Χιλιάδες άνθρωποι διαδήλωσαν στο Βελιγράδι από το μεσημέρι, συμμετέχοντας σε μια μεγαλειώδη εκδήλωση διαμαρτυρίας, έπειτα από μήνες κινητοποιήσεων κατά της διαφθοράς, με τους Σέρβους φοιτητές να αποτελούν την κινητήρια δύναμη.
Οι διοργανωτές πιστεύουν ότι ήταν η μεγαλύτερη συγκέντρωση που πραγματοποιήθηκε ποτέ στην Σερβία.
Το απόγευμα, κατά την επίσημη ώρα έναρξης της πορείας, συγκεντρώθηκε πλήθος πολλών δεκάδων χιλιάδων ατόμων σε μια πορεία μήκους δύο χιλιομέτρων στο κέντρο της πόλης. Οι διαδηλωτές εκπροσωπούν όλο το πολιτικό φάσμα, από την εθνικιστική δεξιά μέχρι την άκρα αριστερά.
ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ
Το συλλαλητήριο ολοκληρώθηκε επεισοδιακά. Την στιγμή που οι διαδηλωτές τηρούσαν σιγή 15 λεπτών για τα 15 θύματα της τραγωδίας στον σιδηροδρομικό σταθμό του Νόβι Σαντ, από την κατασκήνωση που βρίσκονται οι αντιδιαδηλωτές εκτοξεύτηκαν στο πλήθος πέτρες, μπουκάλια και κροτίδες. Ακολούθησε προς στιγμήν πανικός αλλά το επεισόδιο δεν έλαβε διαστάσεις. Οι διοργανωτές φοιτητές, όπως είχαν προειδοποιήσει, μετά απ αυτό το επεισόδιο κήρυξαν την λήξη του συλλαλητηρίου και απηύθυναν έκκληση στους πολίτες να διαλυθούν ειρηνικά .
Αυτήν την στιγμή χιλιάδες διαδηλωτές συνεχίζουν να βρίσκονται ακόμη στους δρόμους, δεν σημειώνονται επεισόδια, ωστόσο, υπάρχει ένταση μπροστά από την βουλή.
{https://x.com/NationalIndNews/status/1900910430731509969}
Κατά την διάρκεια του συλλαλητηρίου φοιτητές διάβασαν διακήρυξη όπου, μεταξύ άλλων, αναφέρεται ότι αγωνίζονται για μία κοινωνία ελεύθερη, δημοκρατική, χωρίς διακρίσεις, με αξιοκρατία και διαφάνεια. «Πρέπει να δείξουμε αλληλεγγύη, να υψώσουμε τη φωνή μας ενάντια στην αδικία. Κανένα άτομο δεν πρέπει να είναι υπεράνω του νόμου, των νόμων και των θεσμών. Ένα άτομο δεν είναι κράτος, είμαστε όλοι μας είμαστε το κράτος» διαμηνύουν οι φοιτητές.
Σημειώνεται ότι οι φοιτητικές κινητοποιήσεις στη Σερβία διανύουν τον τέταρτο μήνα.
«Τρόμπα! Τρόμπα!» τραγουδούν όλοι μαζί, το σύνθημα του κινήματος που θέλει να δείξει ότι το κίνημα δεν εξασθενεί, αλλά διογκώνεται. Πολλοί φορούν ετικέτα με ένα ματωμένο χέρι - το σύμβολο που έχει υιοθετήσει το κίνημα διαμαρτυρίας που σημαίνει ότι η διαφθορά σκοτώνει.
Σύμφωνα με τα τοπικά μέσα, οι διαδηλωτές ήταν πάνω από 500 χιλιάδες.
Ομάδες μοτοσικλετιστών, βετεράνοι και φοιτητικές ομάδες ασφαλείας έχουν σχηματίσει κλοιό γύρω από την πορεία για να αποφευχθούν οι ταραχές, κυρίως μπροστά από το κτίριο του κοινοβουλίου, όπου έχουν στρατοπεδεύσει εδώ και μέρες φιλοκυβερνητικοί διαδηλωτές.
