Πέντε χρόνια μετά την έναρξη του πολέμου στην Συρία και «σε κατάσταση πανικού» για τις εκατοντάδες χιλιάδες αιτούντων άσυλο που συνέρρεαν στην Ευρώπη μέσω των τουρκικών ακτών, η ΕΕ προχώρησε σε μια αμφιλεγόμενη συμφωνία με την Άγκυρα.
Η συμφωνία Τουρκίας-ΕΕ του 2016 σηματοδότησε την οριστική στροφή του μπλοκ σε μια στρατηγική που αποσκοπεί στο να μετατρέψει τις γειτονικές χώρες σε φύλακες των κοινών συνόρων των «27».
Έκτοτε έχουν ακολουθήσει συμφωνίες για τη μετανάστευση με την Τυνησία, την Αίγυπτο, τον Λίβανο και άλλα κράτη, με τα αποτελέσματα στη ζωή χιλιάδων προσφύγων να είναι ολέθρια, καθώς με τον πλέον επίσημο τρόπο αποκλείονται από την δικαιούμενη και προβλεπόμενη προστασία.
Η ΕΕ διέθεσε περισσότερα από 11 δισεκατομμύρια ευρώ στην Τουρκία για να βοηθήσει τη χώρα να υποστηρίξει, να φιλοξενήσει και να διαχειριστεί σχεδόν 4 εκατομμύρια ανθρώπους που κατέφυγαν προς τα βόρεια για να γλιτώσουν από τον καταστροφικό εμφύλιο πόλεμο στη Συρία.
Όπως διαβάζουμε στο Politico, τα κεφάλαια αυτά αντιπροσωπεύουν τη μεγαλύτερη ανθρωπιστική πρωτοβουλία στην ιστορία της ΕΕ, αν και ο σκοπός της δεν υπήρξε καθόλου αλτρουιστικός. Μοναδικός στόχος ήταν η ελαχιστοποίηση των αφίξεων αιτούντων άσυλο στο μπλοκ, εξασφαλίζοντας την παραμονή τους στην Τουρκία.
Το ποσό περιλαμβάνει σχεδόν 1 δισεκατομμύριο ευρώ για την ασφάλεια των συνόρων και τη διεκπεραίωση της διαδικασίας ασύλου, προκειμένου να βοηθήσει την Άγκυρα να «συγκρατήσει» τους πρόσφυγες.
Η Τουρκία, ωστόσο, φαίνεται πως έχει κουραστεί να λειτουργεί ως «αποθήκη προσφύγων» της Ευρώπης.
Σύμφωνα με έρευνα του Politico και οκτώ άλλων ειδησεογραφικών πρακτορείων σε συνεργασία με το Lighthouse Reports,τα τελευταία χρόνια, η τουρκική κυβέρνηση άρχισε να χρησιμοποιεί μεγάλο μέρος αυτής της υποδομής που χρηματοδοτείται από την ΕΕ για να μειώσει τον αριθμό των αιτούντων άσυλο που φιλοξενεί, συγκεντρώνοντας και απελαύνοντας με τη βία Σύρους, Αφγανούς και άλλους που αντιμετωπίζουν κίνδυνο στις χώρες τους,
Καθώς η εχθρότητα απέναντι στους πρόσφυγες εκτοξεύτηκε πρώτα στην Ευρώπη και στη συνέχεια στην Τουρκία, τα κέντρα υποδοχής μετατράπηκαν σε στρατόπεδα απέλασης.
Οι κρατούμενοι ανέφεραν βασανιστήρια, καθώς και άρνηση πρόσβασης σε προμήθειες που χρηματοδοτούνται από την ΕΕ και προορίζονται για τη βελτίωση των συνθηκών. Οχήματα που φέρουν το μπλε-χρυσό έμβλημα της ΕΕ και το τουρκικό αστέρι με την ημισέληνο κυνηγούν πλέον μετανάστες χωρίς νομιμοποιητικά έγγραφα και, σε τουλάχιστον μία περίπτωση, τους μετέφεραν από τα σύνορα παρά τη θέλησή τους.
Η έρευνα αποκάλυψε ότι η Ευρωπαϊκή Επιτροπή, το εκτελεστικό όργανο της ΕΕ που είναι αρμόδιο για την εποπτεία της χρηματοδότησης που χορηγείται στην Τουρκία, αγνόησε επανειλημμένα προειδοποιήσεις - από ομάδες της κοινωνίας των πολιτών, δικηγόρους, διπλωμάτες, ακόμη και από το ίδιο της το προσωπικό - που έδειχναν ότι τα κονδύλια της ΕΕ χρησιμοποιούνταν για τη στήριξη ενός συστήματος απέλασης που απελαύνει δεκάδες χιλιάδες αιτούντες άσυλο.
Οι απελάσεις σε χώρες όπου οι επαναπατριζόμενοι αντιμετωπίζουν σοβαρό κίνδυνο δίωξης, απάνθρωπης μεταχείρισης ή θανάτου απαγορεύονται βάσει του διεθνούς και του ευρωπαϊκού δικαίου.
Η ίδια η ΕΕ θεωρεί τη Συρία και το Αφγανιστάν πολύ επικίνδυνες χώρες για οργανωμένες επιστροφές- στις αρχές Οκτωβρίου, το Δικαστήριο της ΕΕ έκρινε ότι η μεταχείριση των γυναικών από τους Ταλιμπάν είναι τέτοια που δίνει το δικαίωμα στις Αφγανές να λάβουν άσυλο με βάση το φύλο τους και μόνο.
«Υπήρχαν πάντα ανησυχίες σχετικά με τα ανθρώπινα δικαιώματα» όσον αφορά τη χρηματοδότηση της Τουρκίας, δήλωσε στο Politico ένας πρώην αξιωματούχος της Επιτροπής, σημειώνοντας ότι είχε θέσει το θέμα εσωτερικά εδώ και χρόνια. «Οι πολιτικές απώθησης και επιστροφής αποτελούσαν αντικείμενο ανησυχίας και προβληματισμό καθόλη τη διάρκεια των διαβουλεύσεων».
Ερωτηθείς αν η Επιτροπή γνωρίζει ότι η Τουρκία χρησιμοποιεί τώρα υποδομές που χρηματοδοτούνται από την ΕΕ για τη διενέργεια αναγκαστικών απελάσεων, ο πρώην αξιωματούχος δήλωσε:
«Το γνωρίζουν. Όλοι γνωρίζουν. Απλά κλείνουν τα μάτια».
