Την τελευταία εβδομάδα επιτροπή του ΟΗΕ επιβεβαίωσε πως το Ισραήλ διαπράττει γενοκτονία στην Γάζα και δέκα ακόμη χώρες - μεταξύ των οποίων παραδοσιακοί σύμμαχοι της Αμερικής - αναγνώρισαν την Παλαιστίνη ως ανεξάρτητο κράτος με δικαίωμα στην αυτοδιάθεση.
Οι πρωτοβουλίες αυτές - που φέρουν αναμφισβήτητα μεγάλο συμβολικό βάρος - ήρθαν την ώρα που οι IDF επελαύνουν στην Πόλη της Γάζας, ολοκληρώνοντας το καταστροφικό έργο τους.
Ήρθαν δηλαδή πολύ αργά και αναμένεται να επηρεάσουν ελάχιστα την πραγματικότητα που βιώνουν δεκάδες χιλιάδες Παλαιστίνιοι, που δολοφονούνται απλώς και μόνο για να υποχρεωθούν να εγκαταλείψουν τα σπίτια τους.
Η Γαλλία, η Μεγάλη Βρετανία και οι υπόλοιπες χώρες που αναγνώρισαν το τελευταίο 48ωρο το παλαιστινιακό κράτος δηλώνουν πως το έκαναν προκειμένου να κρατήσουν ζωντανή την ελπίδα για μια διεθνώς αναγνωρισμένη λύση δύο κρατών που θα μπορούσε τερματίσει την πενηντάχρονη σύγκρουση μεταξύ Ισραηλινών και Παλαιστινίων.
Έπειτα από σχεδόν δύο χρόνια ανελέητου πολέμου, ωστόσο, Ισραηλινοί και Παλαιστίνιοι υποστηρίζουν πως μια λύση δύο κρατών φαντάζει πιο μακρινή από ποτέ.
Η στρατιωτική εκστρατεία του Ισραήλ στη Γάζα έχει καταστρέψει ολοσχερώς την Λωρίδα της Γάζας, ενώ οι Ισραηλινοί έποικοι έχουν ενισχύει την παρουσία - αλλά και τη βία που ασκούν - στη Δυτική Όχθη.
Σε δημοσκοπήσεις, η Χαμάς εξακολουθεί να απολαμβάνει μεγαλύτερη υποστήριξη μεταξύ των Παλαιστινίων σε σύγκριση με την μετριοπαθή - και αμφιλεγόμενη - παλαιστινιακή ηγεσία της Δυτικής Όχθης, ενώ πολλοί Ισραηλινοί ηγέτες, συμπεριλαμβανομένου του Νετανιάχου, απορρίπτουν πλέον ευθαρσώς την πιθανότητα να επιτραπεί ποτέ η παλαιστινιακή ανεξαρτησία.
«Δεν θα υπάρξει παλαιστινιακό κράτος δυτικά του ποταμού Ιορδάνη», δήλωσε ο Νετανιάχου την Κυριακή. «Για χρόνια έχω εμποδίσει την ίδρυση αυτού του τρομοκρατικού κράτους, αντιμετωπίζοντας τεράστιες πιέσεις στο εσωτερικό και το εξωτερικό».
Τίποτα δεν δείχνει ικανό να πτοήσει τον Ισραηλινό ηγέτη - όσο τουλάχιστον εξακολουθεί να έχει στο πλευρό του την αμερικανική κυβέρνηση.
Άλλωστε είναι κοινό μυστικό πως ακόμη κι οι χώρες που αναγνώρισαν χθες το παλαιστινιακό κράτος αρνούνται πεισματικά να λάβουν πρόσθετα μέτρα, που θα ασκούσαν πραγματική πίεση στο Τελ Αβίβ: είτε πρόκειται για εμπάργκο όπλων κατά του Ισραήλ, για απαγόρευση διέλευσης όπλων από τα λιμάνια τους, ή την υποχρέωση Ισραηλινών που θέλουν να ταξιδέψουν να παρέχουν πληροφορίες σχετικά με την υπηρεσία τους στις Ισραηλινές Αμυντικές Δυνάμεις (IDF) για να καθοριστεί αν έχουν εμπλακεί σε εγκλήματα πολέμου.
