Πρώην Βέλγος διπλωμάτης και αντιπρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, 93 ετών σήμερα, θα δικαστεί για φερόμενη συνενοχή στη δολοφονία του Πατρίς Λουμούμπα, του πρώτου πρωθυπουργού του τότε νεοανεξάρτητου κράτους του Κονγκό, το 1961, σύμφωνα με δικαστήριο των Βρυξελλών.
Ο Ετιέν Νταβινιόν, το μόνο άτομο ακόμα εν ζωή μεταξύ των 10 Βέλγων που η οικογένεια Λουμούμπα εμπλέκει στη δολοφονία, κατηγορείται για συμμετοχή σε εγκλήματα πολέμου. Στην απόφαση, η οποία έρχεται μετά από μια αιφνιδιαστική παραπομπή από τον εισαγγελέα των Βρυξελλών τον περασμένο Ιούνιο, μπορεί να ασκηθεί έφεση. Ο Νταβινιόν, πρώην αντιπρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, αρνείται τις κατηγορίες εναντίον του.
«Για την οικογένειά μας, αυτό δεν είναι το τέλος ενός μακροχρόνιου αγώνα, είναι η αρχή μιας αναμέτρησης που η ιστορία απαιτεί εδώ και καιρό» ανέφερε η οικογένιεα Λουμούμπα. Η Γέμα Λουμούμπα, εγγονή του δολοφονημένου ηγέτη, δήλωσε στους δημοσιογράφους πως «Το γεγονός ότι έχει περάσει όλος αυτός ο χρόνος, δεν σημαίνει ότι δεν θα μάθουμε ποτέ την αλήθεια. Είναι επίσης πολύ σημαντικό για το βελγικό νομικό σύστημα να αρχίσει να αντιμετωπίζει τις δικές του ευθύνες σχετικά με όσα συνέβησαν κατά την αποικιακή εποχή».
Η απόφαση χαιρετίστηκε επίσης από τους δικηγόρους της οικογένειας Λουμούμπα ως ιστορικό προηγούμενο στην ποινική δικαιοσύνη για εγκλήματα που φέρονται να διαπράχθηκαν υπό την ευρωπαϊκή αποικιακή κυριαρχία.
Εάν η δίκη προχωρήσει, ο Νταβινιόν θα είναι ο πρώτος Βέλγος αξιωματούχος που θα αντιμετωπίσει τη δικαιοσύνη για τη δολοφονία του Λουμούμπα πριν από 65 χρόνια. Στην απόφασή του, το δικαστήριο ανέτρεψε την απόφαση του εισαγγελέα, επεκτείνοντας το πεδίο εφαρμογής της δίκης ώστε να καλύψει τους συνεργάτες του Λουμούμπα, Μορίς Μπόλο και Τζόζεφ Οκίτο, οι οποίοι δολοφονήθηκαν μαζί του.
Ο Νταβινιόν κατηγορείται για συμμετοχή σε εγκλήματα πολέμου για τρεις κατηγορίες, σύμφωνα με πληροφορίες που παρείχε το πρωτοβάθμιο δικαστήριο στις Βρυξέλλες: παράνομη μεταφορά του Λουμούμπα και των συνεργατών του από τη Λεοπολντβίλ (τώρα Κινσάσα) στην Κατάνγκα, «ταπεινωτική και εξευτελιστική μεταχείριση» των ανδρών και την στέρησή τους μια δίκαιη δίκη.
«Αυτή είναι μια ιστορική απόφαση», δήλωσε ο Κριστόφ Μερσάν, δικηγόρος της οικογένειας. «Αυτή η απόφαση επιβεβαιώνει ότι το πέρασμα του χρόνου δεν μπορεί να σβήσει τη νομική ευθύνη για τα σοβαρότερα εγκλήματα».
Ο 35χρονος τότε Λουμούμπα, βασανίστηκε και δολοφονήθηκε από εκτελεστικό απόσπασμα τον Ιανουάριο του 1961, μαζί με τον Οκίτο και τον Μπόλο, δύο άλλους κορυφαίους πολιτικούς. Οι δολοφονίες διαπράχθηκαν από αυτονομιστές στην περιοχή Κατάνγκα με την υποστήριξη Βέλγων μισθοφόρων.
