Η Σηλυβρία ήταν κάποτε απλώς μια πόλη για μία απόδραση από την πολύβοη Κωνσταντινούπολη. Διάσημη για τη λεβάντα, το γιαούρτι και τα εξοχικά σπίτια, που ήταν διάσπαρτα κατά μήκος της Θάλασσας του Μαρμαρά. Σήμερα σημαίνει κάτι διαφορετικό: είναι η μεγαλύτερη φυλακή στην Τουρκία. Εκεί κρατείται από τον Μάρτιο ο δήμαρχος της Κωνσταντινούπολης και ορκισμένος εχθρός του Ερντογάν, Εκρέμ Ιμάμογλου, ενώ περιμένει τη δίκη του για διαφθορά.
Άρχισε να δέχεται κρατούμενους το 2008. Υπήρχε ένα συγκρότημα που αποτελούνταν από εννέα ξεχωριστές φυλακές, εκτεινόμενες σε σχεδόν 1 εκατομμύριο τ.μ και με δηλωμένη χωρητικότητα 11.000 ατόμων. Μόνο για το προσωπικό που βρισκόταν εκεί, υπήρχαν 500 διαμερίσματα, ένα τζαμί, μια αγορά, ένα εστιατόριο, και ένα δημοτικό σχολείο για τα παιδιά τους. Όπως έγραψε αργότερα ένας κρατούμενος, τους άκουγε από το κελί του να τραγουδούν τον τουρκικό εθνικό ύμνο στην παιδική χαρά.
Η φυλακή προοριζόταν να αντικαταστήσει τις ερειπωμένες παλιές φυλακές του κέντρου της πόλης. Διέθετε, τηλεοράσεις και ραδιόφωνα σε κάθε κελί, περισσότερες από 2.000 κάμερες ασφαλείας και σαρώσεις αμφιβληστροειδούς για το προσωπικό που έμπαινε και έβγαινε. Οι κρατούμενοι είχαν πρόσβαση σε ένα κλειστό αθλητικό κέντρο και δύο ανοιχτά γήπεδα ποδοσφαίρου.
Η γιγαντιαία φυλακή «παρασύρθηκε» από μια ευρύτερη αφήγηση των πρώτων χρόνων του Ερντογάν σε μια χώρα που εκσυγχρονιζόταν γρήγορα. Η φυλακή πριν καν ολοκληρωθεί, άρχισε να φιλοξενεί μια σειρά από πρωτοποριακές δίκες. Οι εισαγγελείς ισχυρίστηκαν ότι είχαν αποκαλύψει μια σειρά από πλεκτάνες του παλιού, κοσμικού κατεστημένου της Τουρκίας, στρατηγούς και αρχηγούς αστυνομίας, δημοσιογράφους και δικηγόρους, με στόχο την ανατροπή της εκλεγμένης ισλαμιστικής κυβέρνησης.
Εκατοντάδες από αυτούς δικάστηκαν όχι στις αίθουσες των δικαστηρίων αλλά σε μια από τις αίθουσες γυμναστηρίου που είχαν διαμορφωθεί για τον σκοπό αυτό, καθώς δεκάδες χωροφύλακες φρουρούσαν την περίμετρο της φυλακής. Στα μάτια πολλών έμοιαζε με θέατρο μιας ιστορικής αναμέτρησης με το παρελθόν της Τουρκίας: της ταπείνωσης μιας κοσμικής στρατιωτικής ελίτ που είχε επισκιάσει τη δημοκρατία για τόσο καιρό.
Οι πρώτες δίκες
Αλλά όταν εκδόθηκαν οι ετυμηγορίες ενοχής το 2012, πολλοί στην Τουρκία είχαν αμφιβολίες. Τα κατηγορητήρια, όπως αποδείχθηκε, ήταν γεμάτα ανακρίβειες, τυπογραφικά λάθη και παραποιημένα έγγραφα. Στην πραγματικότητα, υπήρχαν ελάχιστα στοιχεία ακόμα και για τις ίδιες τις πολύκροτες πλεκτάνες.
Εκ των υστέρων, οι δίκες στη Σηλυβρία έδειχναν τα πρώτα δείγματα του τι θα ακολουθούσε: τη χρήση αστυνομίας και εισαγγελέων, δικαστηρίων και αστυνομίας για να κυνηγήσουν τους αντιπάλους της κυβέρνησης.