Δεκάδες αγρότες στο τιμόνι των τρακτέρ τους έχουν καταφθάσει για να υποστηρίξουν τους σέρβους φοιτητές. Άλλα τρακτέρ, που ανήκουν σε υποστηρικτές της κυβέρνησης, έχουν σταθμεύσει από χθες κοντά στο κτίριο της σερβικής προεδρίας.
Από χθες το βράδυ, δεκάδες χιλιάδες άνθρωποι -31.000, σύμφωνα με το υπουργείο Εσωτερικών - υποδέχθηκαν με πανηγυρισμούς τους διαδηλωτές που έφθασαν στο Βελιγράδι με τα πόδια, με ποδήλατα ή με τρακτέρ από ολόκληρη την Σερβία για να συμμετάσχουν στην σημερινή πορεία.
Σε ανακοίνωση που κυκλοφόρησε στα κοινωνικά δίκτυα, οι φοιτητές καλούσαν σε διαδήλωση «με ηρεμία και υπευθυνότητα». «Στόχος του κινήματος δεν είναι η είσοδος στις έδρες των θεσμών, ούτε η επίθεση κατά όποιων δεν σκέφτονται σαν κι εμάς (...). Το κίνημα αυτό δεν πρέπει να χρησιμοποιηθεί κακόβουλα».
«Κατεβήκαμε στους δρόμους για να δηλώσουμε την δυσαρέσκειά μας έπειτα από χρόνια δικτατορίας, διαφθοράς. Και ελπίζω ότι η συγκέντρωση αυτή θα είναι, πρώτ' απ' όλα, ειρηνική και αξιοπρεπής», εξήγησε στο πλήθος ο 28χρονος φοιτητής Ογκνιεν Τζόρτζεβιτς.
Οι διαδηλώσεις κατά της διαφθοράς ξεκίνησαν μετά το δυστύχημα στον σιδηροδρομικό σταθμό του Νόβι Σαντ την 1η Νοεμβρίου, όταν 15 άνθρωποι σκοτώθηκαν από την κατάρρευση στεγάστρου που μόλις είχε κατασκευασθεί.
Τότε ξεχείλισε η οργή, καθώς οι διαδηλωτές είδαν στο δυστύχημα αυτό την απόδειξη μιας διαφθοράς που διαπερνά τους θεσμούς και τα δημόσια έργα στην Σερβία. Από εβδομάδα σε εβδομάδα, το κίνημα πήρε ιστορικές διαστάσεις, ως το σημαντικότερο κίνημα διαμαρτυρίας στην πρόσφατη ιστορία της Σερβίας.
{https://x.com/janjic_vladan/status/1900935052319490507}
{https://x.com/KubaBielamowicz/status/1900926700055089339}
Ο ήχος από σφυρίχτρες και βουβουζέλες αντήχησε σε όλη την πρωτεύουσα της Σερβίας, η οποία βρίσκεται σε κατάσταση αυξημένης επιφυλακής από την ανακοίνωση της συγκέντρωσης. Κάποιοι κρατούσαν πανό που έγραφαν «Τελείωσε!».
Η αντικυβερνητική διαδήλωση αναμένεται να είναι η μεγαλύτερη που έχει γίνει ποτέ στη χώρα των Βαλκανίων.
Ο Βούτσιτς προειδοποίησε ότι οι δυνάμεις ασφαλείας θα χρησιμοποιούσαν βία εναντίον των διαδηλωτών
Ένας διαδηλωτής, ο Μιλένκο Κόβατσεβιτς, δήλωσε: «Περιμένω ότι αυτό θα ταρακουνήσει την εξουσία του και ότι ο Βούτσιτς θα καταλάβει ότι οι άνθρωποι δεν είναι πια με το μέρος του».
Η αστυνομία δήλωσε ότι συνέλαβε έναν άνδρα που έριξε το αυτοκίνητό του πάνω σε διαδηλωτές σε προάστιο του Βελιγραδίου, τραυματίζοντας τρία άτομα.
Οι εντάσεις ήταν αυξημένες πριν από τη διαδήλωση, αφού οι υποστηρικτές του προέδρου άρχισαν να στήνουν αντίσκηνα σε ένα πάρκο μπροστά από το προεδρικό μέγαρο. Ο Βούτσιτς προειδοποίησε νωρίτερα αυτή την εβδομάδα ότι οι δυνάμεις ασφαλείας θα χρησιμοποιούσαν βία εναντίον των ανθρώπων στη διαδήλωση.
