Η διαφωνία των ευρωπαϊκών κυβερνήσεων σχετικά με τη χρήση των «παγωμένων» ρωσικών περιουσιακών στοιχείων για τη χρηματοδότηση της ανοικοδόμησης της Ουκρανίας αποκαλύπτει έναν βαθύτερο διχασμό σε όλη την ήπειρο για το πώς πρέπει να αντιμετωπιστεί η νέα παγκόσμια τάξη και η άνευ προηγουμένου πίεση από τις ΗΠΑ.
«Θέλουν να μας αποδυναμώσουν», δήλωσε στο Politico ανώτερος αξιωματούχος της ΕΕ με γνώση των διατλαντικών σχέσεων και των προετοιμασιών για την αυριανή σύνοδο κορυφής.
Η ΕΕ θα υποστεί «σοβαρή ζημιά» αν αποτύχει να καταλήξει σε συμφωνία για τη χρηματοδότηση της Ουκρανίας, έχει δηλώσει ο Γερμανός καγκελάριος Φρίντριχ Μερτς σε πρόσφατη συνέντευξή του. «Και θα δείξουμε στον κόσμο ότι, σε μια τόσο κρίσιμη στιγμή της ιστορίας μας, είμαστε ανίκανοι να σταθούμε ενωμένοι και να δράσουμε για να υπερασπιστούμε τη δική μας πολιτική τάξη στην ευρωπαϊκή ήπειρο».
Αξιωματούχοι της διοίκησης Τραμπ πιέζουν τις ευρωπαϊκές κυβερνήσεις - τουλάχιστον εκείνες που θεωρούν πιο φιλικές - να απορρίψουν το σχέδιο χρήσης 210 δισ. ευρώ σε ρωσικά περιουσιακά στοιχεία για τη χρηματοδότηση της Ουκρανίας, δήλωσαν στο Politico τέσσερις αξιωματούχοι της ΕΕ που συμμετέχουν στις συζητήσεις.
Όταν οι ηγέτες της ΕΕ συναντήθηκαν στις Βρυξέλλες τον Οκτώβριο, δεν κατάφεραν να καταλήξουν σε συμφωνία για τα «παγωμένα» κεφάλαια, επειδή το Βέλγιο αντιστάθηκε. Δύο μήνες μετά, είναι σαφές ότι το πρόβλημα της ΕΕ δεν είναι το Βέλγιο - αλλά ο Τραμπ.
Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή και οι ισχυρότεροι των «27» διαπραγματεύονταν μεταξύ τους αυτό το διάστημα, προσπαθώντας να κερδίσουν τη στήριξη του Βέλγου πρωθυπουργού Μπαρτ ντε Βέβερ - καθώς η χώρα του φιλοξενεί το μεγαλύτερο μέρος των ρωσικών περιουσιακών στοιχείων στην Ευρώπη.
Οι συζητήσεις έγιναν πιο έντονες την τελευταία εβδομάδα, καθώς η ΕΕ επιδίωξε να δώσει στο Βέλγιο εγγυήσεις.
Όμως οι πιθανότητες επίτευξης συμφωνίας μειώθηκαν αντί να αυξηθούν την Τρίτη, σύμφωνα με όσα δήλωσε ανώτερος αξιωματούχος υπό καθεστώς ανωνυμίας. «Ήθελα να κλάψω», είπε αναφερόμενος στο κλίμα της συνεδρίασης των υπουργών που προετοίμαζαν τη σύνοδο κορυφής.
Καταστροφική μια ενδεχόμενη ευρωπαϊκή αποτυχία
Η Ουκρανία χρειάζεται απεγνωσμένα χρήματα, καθώς αντιμετωπίζει δημοσιονομικό έλλειμμα 71,7 δισ. ευρώ το επόμενο έτος. Αν δεν ξεκινήσει η ροή κεφαλαίων έως τον Απρίλιο, το Κίεβο θα αναγκαστεί να περικόψει τις δημόσιες δαπάνες, κάτι που θα μπορούσε να πλήξει το ηθικό και την ικανότητά της να συνεχίσει να αμύνεται.
Η βελγική κυβέρνηση λέει ότι η αντίθεσή της στη χρήση των ρωσικών περιουσιακών στοιχείων για τη χρηματοδότηση του δανείου οφείλεται στην ανάγκη να προστατευθούν οι φορολογούμενοι της χώρας σε περίπτωση που τα χρήματα χρειαστεί ποτέ να επιστραφούν.
Για άλλες ευρωπαϊκές χώρες, το ζήτημα αφορά κυρίως τις ευρύτερες γεωπολιτικές ισορροπίες.
Η αμερικανική εκστρατεία επιρροής, στο πλαίσιο της οποίας αξιωματούχοι της κυβέρνησης Τραμπ παρακάμπτουν τις Βρυξέλλες και επικοινωνούν απευθείας με πρωτεύουσες, οδήγησε την Ιταλία, τη Βουλγαρία, τη Μάλτα και την Τσεχία να ενταχθούν στην ομάδα των χωρών που διαφωνούν.
