Το κοινοβούλιο της Ουκρανίας έδωσε το «πράσινο φως» στην προσπάθεια της προεδρίας να ελέγχει περισσότερο τους ανεξάρτητους φορείς για την αντιμετώπιση της διαφθοράς, σε μία κίνηση που οι επικριτές προειδοποιούν ότι δίνει στον κύκλο του Βολοντίμιρ Ζελένσκι μεγαλύτερη επιρροή στις έρευνες.
Επιπλέον, προειδοποιούν πολλοί, το νομοσχέδιο- που έχει προκαλέσει σφοδρές αντιδράσεις- υπονομεύει θανάσιμα τη δέσμευση του Κιέβου να καταπολεμήσει τη διαφθορά και απειλεί να καταστρέψει την υποψηφιότητα της χώρας για ένταξη στην ΕΕ. Εξάλλου και οι Βρυξέλλες ήδη εξέφρασαν ανησυχία για την ψήφιση του νομοσχεδίου.
Με 263 ψήφους «πέρασε» από τη Βουλή το νομοσχέδιο το οποίο- σύμφωνα με τους επικριτές του- ουσιαστικά καταργεί την ανεξαρτησία του Εθνικού Γραφείου Καταπολέμησης της Διαφθοράς (Nabu) και της Ειδικής Εισαγγελίας Καταπολέμησης της Διαφθοράς (Sapo). Επίσης, 246 βουλευτές ψήφισαν να σταλεί εσπευσμένα στον Ζελένσκι ο νόμος, προκειμένου να τον υπογράψει ο πρόεδρος. «Ντροπή» φώναζαν κατά τη διάρκεια της ψηφοφορίας βουλευτές που είναι εναντίον των αλλαγών.
Ο νέος νόμος θέτει το Εθνικό Γραφείο και την Ειδική Εισαγγελία κατά της Διαφθοράς υπό την εποπτεία του γενικού εισαγγελέα, προσώπου που διορίζεται απευθείας από τον Βολοντίμιρ Ζελένσκι. Μεταξύ άλλων, ο γενικός εισαγγελέας θα έχει πρόσβαση σε αρχεία υποθέσεων και θα μπορεί να αναθέσει εκ νέου έρευνες, ή να αλλάξει την κατεύθυνσή τους, σύμφωνα με το Nabu.
Πρόκειται για μία ακόμα κίνηση εναντίον ακτιβιστών υπέρ των μεταρρυθμίσεων και όσων κάνουν εκστρατεία κατά της διαφθοράς στην Ουκρανία. Κινήσεις που έχουν προκαλέσει προειδοποιήσεις ότι ελλοχεύει ο αυταρχισμός στην κυβέρνηση εν καιρώ πολέμου και εγείρουν ανησυχίες μεταξύ των Δυτικών συμμάχων του Κιέβου.
Ανησυχία της Κομισιόν για τις εξελίξεις στην Ουκρανία
Η Κομισιόν εξέφρασε την ανησυχία της για την ψήφιση του νόμου. «Αυτοί οι θεσμοί είναι κρίσιμοι για τη μεταρρυθμιστική ατζέντα της Ουκρανίας και πρέπει να λειτουργούν με ανεξάρτητο τρόπο, για να καταπολεμούν τη διαφθορά και να διατηρούν την εμπιστοσύνη της κοινής γνώμης», υπογράμμισε ο εκπρόσωπος της Κομισιόν, Γκιγιόμ Μερσιέ.
«Η ΕΕ παρέχει σημαντική οικονομική βοήθεια στην Ουκρανία, υπό την προϋπόθεση της προόδου στη διαφάνεια, τη δικαστική μεταρρύθμιση και τη δημοκρατική διακυβέρνηση. Η ένταξη της Ουκρανίας θα απαιτήσει ισχυρή ικανότητα καταπολέμησης της διαφθοράς και διασφάλισης της ανθεκτικότητας των θεσμών», συμπλήρωσε.