Η δημόσια συγκοινωνία του Βελιγραδίου ακυρώθηκε το Σάββατο, προφανώς για να αποτραπεί η συμμετοχή του κόσμου στη διαδήλωση, ενώ τεράστιες σειρές αυτοκινήτων μπλόκαραν τους δρόμους που οδηγούν στην πρωτεύουσα. Η εταιρεία μεταφορών δήλωσε ότι η απόφαση ελήφθη «για λόγους ασφαλείας».
Ο Βούτσιτς, που κυριαρχεί στην πολιτική σκηνή της Σερβίας από το 2014, όταν έγινε πρωθυπουργός και στη συνέχεια πρόεδρος το 2017, δήλωσε ότι οι διαδηλωτές δεν θα τον αναγκάσουν ποτέ να παραιτηθεί. «Θα πρέπει να με σκοτώσετε αν θέλετε να με αντικαταστήσετε», είπε.
Οι Αρχές αντιμετωπίζουν σχεδόν καθημερινές διαμαρτυρίες από τον περασμένο Νοέμβριο, όταν κατέρρευσε η στέγη ενός σταθμού, με αποτέλεσμα τον θάνατο 14 ατόμων στη Νόβι Σαντ, τη δεύτερη μεγαλύτερη πόλη της Σερβίας. Πολλοί κατηγορούν την αχαλίνωτη διαφθορά για την καταστροφή στον σταθμό, τον οποίο ο Βούτσιτς είχε εγκαινιάσει το 2022 μετά τις ανακαινίσεις.
Ο Βούτσιτς έχει ισχυριστεί ότι οι διαδηλωτές «θα προσπαθήσουν να πετύχουν κάτι με βία και αυτό θα είναι το τέλος» και προέβλεψε ότι «πολλοί θα καταλήξουν πίσω από τα κάγκελα» το Σάββατο.
Η Γαλλική Υπηρεσία Ειδήσεων (AFP) ανέφερε ότι γνωστοί υπερεθνικιστές, ανάμεσά τους μέλη πρώην παραστρατιωτικής οργάνωσης που συνδέεται με τη δολοφονία του τότε πρωθυπουργού, Ζόραν Τζίντζιτς, το 2003, έχουν εντοπιστεί στην ομάδα των ακτιβιστών που κατασκηνώνουν κοντά στο προεδρικό μέγαρο.
Ο Τζίντζιτς, ο οποίος ηγήθηκε των διαδηλώσεων στους δρόμους που ανέτρεψαν τον Σλόμπονταν Μιλόσεβιτς το 2000, δολοφονήθηκε πριν από 22 χρόνια αυτή την εβδομάδα από μια παραστρατιωτική αστυνομική ομάδα γνωστή με το ανεπίσημο όνομα «Κόκκινα Μπερέκια».
Ο Βούτσιτς «έχει κινητοποιήσει εγκληματίες, τραμπούκους και μέλη των Κόκκινων Μπερεκιών, φέρνοντας ανθρώπους από το Κόσοβο και τοποθετώντας τους στο Πιονίρσκι Παρκ, γνωρίζοντας ότι εκατοντάδες χιλιάδες θα συγκεντρωθούν εκεί το Σάββατο», έγραψε ο Ντράγκαν Τζίλας, επικεφαλής του κόμματος της αντιπολίτευσης «Ελευθερία και Δικαιοσύνη», στο X.
Ο Βούτσιτς και το κόμμα του, το «Σερβικό Προοδευτικό Κόμμα», το οποίο έχει περιθωριοποιήσει με επιτυχία την επίσημη αντιπολίτευση, βρίσκονται σε αμηχανία από τις φοιτητικές διαδηλώσεις, ένα κίνημα που ζητά θεμελιώδεις μεταρρυθμίσεις χωρίς όμως να έχει σαφή σχέδιο για δημοκρατική αλλαγή.