Η βιωσιμότητα της λύσης των δύο κρατών
Η διαίρεση της περιοχής μεταξύ του ποταμού Ιορδάνη και της Μεσογείου αποτελεί εδώ και δεκαετίες το επικρατέστερο σενάριο για τη σύγκρουση Ισραήλ-Παλαιστίνης.
Η ιδέα αποτέλεσε τη βάση πολλών γύρων ειρηνευτικών συνομιλιών μεταξύ Ισραηλινών και Αράβων, καθώς και αντικείμενο σχετικών αποφάσεων των Ηνωμένων Εθνών.
Με λίγα λόγια, οι περισσότερες προτάσεις λένε ότι το παλαιστινιακό κράτος θα δημιουργηθεί στα εδάφη που κατέλαβε το Ισραήλ στον Αραβοϊσραηλινό πόλεμο του 1967 - τη Δυτική Όχθη, τη Λωρίδα της Γάζας και τις παλαιστινιακές γειτονιές της Ιερουσαλήμ - ενώ το Ισραήλ θα παραμείνει στα διεθνώς αναγνωρισμένα σύνορά του.
Πολλοί και από τις δύο πλευρές αμφισβητούν τηδικαιοσύνη του εν λόγω σχεδίου, αποκλείοντας την παραχώρηση κράτους στους αντιπάλους τους· μόνο μια μικρή μειονότητα υποστηρίζει ένα ενιαίο, δημοκρατικό κράτος στο οποίο Παλαιστίνιοι και Ισραηλινοί θα έχουν ίσα δικαιώματα.
Τις δεκαετίες του 1990 και του 2000 Ισραηλινοί και Παλαιστίνιοι πραγματοποίησαν πολλούς γύρους συνομιλιών, που οι δεύτεροι ήλπιζαν ότι θα οδηγούσαν σε ανεξάρτητο κράτος. Στο πλαίσιο των Συμφωνιών του Όσλο, συμφώνησαν πράγματι στη δημιουργία της Παλαιστινιακής Αρχής, η οποία εξακολουθεί να διοικεί ορισμένες περιοχές στη Δυτική Όχθη.
Η Παλαιστινιακή Αρχή επρόκειτο να αντικατασταθεί από μια εκλεγμένη κυβέρνηση, που θα διοικούσε το δικό της ανεξάρτητο κράτος στη Δυτική Όχθη και τη Λωρίδα της Γάζας, με πρωτεύουσα την Ανατολική Ιερουσαλήμ.
Όπως διαβάζουμε σε ένα αφιέρωμα του BBC για τα 30 χρόνια από την υπογραφή των Συμφωνιών του Όσλο:
«Αν και οι δημοσκοπήσεις έδειχναν ότι οι Συμφωνίες του Όσλο υποστηρίζονταν αρχικά από τα δύο τρίτα των Παλαιστίνιων, ο τεράστιος ενθουσιασμός που προκάλεσαν τα επόμενα χρόνια αντικαταστάθηκε από βαθιά απαισιοδοξία.
"Επικρατεί πλέον η αντίληψη ότι η παλαιστινιακή ηγεσία έκανε ένα τεράστιο λάθος πριν από περίπου 30 χρόνια", έλεγε ο Παλαιστίνιος δημοσκόπος Khalil Shikaki τον Σεπτέμβριο του 2023 - λίγο πριν την αιματηρή έφοδο της Χαμάς στο Ισραήλ που άλλαξε για πάντα την ιστορία της Μέσης Ανατιολής.
"Η πεποίθηση ότι η λύση των δύο κρατών δεν είναι πλέον βιώσιμη είναι επίσης συντριπτική, και αυτό κάνει τους ανθρώπους ακόμη πιο απελπισμένους".