Ενδεχόμενη αποτυχία θα ήταν καταστροφική για το status της ΕΕ, δήλωσαν Ευρωπαίοι αξιωματούχοι, δεδομένου του μηνύματος που θα έστελνε. Όχι μόνο προς την επιθετική κυβέρνηση Τραμπ - η οποία, στη Στρατηγική Εθνικής Ασφάλειας που δημοσίευσε νωρίτερα αυτόν τον μήνα, δήλωσε ευθαρσώς ότι θα στηρίξει τις ευρωσκεπτικιστικές δυνάμεις - αλλά και προς τον ρώσο πρόεδρο Βλαντίμιρ Πούτιν, ο οποίος αμφισβητεί ανοιχτά την κυριαρχία πρώην σοβιετικών κρατών.
Η «πυρηνική» λύση μπορεί να βαθύνει το ρήγμα
Σύμφωνα με το ειρηνευτικό σχέδιο που διαπραγματεύτηκαν ο Λευκός Οίκος και το Κρεμλίνο, η Ουάσινγκτον θέλει να χρησιμοποιήσει μέρος των παγωμένων ρωσικών περιουσιακών στοιχείων για να χρηματοδοτήσει τις προσπάθειες ανοικοδόμησης υπό αμερικανική ηγεσία.
Αντίθετα, η αποδέσμευση των παγωμένων περιουσιακών στοιχείων και η παράδοσή τους την Ουκρανία στο πλαίσιο ενός δανείου αποζημιώσεων θα επέτρεπε στο Κίεβο να αποφασίσει πού θα κατευθύνει τα χρήματα, με τη Γαλλία να πιέζει για μια ευρωκεντρική προσέγγιση ενίσχυσης των αμυντικών δαπανών.
Ο Τραμπ ασκεί επίσης πίεση στον πρόεδρο της Ουκρανίας Βολοντίμιρ Ζελένσκι να παραχωρήσει στρατηγικής σημασίας περιοχές στο Ντονμπάς στη Ρωσία - εδάφη που το Κρεμλίνο δεν ελέγχει σήμερα.
Ο Λευκός Οίκος απέρριψε τις κατηγορίες των Βρυξελλών περί ανάμειξης: «Αυθαίρετες εικασίες από ανώνυμες πηγές που δεν ήταν παρούσες σε αυτές τις συζητήσεις δεν πρέπει να λαμβάνονται σοβαρά υπόψη», δήλωσε η αναπληρώτρια εκπρόσωπος Τύπου του Λευκού Οίκου, Άννα Κέλι.
«Ο μοναδικός στόχος των Ηνωμένων Πολιτειών είναι η επίτευξη ειρήνης σε αυτή τη σύγκρουση… Τόσο οι Ουκρανοί όσο και οι Ρώσοι έχουν δηλώσει ξεκάθαρα τις θέσεις τους σχετικά με τα παγωμένα περιουσιακά στοιχεία, και το μόνο μας καθήκον είναι να διευκολύνουμε έναν διάλογο που μπορεί τελικά να οδηγήσει σε συμφωνία».
Οι αδιέξοδες διαπραγματεύσεις της Τρίτης οδήγησαν αξιωματούχους και ηγέτες της ΕΕ να συζητούν όλο και περισσότερο την «πυρηνική επιλογή»: την επιβολή του δανείου αποζημιώσεων μέσω ειδικής πλειοψηφίας - δηλαδή αγνοώντας τις αντιρρήσεις ορισμένων χωρών.
Ωστόσο, ορισμένοι αξιωματούχοι προειδοποίησαν ότι αυτό θα άνοιγε βαθύτερα ρήγματα σε ένα ήδη κατακερματισμένο μπλοκ και πιθανότατα θα το βύθιζε σε πραγματική κρίση.
Μια άλλη εναλλακτική είναι ορισμένες χώρες να προσφέρουν απλώς περιορισμένα διμερή δάνεια.
Για την Ουκρανία, ένα δάνειο που θα χρηματοδοτηθεί από ρωσικά περιουσιακά στοιχεία θα ήταν η καλύτερη λύση στο χρηματοδοτικό της κενό - η στήριξη του ΔΝΤ προς τη χώρα εξαρτάται άλλωστε από το σχέδιο αυτό.
Ωστόσο, ο Ζελένσκι, σε συνομιλία μέσω WhatsApp με δημοσιογράφους τη Δευτέρα, ήταν πραγματιστής. Δεν τον νοιάζει πώς θα λάβει η Ουκρανία τα χρήματα, αρκεί να τα λάβει.
Καθώς οι συνομιλίες μεταξύ των Ευρωπαίων αξιωματούχων απέτυχαν να οδηγήσουν σε συμφωνία, οι ηγέτες θα έχουν το ασυνήθιστο καθήκον στη σύνοδο κορυφής της Πέμπτης να καταλήξουν οι ίδιοι σε μια λύση λύση.
