Για δεκαετίες, η άποψη της ΕΕ σχετικά με την πολιτική στέγασης ήταν ξεκάθαρη: δεν είναι δικό μας πρόβλημα.
Η στέγαση δεν αναφέρεται ρητά ως θεσμική αρμοδιότητα σε καμία από τις συνθήκες της ΕΕ και, παρόλο που οι Βρυξέλλες έχουν εκδώσει οδηγίες για θέματα όπως η ενεργειακή απόδοση των κτιρίων ή η ποιότητα των δομικών υλικών, μέχρι τώρα είχαν αφήσει τη ρύθμιση της αγοράς στις κυβερνήσεις των κρατών-μελών.
Οι εθνικοί ηγέτες που συμμετέχουν στη σημερινή σύνοδο κορυφής του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου αναγνωρίζουν πλέον την ανάγκη μίας ενιαίας απάντησης στην κρίση στέγασης, που «τροφοδοτεί» την ακροδεξιά.
«Για πρώτη φορά, οι ηγέτες της Ευρωπαϊκής Ένωσης θα συζητήσουν αυτό το κρίσιμο ζήτημα στο υψηλότερο επίπεδο», δήλωσε ο πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου, Αντόνιο Κόστα, σε συνέντευξη Τύπου την Τετάρτη. «Είναι ζωτικής σημασίας εμείς, ως Ευρωπαίοι ηγέτες, να συναντηθούμε για να συζητήσουμε πώς η Ευρωπαϊκή Ένωση μπορεί να συμπληρώσει τις προσπάθειες που γίνονται».
Ωστόσο, σύμφωνα με το Politico, με δεδομένες τις διαφωνίες των ηγετών των κρατών-μελών ως προς τον καλύτερο τρόπο αντιμετώπισης της κρίσης, πιθανόν η στέγαση να είναι το τελευταίο από τα πολλά ζητήματα για τα οποία το Συμβούλιο οδηγείται σε αδιέξοδο - μια κατάσταση που μπορεί να ευνοεί τους ακροδεξιούς λαϊκιστές και να σταθεί εμπόδιο για την Επιτροπή στην προσπάθειά της να εφαρμόσει φιλόδοξες ρυθμίσεις.
Θεσμική μετατόπιση
Αν και οι τιμές των ακινήτων αυξάνονται σε όλη την Ευρώπη εδώ και τουλάχιστον μια δεκαετία, τα θεσμικά όργανα της ΕΕ έχουν περιορίσει την αντίδρασή τους σε συμβολικές κινήσεις όπως ο Ευρωπαϊκός Πυλώνας Κοινωνικών Δικαιωμάτων του 2017, ο οποίος αναφέρει ότι όλοι οι Ευρωπαίοι έχουν το δικαίωμα σε αξιοπρεπή στέγαση - αλλά η Επιτροπή δεν κάνει κάτι για να εγγυηθεί την πρόσβαση στη στέγη.
Η θεσμική μετατόπιση ξεκίνησε πριν από τις ευρωεκλογές του 2024, όταν οι κεντροαριστερές ομάδες σχολήθηκαν το θέμα και τελικά έπεισαν την πρόεδρο της Κομισιόν, Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, να διορίσει τον Δανό Νταν Γιόργκενσεν ως τον πρώτο επίτροπο στέγασης της ΕΕ. Ο Γιόργκενσεν σκοπεύει να παρουσιάσει το Σχέδιο Προσιτής Στέγασης της ΕΕ τον Δεκέμβριο, ενώ θα γίνουν ανακοινώσεις και για τις βραχυπρόθεσμες μισθώσεις.
Ακολουθώντας το παράδειγμα της Επιτροπής, το Κοινοβούλιο συγκρότησε τον περασμένο Ιανουάριο μια ειδική επιτροπή για να αναλύσει την έκταση του προβλήματος και αναμένεται να παρουσιάσει τα μέτρα που θα λάβει τους επόμενους μήνες.