«Αντιδημοκρατική ολίσθηση»
Ο διευθυντής του Εθνικού Γραφείου Καταπολέμησης της Διαφθοράς ήταν ανάμεσα σε αυτούς που προειδοποίησαν για τις σοβαρές συνέπειες.
«Η υποδομή κατά της διαφθοράς καταστράφηκε από τους ίδιους τους νομοθέτες μας», σχολίασε ο διευθυντής του Nabu, Σέμεν Κριβόνος. «Στην πραγματικότητα, αυτό δεν αποτελεί μόνο σύγκρουση συμφερόντων, αλλά και απειλή για την ένταξη της Ουκρανίας στην ΕΕ», συμπλήρωσε και κάλεσε τον Ζελένσκι να ασκήσει βέτο στον νόμο.
«Την προηγούμενη εβδομάδα προειδοποιήσαμε για αντιδημοκρατική ολίσθηση στην Ουκρανία. Σήμερα, αυτό συμβαίνει σε κοινή θέα», δήλωσε η Όλγκα Ρουντένκο, αρχισυντάκτρια της εφημερίδας Kyiv Independent. «Δεν είναι αυτό για το οποίο πολεμάει και πεθαίνει ο λαός μας, είναι εξαιρετικά άδικο», τόνισε.
Η Αναστασία Ραντίνα, βουλευτής του κόμματος του Ζελένσκι που ήταν αντίθετη στο νομοσχέδιο, δήλωσε ότι με αυτό «ουσιαστικά θα διαλυθεί» η υποδομή κατά της διαφθοράς και οι δύο φορείς θα μετατραπούν «σε καθαρά διακοσμητικούς θεσμούς, πλήρως εξαρτώμενους από τη βούληση του γενικού εισαγγελέα».
Βουλευτής που είναι κοντά στον Ζελένσκι προειδοποίησε ότι η εξάλειψη φορέων που υποστηρίζουν οι σύμμαχοι της Ουκρανίας θα μπορούσε να θέσει σε κίνδυνο το Κίεβο, σε μια κρίσιμη στιγμή, δεδομένου ότι «χρειαζόμαστε χρήματα».
Αρκετοί βουλευτές από την αντιπολίτευση μίλησαν υπέρ του νομοσχεδίου, ανάμεσά τους η Γιούλια Τιμοσένκο. Η πρώην πρωθυπουργός της Ουκρανίας κατηγόρησε τους Δυτικούς συμμάχους ότι προσπαθούν να ελέγξουν το Κίεβο μέσω των Nabu και Sapo.
Η ψήφιση του νομοσχεδίου έρχεται μία ημέρα μετά τις εφόδους της υπηρεσίας ασφαλείας (SBU) που έβαλε στο στόχαστρο πρώην και νυν αξιωματούχους κατά της διαφθοράς. Εφόδους που προκάλεσαν αντιδράσεις. Σύμφωνα με το Nabu, οι έρευνες αφορούσαν 15 εργαζόμενους- λόγω υποψιών για συνωμοσία με Ρώσους πράκτορες- και εκτελέστηκαν χωρίς εντάλματα.
Οι έφοδοι έγιναν αφού το Nabu άνοιξε ποινική έρευνα σε βάρος του πρώην αντιπροέδρου της κυβέρνησης, Ολεξέι Τσερνίσοφ, στενού συμμάχου του Ζελένσκι, που κάποτε θεωρούνταν πιθανός υποψήφιος για πρωθυπουργός. Ο Τσερνίσοφ κατηγορείται για κατάχρηση εξουσίας και παράνομο πλουτισμό. Είναι ο πλέον υψηλόβαθμος αξιωματούχος στην ιστορία της Ουκρανίας που έχει αντιμετωπίσει τέτοιες κατηγορίες ενώ κατέχει δημόσιο αξίωμα. Αρνήθηκε τις κατηγορίες, αλλά στον ανασχηματισμό της προηγούμενης εβδομάδας έμεινε εκτός κυβέρνησης.
Πηγή: Financial Times, Politico