Όλα επιταχύνθηκαν κατά τη δεύτερη 10ετία της εξουσίας του Ερντογάν. Μια περίοδος που χαρακτηρίστηκε όχι μόνο από ένα αποτυχημένο πραξικόπημα αλλά και από μία κατάσταση έκτακτης ανάγκης και ένα νέο σύνταγμα. Η πολιτική καταστολή του Ερντογάν στους αντιφρονούντες των ιδεών του έφερε συλλήψεις ακτιβιστών, δημοσιογράφων, δικηγόρων, πολιτικών και δεκάδων χιλιάδων απλών πολιτών. Εν τω μεταξύ, ο ηθικός πανικός για το αστικό έγκλημα οδήγησε σε τεράστια αύξηση του χρόνου φυλάκισης για μικροαδικήματα. Ο πληθυσμός των φυλακών στην Τουρκία άρχισε να αυξάνεται ραγδαία.
Σχεδόν 350.000 κρατούμενοι στην Τουρκία από την ανάληψη των καθηκόντων του Ερντογάν
Το 2002, όταν το κόμμα του Ερντογάν ανέλαβε την εξουσία, η Τουρκία είχε περίπου 60.000 κρατούμενους. τώρα έχει σχεδόν 350.000. Στην τελευταία έκθεση του Συμβουλίου της Ευρώπης, η Τουρκία λέγεται ότι είχε περίπου τόσους φυλακισμένους όσο και οι άλλες 45 χώρες μαζί. Η Σηλυβρία κατασκευάστηκε για να έχει χωρητικότητα 11.000, στεγάζει σύμφωνα με πρόσφατη αναφορά 22.000 άτομα. Είναι μια από τις μεγαλύτερες φυλακές στον κόσμο.
Οι συνθήκες ήταν πάντα αυστηρές. Όπως περιέγραψε ο συγγραφέας Αχμέτ Αλτάν, κατά τη διάρκεια της φυλάκισής του μετά το αποτυχημένο πραξικόπημα, περιστασιακά την άνοιξη, τα πουλιά που περνούσαν έριχναν λουλούδια για τις φωλιές τους στη μικρή και ανήλιαγη αυλή του. Κάποτε πήρε ένα και το έβαλε σε ένα πλαστικό μπουκάλι για να διακοσμήσει το κελί του. Την επόμενη μέρα, οι αξιωματικοί πήραν το λουλούδι.
Δικηγόροι, φύλακες, πρώην κρατούμενοι και οι οικογένειές τους μιλούν όλοι για ένα σύστημα που έχει υπερφορτωθεί: για μονάδες που υποτίθεται ότι θα στέγαζαν 21 άτομα αλλά τελικά στεγάζουν σχεδόν 50 άτομα, για συρρίκνωση των γευμάτων ή για στρώματα που πρέπει να μοιράζονται οι έγκλειστοι σε βάρδιες.
Πάντα υπήρχαν κατηγορίες, τις οποίες αρνούνται φυσικά οι σωφρονιστικές αρχές, για συχνούς ξυλοδαρμούς από φύλακες και σκόπιμες πράξεις ταπείνωσης. Σε μια υπόθεση πριν από τρία χρόνια, μετά τον θάνατο ενός κρατούμενου, η φυλακή επέμεινε ότι η αιτία ήταν καρδιακή προσβολή. Η οικογένειά του δεν το πίστεψε και είπε ότι το σώμα του είχε ξυλοκοπηθεί και ήταν κατάμαυρο.
Η περίπτωση Ιμάμογλου και οι πολιτικοί κρατούμενοι
Η κράτηση φυλακισμένων όπως ο Ιμάμογλου φαίνεται πως είναι κάτι διαφορετικό. Κρατούμενοι σε απομόνωση, σε μια μονάδα ειδικά προορισμένη για πολιτικούς κρατούμενους υψηλού προφίλ, ελάχιστοι είναι αυτοί που αναφέρουν οποιαδήποτε σωματική κακοποίηση. Αντίθετα, η τιμωρία είναι η ίδια η τουρκική δικαστική διαδικασία: προφυλάκιση που μπορεί να διαρκέσει χρόνια. Δικαστές και εισαγγελείς υπό έντονη πολιτική πίεση, ακόμη, όπως ανακάλυψε ο Ιμάμογλου, και η πιθανότητα να κρατηθεί και ο δικηγόρος ενός έγκλειστου.
Σήμερα, η Σηλυβρία έχει γίνει σύμβολο του πόσο μακριά είναι διατεθειμένος να φτάσει ο Ερντογάν για να παραμείνει στην εξουσία. Σε τέτοιο βαθμό που το διαβόητο όνομα της φυλακής έχει βρεθεί μέρος μιας τουρκικής φράσης. Η φράση Silivri soğuk - που σημαίνει το κρύο της Σηλυβρίας - λέγεται μεταξύ φίλων, κάτι μεταξύ σοβαρού και αστείου. Περισσότερο ως προειδοποίηση, όταν λένε ή κάνουν κάτι σε πολιτικό επίπεδο, που θεωρείται ότι ξεπερνά τα όρια...του Ερντογάν.
Με πληροφορίες του Guardian