Ο Νταβινιόν είχε φτάσει στο τότε Βελγικό Κονγκό ως 28χρονος διπλωματικός ασκούμενος την παραμονή της ανεξαρτησίας το 1960. Ανέλαβε πολυάριθμους ανώτερους πολιτικούς και επιχειρηματικούς ρόλους, αλλά δεν ήταν παρών στην ακρόαση στο Palais de Justice στις Βρυξέλλες.
Ο δικηγόρος του, δήλωσε στον Guardian ότι ήταν πολύ νωρίς για να σχολιάσει την απόφαση, αλλά «τώρα θα αναλύσει τις δυνατότητες άσκησης έφεσης». Απέρριψε τους ισχυρισμούς για εγκλήματα πολέμου σε ακρόαση κεκλεισμένων των θυρών τον Ιανουάριο και υποστήριξε ότι είχε παρέλθει εύλογος χρόνος για να κριθεί η υπόθεση, σύμφωνα με πηγές που επικαλέστηκαν τα βελγικά μέσα ενημέρωσης.
Μια κοινοβουλευτική έρευνα του 2001 κατέληξε στο συμπέρασμα ότι οι Βέλγοι υπουργοί έφεραν ηθική ευθύνη για τα γεγονότα που οδήγησαν στον φρικτό θάνατο του ηγέτη του Κονγκό. Το Βέλγιο επέστρεψε ένα χρυσό δόντι στην οικογένεια Λουμούμπα το 2022, το οποίο ένας από τους Βέλγους που εμπλέκονταν στη δολοφονία είχε κρατήσει ως μακάβριο αναμνηστικό.
Ο τότε πρωθυπουργός του Βελγίου, Αλεξάντερ Ντε Κρο, επανέλαβε την «ηθική ευθύνη» της χώρας του για τη δολοφονία του Λουμούμπα σε μια τελετή για τον εορτασμό της επιστροφής του δοντιού. «Οι Βέλγοι υπουργοί, διπλωμάτες, αξιωματούχοι και αξιωματικοί ίσως δεν είχαν καμία πρόθεση να δολοφονήσουν τον Πατρίς Λουμούμπα», είπε. «Δεν έχουν βρεθεί στοιχεία που να το υποστηρίζουν αυτό. Αλλά θα έπρεπε να είχαν συνειδητοποιήσει ότι η μεταφορά του στην Κατάνγκα έθεσε σε κίνδυνο τη ζωή του. Θα έπρεπε να είχαν προειδοποιήσει, θα έπρεπε να είχαν αρνηθεί οποιαδήποτε βοήθεια για τη μεταφορά του Πατρίς Λουμούμπα στον τόπο όπου θα εκτελεστεί. Αντ' αυτού, επέλεξαν να μην δουν, να μην ενεργήσουν».
Οι δικηγόροι της οικογένειας Λουμούμπα πιστεύουν ότι εάν δεν υπάρξει επιτυχής έφεση, η δίκη θα μπορούσε να ξεκινήσει τον Ιανουάριο του 2027. Ενώ έχουν υπάρξει στο παρελθόν αξιώσεις αποζημιώσεων εναντίον πρώην αποικιακών δυνάμεων, οι ειδικοί που υποστηρίζουν την οικογένεια Λουμούμπα πιστεύουν ότι θα είναι η πρώτη ποινική δίκη εναντίον κάποιου που ενήργησε για το κράτος σε μια πολιτική δολοφονία.
Μιλώντας στον Guardian το 2025, ο Μερσάν είπε ότι η υπόθεση ήταν ασυνήθιστη μεταξύ των πρώην αποικιακών δυνάμεων. «Υπάρχουν πολύ λίγες περιπτώσεις όπου ένα πρώην αποικιακό κράτος δέχεται να αντιμετωπίσει τα αποικιακά εγκλήματα και να θεωρήσει ότι πρέπει να δικαστούν στο ίδιο αποικιακό κράτος, ακόμη και αν είναι πολύ καιρό μετά», είπε.
Με πληροφορίες του Guardian