Λίγο μετά την ανάληψη των καθηκόντων του στο Συμβούλιο - το οποίο δεν είχε οργανώσεις ούτε μία συνάντηση των υπουργών Στέγασης της ΕΕ από το 2013 έως το 2022 - ο Κόστα συμπεριέλαβε το θέμα στην ατζέντα των ηγετών της ΕΕ για το 2025.
Η σημερινή σύνοδος κορυφής εδραιώνει την επιθυμία του να συνεργαστούν οι εθνικοί ηγέτες για την κρίση, η οποία, όπως πιστεύει, αποτελεί τριπλή απειλή για την ΕΕ, καθώς «επηρεάζει τα θεμελιώδη δικαιώματα των πολιτών, έχει αρνητικές επιπτώσεις στην ανταγωνιστικότητα και υπονομεύει την εμπιστοσύνη στους δημοκρατικούς θεσμούς».
Mόνο λόγια;
Η πολυπλοκότητα της κρίσης σημαίνει ότι θα είναι δύσκολο να επιτευχθεί συναίνεση στο Συμβούλιο. Οι εθνικοί ηγέτες είναι πιθανό να διαφωνήσουν ως προς τον τρόπο ή το αν πρέπει να περιοριστεί η κερδοσκοπία ή να ρυθμιστούν τις βραχυπρόθεσμες μισθώσεις, και δεν είναι βέβαιο ότι όλοι θα υποστηρίξουν την προτεραιότητα της ροής των χρημάτων της ΕΕ σε συνεταιρισμούς και άλλα οικονομικά προσιτά προγράμματα δημόσιας στέγασης.
Στο προσχέδιο συμπερασμάτων αυτής της εβδομάδας, οι εθνικοί ηγέτες χαρακτήρισαν την κρίση «επείγουσα», αλλά πρότειναν η Επιτροπή να παρουσιάσει μόνο το ήδη προγραμματισμένο Σχέδιο Προσιτής Στέγασης.
Επιπλέον, η τελευταία έκδοση του κειμένου, που είδε το POLITICO την Τετάρτη, τονίζει ότι η απάντηση των Βρυξελλών θα πρέπει να «λαμβάνει υπόψη» την επικουρικότητα - τη νομική αρχή που ορίζει ότι η ΕΕ πρέπει να παρεμβαίνει σε έναν τομέα μόνο εάν είναι βέβαιο ότι θα επιτύχει καλύτερα αποτελέσματα από τους φορείς σε εθνικό, περιφερειακό ή τοπικό επίπεδο.
Τη σύνοδος κορυφής θα παρακολουθούν στενά και τοπικοί ηγέτες, όπως ο δήμαρχος της Βαρκελώνης Τζάουμε Κολμπόνι - ένας από τους 19 πολιτικούς από μεγάλες πόλεις της ΕΕ που υπέγραψαν ανοιχτή επιστολή προτρέποντας την ΕΕ να κάνει περισσότερα, έστω και μόνο για να συγκρατήσει την ακροδεξιά.
«Η σύνοδος κορυφής του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου αυτή την εβδομάδα αποτελεί ένα εξαιρετικά σημαντικό ορόσημο για την επίτευξη μιας φιλόδοξης απάντησης της ΕΕ στην κρίση στέγασης - την κύρια πηγή κοινωνικής ανισότητας στην Ευρώπη», δήλωσε ο Κολμπόνι στο POLITICO. «Εμείς, οι πόλεις, αναμένουμε μια σαφή εντολή προς την Ευρωπαϊκή Επιτροπή να υποβάλει ένα σχέδιο για προσιτή στέγαση, το οποίο θα περιλαμβάνει τρία βασικά στοιχεία για τις πόλεις: ευέλικτη χρηματοδότηση, ρυθμιστικά εργαλεία και ικανότητα λήψης αποφάσεων».
Με πληροφορίες από Politico
