Όταν η Ιταλίδα πρωθυπουργός Τζόρτζια Μελόνι αποκάλυψε το σχέδιό της για τον περιορισμό των αιτούντων άσυλο σε δύο κέντρα κράτησης στην Αλβανία, μέσω μιας διακρατικής συμφωνίας, το παρουσίασε ως την απόλυτη απάντηση στη μεταναστευτική κρίση της Ευρώπης.
Η «πολλά υποσχόμενη» - κατά τη Μελόνι- λύση στην ευρωπαϊκή μεταναστευτική κρίση πλέον στεγάζει φρουρούς της ιταλικής αστυνομίας, που κάνουν ηλιοθεραπεία στους χώρους κράτησης, έχοντας υιοθετήσει τα αδέσποτα σκυλιά της περιοχής, σχολιάζει το Politico.
Έναν χρόνο και 67,5 εκατ. ευρώ μετά, το μεγαλεπήβολο σχέδιο έχει κολλήσει σε ένα δικαστικό κενό χωρίς τη δυνατότητα επεξεργασίας των αιτούντων άσυλο, με άδεια κτίρια που ήδη καταρρέουν και το ιταλικό προσωπικό, να επιστρέφει σταδιακά στη βάση του.
«Έμοιαζε με μία πόλη φάντασμα» είπε η συμπρόεδρος της Volt Europe, Francesca Romana D'Antuono, που επισκέφθηκε το κέντρο κράτησης στο Gjadër στα τέλη Νοεμβρίου. Η ίδια είχε πάρει μέρος και σε διαμαρτυρίες κατά των κέντρων κράτησης μαζί με τοπικούς ακτιβιστές.
«Αλλά όταν μπήκαμε στον χώρο, υπήρχε αρκετή αστυνομία. Το θέμα είναι ότι δεν κάνουν τίποτα όλη την ημέρα επειδή στην ουσία πραγματικά δεν υπάρχει κάτι να κάνουν» πρόσθεσε. Σύμφωνα με την ίδια, ο ανώτερος αξιωματικός που τους συνόδευσε, δυσαρεστήθηκε από την ερώτησή της για το προσωπικό.
Τον Οκτώβριο, οι πρώτοι 16 μετανάστες, από το Μπαγκλαντές και την Αίγυπτο έφτασαν στα κέντρα κράτησης με ιταλικά πολεμικά πλοία. Αλλά μέσα σε μόλις 7 ημέρες, και οι 16 επέστρεψαν στην Ιταλία αφού οι αρμόδιοι δικαστές απέρριψαν το σχέδιο.
Στα τέλη του Νοεμβρίου, μέρος του προσωπικού από την Ιταλία άρχισε να επιστρέφει και αυτό.
Πηγές στην ιταλική πρεσβεία, είπαν στο Politico, ότι παρά τις μειώσεις του προσωπικού τον περασμένο μήνα, όλοι οι σταθμοί παραμένουν πλήρως στελεχωμένοι, κάνουν κανονικά όλες τις βάρδιες, σε περίπτωση που εμφανιστεί κάποιο κύμα μεταναστών.
Το έργο της Μελόνι προβλέπει ένα κέντρο υποδοχής και διαλογής αιτούντων άσυλο στο Shëngjin, όπου μεταφέρονται οι πρόσφυγες που συλλαμβάνονται για πρώτη φορά από την ιταλική ακτοφυλακή. Οι αρχές επεξεργάζονται τα προσωπικά τους δεδομένα και τους προσφέρονται οι πρώτες υπηρεσίες υγειονομικής περίθαλψης.
Το δεύτερο σκέλος της επιχείρησης, ένα κέντρο κράτησης στο Gjadër, βρίσκεται στην ενδοχώρα περίπου 8 χιλιόμετρα από την περιφερειακή πόλη Lezhë.
Το πρώτο κέντρο του Shëngjin χρησίμευσε επίσης ως κέντρο κράτησης για Αφγανούς πρόσφυγες, ιδιαίτερα μετά την επιστροφή των Ταλιμπάν στην εξουσία στο Αφγανιστάν τον Αύγουστο του 2021. Παρά το ρόλο του ως προσωρινό κέντρο κράτησης, πολλοί πρόσφυγες παρέμειναν εγκλωβισμένοι εκεί για σχεδόν δύο χρόνια, περιμένοντας το πράσινο φως για να μετακομίσουν στις ΗΠΑ.
