Όταν στην Τουρκία οδηγήθηκε στη φυλακή ο μεγαλύτερος πολιτικός αντίπαλος τού Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν, Εκρέμ Ιμάμογλου, χιλιάδες διαδηλωτές βγήκαν οργισμένοι στους δρόμους. Λιγότερο... δυναμικές, όμως, ήταν οι αντιδράσεις των δυτικών συμμάχων της Τουρκίας.
Ο Τούρκος πρόεδρος, που είναι και επικεφαλής του δεύτερου μεγαλύτερου στρατού του ΝΑΤΟ ποντάρει στο ότι ο δυτικός κόσμος τον χρειάζεται, «περισσότερο απ’ όσο χρειάζεται να εμπλακεί σε μια μάχη για τη δημοκρατία της χώρας», σχολιάζει το Bloomberg.
Με τις ΗΠΑ και την Ευρώπη απασχολημένες με τις προκλήσεις ασφαλείας, ο Ερντογάν έχει αναλάβει ρόλο βασικού μεσολαβητή από την Ουκρανία μέχρι τις εμπόλεμες ζώνες της Μέσης Ανατολής και της Αφρικής. Η Δύση, δηλαδή, έχει λόγους να κάνει τα «στραβά μάτια», κάτι που βολεύει φυσικά τον Ερντογάν, σημειώνει το Bloomberg.
Η διεθνής κατακραυγή μετά την επίσημη σύλληψη του δημάρχου της Κωνσταντινούπολης Εκρέμ Ιμάμογλου από τουρκικό δικαστήριο την Κυριακή... έλαμψε δια της απουσίας της, με λίγες εξαιρέσεις. Κάτι ψέλισσε (μόλις) χθες η Γερμανία για «οπισθοδρόμηση της Δημοκρατίας, ενώ το Στέιτ Ντιπάρτμεντ (του Ντόναλντ Τραμπ) χαρακτηρίζει τις εξελίξεις στην Τουρκία «εσωτερικό θέμα» και οι ΗΠΑ... δεν παρεμβαίνουν σε «εσωτερικά» θέματα.
Γιατί νιώθει πανίσχυρος ο Ερντογάν
Η κυβέρνηση της Τουρκίας από την πλευρά της ισχυρίζεται ότι οι εισαγγελείς δεν ενεργούν υπό πολιτική πίεση. Πολλοί επικριτές της τουρκικής κυβέρνησης, ωστόσο, έχουν βρεθεί πίσω από τα κάγκελα επειδή αμφισβήτησαν τον Ερντογάν. Ωστόσο, η φυλάκιση ενός προσώπου με τόσο υψηλό πολιτικό προφίλ, όπως ο Ιμάμογλου, ο οποίος θεωρείται ευρέως ικανός να νικήσει τον Ερντογάν στις επόμενες εκλογές, είναι πρωτοφανής.
Ο Ερντογάν πιθανότατα έχει υπολογίσει ότι η αυξανόμενη στρατηγική σημασία της Τουρκίας αντισταθμίζει τις... δημοκρατικές της αδυναμίες.
Πρόκειται για ένα στοίχημα που μέχρι στιγμής έχει αποδώσει πολιτικά - ακόμη και όταν οι επενδυτές εγκαταλείπουν τα τουρκικά περιουσιακά στοιχεία, με κίνδυνο να ακυρωθεί η πρόσφατη πρόοδος που έχει σημειωθεί με την επιστροφή ξένων κεφαλαίων στη χώρα.
Ο πόλεμος στην Ουκρανία έχει καταστήσει την Ευρώπη όλο και πιο εξαρτημένη από την Τουρκία, της οποίας το διευρυνόμενο στρατιωτικό αποτύπωμα και οι αμυντικές της δυνατότητες την καθιστούν πολύτιμο σύμμαχο καθώς ο Τραμπ επανεξετάζει τις αμερικανικές δεσμεύσεις ασφαλείας στην Ευρώπη.
«Το παγκόσμιο περιβάλλον είναι επιεικές προς τον Ερντογάν, ο οποίος διαβάζει πολύ καλά το πνεύμα της εποχής», δήλωσε ο Soner Cagaptay, διευθυντής του Προγράμματος Τουρκικών Ερευνών στο Washington Institute for Near East Policy. «Δεν περιμένω καμία ουσιαστική αντίδραση από την Ευρώπη ή τις ΗΠΑ».
Ο Ιμάμογλου του αντιπολιτευόμενου Ρεπουμπλικανικού Λαϊκού Κόμματος (CHP), τέθηκε για πρώτη φορά υπό κράτηση την περασμένη Τετάρτη, μία μέρα μετά την ακύρωση του πτυχίου του - το οποίο είναι απαραίτητο για να θέσει κάποιος υποψηφιότητα για πρόεδρος. Αργότερα του απαγγέλθηκαν κατηγορίες για διαφθορά, τις οποίες και αρνείται.
Ο 54χρονος δήμαρχος αποτελεί σημαντική πολιτική δύναμη από το 2019, όταν νίκησε τον εκλεκτό υποψήφιο του Ερντογάν στις τοπικές εκλογές. Επανέλαβε αυτή την επιτυχία πέρυσι, εναντίον ενός άλλου συμμάχου του Ερντογάν, πλήττοντας το κόμμα του Ερντογάν (ΑΚΡ).