Οι διαδηλωτές απαιτούν λογοδοσία για την καταστροφή στο Νόβι Σαντ, καθώς και διαφανείς θεσμούς βασισμένους στο κράτος δικαίου. Περισσότερα από δώδεκα άτομα έχουν κατηγορηθεί για την κατάρρευση της στέγης. Ο τότε πρωθυπουργός, Μίλος Βούτσεβιτς, πρώην δήμαρχος του Νόβι Σαντ όταν ξεκίνησαν οι ανακαινίσεις του σταθμού, υπέβαλε την παραίτησή του τον Ιανουάριο, όπως και ο εν ενεργεία δήμαρχος.
Ο Βούτσιτς, ο οποίος θεωρείται ότι «θυσίασε» τον πρωθυπουργό του για να προστατεύσει τη θέση του, έχει αποκλείσει τη δημιουργία μεταβατικής κυβέρνησης και τη διεξαγωγή εκλογών σε έξι μήνες. Χαρακτήρισε τις διαδηλώσεις ως «δυτικά οργανωμένο σχέδιο» για την απομάκρυνσή του από την εξουσία και την καταστροφή της Σερβίας.
Ο Δουσάν Σπάσογιεβιτς, καθηγητής στο Τμήμα Πολιτικών Επιστημών του Πανεπιστημίου του Βελιγραδίου, δήλωσε στο AFP ότι η χρήση προκλητικής γλώσσας από την κυβέρνηση πιθανόν να είναι μια προσπάθεια να αποθαρρύνει τον κόσμο από το να συμμετάσχει στη διαδήλωση.
Ο Βούτσιτς πιθανώς «ελπίζει ότι οι διαδηλωτές θα προκαλέσουν κάποια βία, δίνοντας στην αστυνομία την δικαιολόγηση να παρέμβει και προκαλώντας τον μεγαλύτερο αριθμό ατόμων να αποσυρθούν από τις διαδηλώσεις», είπε ο Σπάσογιεβιτς.
Οι ξένοι παρατηρητές ανησυχούν όλο και περισσότερο για τη βία κατά των διαδηλωτών, μετά από περιστατικά όπου αυτοκίνητα έπεσαν πάνω σε διαδηλωτές και κάποιοι αντιδιαφθοράς διαδηλωτές νοσηλεύτηκαν. «Η αντίδραση της Σερβίας σε αυτές τις διαδηλώσεις θα είναι μια αποφασιστική δοκιμασία της δέσμευσής της για τα πρότυπα της ΕΕ», έγραψε μια ομάδα μελών του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου από διάφορες πολιτικές παρατάξεις σε επιστολή προς την πρόεδρο της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, αυτή την εβδομάδα.
Η Σερβία είναι υποψήφια χώρα για ένταξη στην ΕΕ από το 2012, αλλά η πρόοδος έχει σταματήσει υπό την ηγεσία του Βούτσιτς και την προσηλωμένη ρωσική στάση της χώρας στον πόλεμο στην Ουκρανία.
Οι ευρωβουλευτές, που περιλαμβάνουν συντηρητικούς και ακραίους αριστερούς, υποστηρίζουν ότι η ΕΕ ήταν «πολύ επιεικής και ανεκτική» απέναντι στην κυβέρνηση της Σερβίας. Η ομάδα τους καλεί την φον ντερ Λάιεν να εξασφαλίσει ότι η Σερβία θα έχει «ελεύθερες και δίκαιες εκλογές, ανεξάρτητη δικαιοσύνη, πλουραλιστικά μέσα ενημέρωσης και κράτος δικαίου» πριν εκταμιευτούν κονδύλια της ΕΕ.
Η Σερβία αναμένεται να λάβει 1,5 δισ. ευρώ σε επιδοτήσεις και φθηνά δάνεια στο πλαίσιο του «σχεδίου ανάπτυξης» της ΕΕ μεταξύ 2024 και 2027.
Οι διοργανωτές των διαδηλώσεων έχουν δεσμευτεί ότι οι κινητοποιήσεις θα συνεχιστούν και μετά το Σάββατο. «Δεν παίρνουμε τα τελικά βήματα – κάνουμε τεκτονικές αλλαγές. Εάν τα αιτήματά μας δεν ικανοποιηθούν, θα παραμείνουμε στους δρόμους, σε μπλόκα, στον αγώνα μέχρι να αποδοθεί δικαιοσύνη», έγραψαν στο Instagram.