Ο Sandër Marashi, επικεφαλής του λιμανιού στο Shëngjin, είπε ότι παρά το γεγονός ότι κανείς μετανάστης δεν έχει φτάσει εδώ και εβδομάδες, σύσσωμο το προσωπικό από την Ιταλία, παραμένει στο σημείο και στο κέντρο κράτησης, και διαχειρίζονται τα πάντα εκεί.
Οι κάτοικοι στην πόλη του Shëngjin, από την πλευρά τους λένε ότι οι φρουροί περνούν τη μέρα τους χαλαρώνοντας στο 5άστερο Rafaelo Resort, κάνοντας ηλιοθεραπεία και τρώγοντας θαλασσινά ενώ τα περιπολικά των Ιταλών Carampinieri είναι παρκαρισμένα απ’ έξω.
Τα Μέσα της Αλβανίας μεταδίδουν ότι το προσωπικό στο Gjadër, σε ένα χωριό στην πλαγιά του βουνού με ελάχιστους ντόπιους για παρέα, είναι απομονωμένοι, βαριούνται και αγανακτούν όλο και περισσότερο για τους συναδέλφους τους στο Shëngjin, που ισχυρίζονται ότι απολαμβάνουν την καλή ζωή.
Σύμφωνα με ρεπορτάζ που δημοσιεύθηκε σε περιοδικό της ιταλικής σωφρονιστικής αστυνομίας, χωρίς πρόσφυγες στον ορίζοντα, οι τοπικοί σωφρονιστικοί υπάλληλοι στο Gjadër έχουν αναλάβει να διασώσουν και να διασκεδάσουν τα αδέσποτα σκυλιά του χωριού.
«Μια πολύ ακριβή αίθουσα αναμονής»
Τον περασμένο Απρίλιο, η ιταλική κυβέρνηση διέθεσε 65 εκατ. ευρώ για την κατασκευή των δύο κέντρων κράτησης και ακόμα 2,5 εκατ. ευρώ για τις δαπάνες για το προσωπικό από την Ιταλία, το 2024. Συνολικά, η κυβέρνηση υπολόγισε ότι θα ξοδέψει περίπου 680 εκατ. ευρώ μέσα στην επόμενη πενταετία για τη συντήρηση και λειτουργία των δύο αυτών κέντρων.
Στο μεταξύ, η ιταλική κυβέρνηση περιμένει την απόφαση του υπουργείου Δικαιοσύνης της ΕΕ περίπου γύρω στην άνοιξη, για το αν η διαδικασία μετακίνησης προσφύγων σε τρίτη χώρα, όπως είναι η Αλβανία, συνάδει με τον νόμο την νομοθεσία της.
«Είναι απλά μία πολύ ακριβή αίθουσα αναμονής» είπε η βουλεύτρια της του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου της Volt, Anna Strolenberg, η οποία επίσης επισκέφθηκε το κέντρο κράτησης στο Gjadër.
Παρόλα αυτά το προσωπικό από την Ιταλία που προσελήφθη για τα κέντρα στην Αλβανία πληρώνονται τόσα πολλά για να κάνουν τα ελάχιστα. Την ώρα που μέσος μισθός ενός αστυνομικού στην Ιταλία είναι κάτω από 2.000 ευρώ, οι τυχεροί συνάδελφοί τους στα κέντρα στην Αλβανία, μπορούν να φτάσουν ακόμα και τα 6.000 ευρώ τον μήνα.
Αλβανικό Μέσο κατέγραψε κρυφά μία ομάδα Ιταλών αστυνομικών στο κέντρο κράτησης του Shëngjin, οι οποίοι φέρεται να παραδέχονται ότι περνούν το μεγαλύτερο μέρος της ημέρας στη σάουνα του ξενοδοχείου, επειδή ακριβώς δεν έχουν τίποτα να κάνουν.