Η αλματώδης άνοδος και η δημοτικότητα του Ιμάμογλου τον καθιστούν τον πιο δυνατό πολιτικό αντίπαλο που είχε ποτέ ο Ερντογάν. «Θα σταματήσουμε αυτό το πραξικόπημα κατά της δημοκρατίας μας και θα καθαρίσουμε με τα χέρια μας αυτόν τον "μαύρο λεκέ"», δήλωσε ο Ιμάμογλου μετά τη σύλληψή του. «Στέκομαι όρθιος, δεν θα υποκλιθώ ποτέ», τόνισε.
Οι επόμενες εκλογές
Οι επόμενες προεδρικές εκλογές στην Τουρκία είναι προγραμματισμένες για το 2028, αν και σύμφωνα με το σύνταγμα ο Ερντογάν, 71 ετών, δεν μπορεί να είναι ξανά υποψήφιος. Για να αλλάξει αυτό, το κόμμα του (ΑΚΡ) και οι σύμμαχοί του χρειάζονται κοινοβουλευτική πλειοψηφία και οι παρατηρητές εκτιμούν ότι η καταστολή των αντιπάλων και τα πρόσφατα ανοίγματα για ειρήνευση με τους Κούρδους αυτονομιστές αποτελούν μέρος του σχεδίου με στόχο την αύξηση της υποστήριξης.
«Αυτό που γίνεται όλο και πιο σαφές είναι η προθυμία του Ερντογάν να κατευθύνει την Τουρκία προς την πλήρη απολυταρχία, απομακρυνόμενος από το αυταρχικό μοντέλο που χαρακτήρισε τη διακυβέρνηση της χώρας την τελευταία δεκαετία», δήλωσε ο Wolfango Piccoli, συμπρόεδρος της εταιρείας συμβούλων Teneo.
Η πολιτική αναταραχή στο εσωτερικό της Τουρκίας, εν τω μεταξύ, έρχεται την ώρα που ο Τραμπ διαπραγματεύεται μια κατάπαυση του πυρός μεταξύ Ρωσίας και Ουκρανίας, όπου ο Ερντογάν έχει προσφερθεί να στείλει ειρηνευτική δύναμη.
Παράλληλα, η Τουρκία έχει παρουσιάσει στις ΗΠΑ σχέδια για την πάταξη του Ισλαμικού Κράτους και την παροχή σταθερότητας στη Συρία, επιτρέποντας στους Αμερικανούς να επικεντρώσουν τις προσπάθειές τους σε άλλες προτεραιότητες εθνικής ασφάλειας.
Κατά τη διάρκεια τηλεφωνικής επικοινωνίας με τον Αμερικανό πρόεδρο στις 16 Μαρτίου, ο Ερντογάν ζήτησε επίσης την άρση των κυρώσεων που επιβλήθηκαν στις αμυντικές εταιρείες της Τουρκίας κατά τη διάρκεια της πρώτης προεδρίας Τραμπ. Επιπλέον, ο Ερντογάν, ο οποίος επιδιώκει να συναντηθεί με τον Τραμπ στον Λευκό Οίκο τον επόμενο μήνα, ζήτησε την αποκατάσταση της Τουρκίας στο πρόγραμμα F-35, ένα κοινό πρόγραμμα για την παραγωγή των πιο προηγμένων αμερικανικών μαχητικών αεροσκαφών πέμπτης γενιάς.
Τι μπορεί να φρενάρει τον Ερντογάν
Προς το παρόν, οι επενδυτές μπορεί να είναι οι μόνοι που μπορούν να φρενάρουν τον Ερντογάν.
Η κεντρική τράπεζα αύξησε τα επιτόκια στο 50% - το υψηλότερο από τότε που ο Ερντογάν άρχισε να κυβερνά την Τουρκία το 2003 - και τα διατήρησε εκεί για αρκετό χρονικό διάστημα ώστε η Τουρκία να συσσωρεύσει συναλλαγματικά αποθέματα μετά από χρόνια στο κόκκινο.
Ο πληθωρισμός, που εξακολουθεί να κυμαίνεται γύρω στο 40%, είχε αρχίσει να δείχνει σημάδια ύφεσης, αφού οι ανεξέλεγκτες αυξήσεις των τιμών έσπρωξαν πολλούς Τούρκους στη φτώχεια και μακριά από το κυβερνών κόμμα του Ερντογάν.
Από την κράτηση του Ιμάμογλου την περασμένη εβδομάδα, το κόστος δανεισμού της Τουρκίας αυξήθηκε, οι μετοχές κατέρρευσαν και η λίρα έχασε πάνω από 3%. Η κεντρική τράπεζα παρενέβη, διοχετεύοντας στην αγορά έως και 9 δισεκατομμύρια δολάρια, για να ανακόψουν την πτώση της λίρας και να αποτρέψουν την υποδαύλιση του πληθωρισμού.
«Σε αυτό το σημείο, μόνο οι μαζικές ειρηνικές διαμαρτυρίες και οι αγορές - ο μόνος τομέας στον οποίο ο Ερντογάν δεν έχει κανέναν έλεγχο - μπορούν να πείσουν τον πρόεδρο της Τουρκίας να αλλάξει πορεία», δήλωσε ο Soner Cagaptay, διευθυντής του Προγράμματος Τουρκικών Ερευνών στο Washington Institute for Near East Policy.
Με πληροφορίες από Bloomberg