Η πραγματικότητα της ζωής για τους Παλαιστίνιους είναι μια συνθήκη καταπιεστικής στρατιωτικής κατοχής. Όποια διαδρομή κι αν ακολουθήσουν για να βγουν από τη Ραμάλα, συναντούν ισραηλινά σημεία ελέγχου, στρατιώτες και οικισμούς.
Την εποχή που υπογράφηκε η Συμφωνία του Όσλο το 1993, ζούσαν στη Δυτική Όχθη, συμπεριλαμβανομένης της Ανατολικής Ιερουσαλήμ, λίγο περισσότεροι από 110.000 Εβραίοι έποικοι. Σήμερα, ο αριθμός υπερβαίνει τις 700.000. Οι οικισμοί θεωρούνται παράνομοι σύμφωνα με το διεθνές δίκαιο, αλλά το Ισραήλ αδιαφορεί».
«Αδύνατον» να συνυπάρχουν ειρηνικά;
Δυο χρόνια μετά, το Ισραήλ έχει ήδη ουσιαστικά καταστήσει οποιοδήποτε βιώσιμο παλαιστινιακό κράτος αδύνατο, ακόμη και με την απόφαση να χτίσει οικισμούς στην περιοχή E1 που θα διαιρούσαν το όποιο ενιαίο κράτος.
Το Τελ Αβίβ επιμένει στη γενοκτονία, καθώς οι Ισραηλινοί βλέπουν την εκδίωξη των Παλαιστινίων ως αναπόφευκτη. «Μιλάμε για τη Νάκμπα ως ιστορικό γεγονός, αλλά είναι μια διαδικασία. Είναι ένα συνεχές. Συμβαίνει αυτή τη στιγμή στη Δυτική Όχθη και στη Γάζα», έχει δηλώσει ο Ισραηλινός κοινωνιολόγος Yehouda Shenhav-Shahrabani.
Η εγκαθίδρυση μιας λύσης δύο κρατών απλώς θα επιτρέψει στη σημερινή κατάσταση να συνεχιστεί, υποστηρίζουν πλέον πολλοί εκπρόσωποι της διεθνούς κοινότητας που έχουν αφιερώσει χρόνια στην ανάλυση του Μεσανατολικού.
Ωστόσο, ένα διεθνικό ή ενιαίο κράτος με ίσα δικαιώματα για τις δύο πλευρές δεν θα μπορούσε εξίσου να πετύχει δεδομένης της αδιανόητης βίας που έχει ασκηθεί στους Παλαιστίνιους.
Ακόμη και αν το Ισραήλ σταματήσει την επίθεσή του στη Γάζα και τερματίσει τη γενοκτονία, το τραύμα αυτών των γεγονότων θα δηλητηριάζει τις σχέσεις των δύο εθνοτικών ομάδων για πολλές γενιές. Θα είναι αδύνατον να συνυπάρχουν ειρηνικά, εξηγεί η Annelle Sheline, ερευνήτρια του αμερικανικού think tank Quincy Institute for Responsible Statecraft.
Σύμφωνα με την Sheline, ο βασικός λόγος που επιμένει η βία μεταξύ Ισραήλ και Παλαιστίνης είναι το γεγονός πως οι Παλαιστίνιοι στερούνται ίσα δικαιώματα και πολλώ δε μάλλον το δικαίωμα στην πατρίδα.
«Αυτός ήταν ο βασικός παράγοντας που οδήγησε στην επίθεση της Χαμάς την 7η Οκτωβρίου 2023 [...και] πιστεύω ότι όσο το Ισραήλ διατηρεί την κατοχή του και δεν παραχωρεί ίσα δικαιώματα στους Παλαιστίνιους, θα συνεχίσουν να αντιμετωπίζουν απειλές για την ασφάλειά τους.
Αυτό δυστυχώς - και λόγω της υπερβολικής υποστήριξης των ΗΠΑ - δεν έχει γίνει σαφές στους Ισραηλινούς. Ακόμη και η 7η Οκτωβρίου δεν τους έκανε να καταλάβουν ότι η συνεχιζόμενη κατοχή αποτελεί την κύρια πηγή ανασφάλειας».
Με πληροφορίες από New York Times, Express, BBC