Η Strolenberg επιμένει ότι το σχέδιο της Μελόνι για τα κέντρα κράτησης στην Αλβανία ήταν από τη βάση του μη ρεαλιστικά. Πέρα από αυτό, οι ίδιες οι υποδομές στην αρχίζουν ήδη να καταρρέουν. «Στον χώρο του νοσοκομείου, μπορείς να δεις το νερό να στάζει από τους τοίχους» είπε μεταξύ άλλων.
Αποτυχημένο μοντέλο ή πολιτική νίκη;
Από τα εγκαίνια των δύο κέντρων στις 11 Οκτωβρίου, το μεγαλεπήβολο αυτό έργο έχει λάβει εγκώμια και επαίνους από Ευρωπαίους ηγέτες, συμπεριλαμβανομένης της προέδρου της Ευρωπαϊκής Επιτροπής Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν. Τόσο εκείνη όσο και ο Βρετανός πρωθυπουργός εξέφρασαν το ενδιαφέρον τους να επαναλάβουν την προσέγγιση αυτή και σε άλλες περιοχές.
Η φον ντερ Λάιεν μάλιστα χαρακτήρισε το σχέδιο «μία πρωτοποριακή λύση» ζητώντας από Ευρωπαίους ηγέτες να πάρουν μαθήματα από το Ιταλο-αλβανικό πρωτόκολλο. Πριν την τελευταία Ευρωπαϊκή Σύνοδο στα τέλη Οκτωβρίου, η Μελόνι ηγήθηκε μιας ανεπίσημης συνάντησης αναφορικά με την «μετανάστευση και τις πρωτοποριακές λύσεις» προκειμένου να στρατολογήσει και άλλους Ευρωπαίους ηγέτες, που ενδιαφέρονται για το μεταναστευτικό ζήτημα.
Αλλά σύμφωνα με την Strolenberg, η Μελόνι με το άνοιγμα των δύο αυτών κέντρων έδωσε φρούδες ελπίδες τόσο τους Ευρωπαίους ηγέτες όσο και στους πολίτες της ΕΕ.
«Άλλοι πολιτικοί στην Ευρώπη είδαν αυτό το σχέδιο και ήλπιζαν ότι θα πετύχει, ότι μπορεί να αποτελέσει μία αρχή για άλλα ζητήματα» είπε σημειώνοντας πως οι συζητήσεις για το μεταναστευτικό θα οδηγήσουν σε μεγαλύτερη ακόμα πόλωση. Ωστόσο ακόμα και αν το σχέδιο αυτό αποτύχει, η Μελόνι δεν θα χρεωθεί πολιτική ήττα.
«Το αφήγημα τώρα στην Ιταλία είναι ότι αν δεν συνεχίσει το εγχείρημα, αυτό δεν θα σημαίνει ότι δεν είναι καλή ιδέα, αλλά (δεν θα συνεχίσει) επειδή υπάρχουν κομμουνιστές δικαστές που αποφασίζουν για τα πάντα» είπε η D’Antuono, σημειώνοντας τις επιθέσεις της Μελόνι και των συμμάχων της στο προοδευτικό δικαστικό σύστημα. Θα εξακολουθεί να φαίνεται ότι τουλάχιστον η Μελόνι, έκανε ό,τι καλύτερο μπορούσε, πρόσθεσε.
Εν τω μεταξύ, η προσοχή εστιάζεται τώρα και σε θεσμούς όπως το Δικαστήριο της ΕΕ, η απόφαση του οποίου επέτρεψε στο δικαστήριο της Ρώμης να απαιτήσει να επιστραφούν στην Ιταλία οι λίγοι πρόσφυγες που στάλθηκαν από τον Οκτώβριο στην Αλβανία.
«Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο μετατοπίζεται προς τα δεξιά. Οι ευρωπαϊκές κυβερνήσεις στρέφονται προς τα δεξιά. Πόσο καιρό θα αντισταθεί η δικαστική εξουσία; Δεν πιστεύω ότι θα κρατήσει πολύ περισσότερο, γιατί οι νόμοι εξελίσσονται παράλληλα με τις πολιτικές εξουσίες», είπε η D'Antuono.
