Ο Πανελλήνιος Σύλλογος Νοσοκομειακών Ψυχολόγων και Ψυχολόγων Δημόσιων Δομών Υγείας εξέδωσε ανακοίνωση μετά το περιστατικό με τον υπουργό Υγείας Άδωνι Γεωργιάδη με ψυχολόγο στο Δαφνί ενώ έκαιγε η φωτιά στο Ποικίλο Όρος.
Ήταν μια εξαιρετικά τεταμένη κατάσταση που προκλήθηκε στο Ψυχιατρικό Νοσοκομείο Αθηνών (ΨΝΑ-Δαφνί), την ώρα που η ευρύτερη περιοχή βρισκόταν σε πύρινο κλοιό λόγω της μεγάλης φωτιάς στο Ποικίλο Όρος. Με το νοσοκομείο να είχε τεθεί σε επιφυλακή για πιθανή εκκένωση, η αιφνιδιαστική επίσκεψη του υπουργού Υγείας, Άδωνι Γεωργιάδη, προκάλεσε την «έκρηξη» των υγειονομικών, οι οποίοι έδιδαν μάχη με τον χρόνο για να προστατεύσουν τους ασθενείς.
Η οργή του προσωπικού αποτυπώθηκε χαρακτηριστικά σε ένα βίντεο που κάνει τον γύρο του διαδικτύου. Σε αυτό, η πρόεδρος του Σωματείου Εργαζομένων στο ΨΝΑ, Ειρήνη Γκιτάκου, ακολουθεί τον Άδωνι Γεωργιάδη και τον ψέγει σε έντονο ύφος, καταγγέλλοντας την υποβάθμιση των δομών.
«Να σας πω, με συγχωρείτε… Είμαι στο δημόσιο ψυχιατρείο, είμαι στο Δαφνί, είμαι η πρόεδρος των εργαζομένων. Και δεν μας κάνατε τη χάρη να έρθετε ποτέ από το νοσοκομείο μας!», ακούγεται να λέει αρχικά η κ. Γκιτάκου, την ώρα που ο υπουργός τής γυρίζει την πλάτη επιχειρώντας να αποχωρήσει. Εκείνη, ωστόσο, συνεχίζει: «Και να σας πω κάτι; Καλύτερα που δεν ήρθατε! Μόνο κλείνετε, μόνο κλείνετε… Διαλύετε τη δημόσια ψυχική υγεία και την απεξάρτηση! Και δεν ντρέπεστε! Αίσχος σας!».
Οι καταγγελίες κατά Γεωργιάδη
Ο κ. Γεωργιάδης δεν έδωσε καμία ουσιαστική απάντηση μπροστά στην κάμερα, αποχωρώντας από το σημείο.
Μιλώντας στον ραδιοφωνικό σταθμό «Στο Κόκκινο 105,5», ο γιατρός του ΨΝΑ, Νεκτάριος Χαϊντάρ, περιέγραψε τις αγωνιώδεις στιγμές της επιφυλακής λόγω της φωτιάς. Όπως εξήγησε, μπορεί τελικά να αποφεύχθηκε η γενική εκκένωση του νοσοκομείου, ωστόσο λήφθηκαν άμεσα μέτρα για τη μεταφορά των ασθενών με αναπνευστικά προβλήματα, χάρη στην αυτοθυσία του προσωπικού — ιατρών και νοσηλευτών που έσπευσαν εθελοντικά να συνδράμουν, παρά το γεγονός ότι αρχικά οι οδηγίες ήταν ασαφείς.
Αναφερόμενος στην αιφνιδιαστική επίσκεψη του κ. Γεωργιάδη, ο γιατρός χρησιμοποίησε σκληρή γλώσσα, αποκαλύπτοντας πως ο υπουργός συνοδευόταν από «κουστωδία» και έφτασε στο σημείο να απειλήσει τους εργαζόμενους.
«Ενώ βρισκόμασταν στον χώρο και προσπαθούσαμε να δούμε πώς θα συνδράμουμε στην όλη διαδικασία, μας επισκέφτηκε ο υπουργός. Του εκφράσαμε τη δυσφορία μας, λέγοντάς του ότι καλό είναι να απομακρυνθεί από τον χώρο, γιατί είναι μια κρίσιμη στιγμή και η παρουσία του είναι εξοργιστική σε ένα νοσοκομείο που έχει αφήσει υποστελεχωμένο και στα όρια της διάλυσης», ανέφερε χαρακτηριστικά ο κ. Χαϊντάρ.
Μάλιστα, όπως κατήγγειλε, οι εργαζόμενοι ζήτησαν από τη Διοικήτρια της ΥΠΕ να απομακρύνει τον πολιτικό της προϊστάμενο, καθώς δυσχέραινε το έργο τους. Η αντίδραση του υπουργού, σύμφωνα πάντα με τον γιατρό, ήταν εκρηκτική: «Η απάντηση του κυρίου Άδωνι ήταν να κινηθεί απειλητικά προς τους εργαζόμενους και να μας απειλήσει ότι αυτό που κάνουμε είναι πειθαρχικό παράπτωμα, γιατί είναι το αφεντικό μας».
Ο κ. Χαϊντάρ κατέληξε λέγοντας με νόημα: «Ήρθε, απείλησε, προχώρησε στον χώρο μετά της κουστωδίας του και στη συνέχεια αποχώρησε. Το έχει συνηθίσει… έχει συνηθίσει να θεωρεί αμελητέο πράγμα τις ζωές των ασθενών και των εργαζομένων στο ΕΣΥ. Εμείς, άλλωστε, είχαμε να ασχοληθούμε με σοβαρότερα πράγματα εκείνη την ώρα».
Ανακοίνωση από τον Πανελλήνιο Σύλλογο Νοσοκομειακών Ψυχολόγων και Ψυχολόγων Δημόσιων Δομών Υγείας
Και σε σημερινή του ανακοίνωση, ο Πανελλήνιος Σύλλογος Νοσοκομειακών Ψυχολόγων και Ψυχολόγων Δημόσιων Δομών Υγείας τονίζει:
«Ο Πανελλήνιος Σύλλογος Νοσοκομειακών Ψυχολόγων και Ψυχολόγων Δημόσιων Δομών Υγείας εκφράζει την αμέριστη συμπαράστασή του στη συνάδελφο Ειρήνη Γκιτάκου, ψυχολόγο, μέλος του Συλλόγου μας και Πρόεδρο του Ενιαίου Συλλόγου Εργαζομένων του πρώην Ψυχιατρικού Νοσοκομείου Αττικής, καθώς και στο σύνολο των εργαζομένων του Νοσοκομείου, απέναντι στην εξαγγελλόμενη πρόθεση κίνησης πειθαρχικών διαδικασιών σε βάρος τους από τον Υπουργό Υγείας, Άδωνη Γεωργιάδη, σύμφωνα με δική του δημόσια ανάρτηση στα κοινωνικά δίκτυα.
Η συγκεκριμένη εξέλιξη προκαλεί εύλογο προβληματισμό, όχι μόνο για τους εργαζόμενους του πρώην ΨΝΑ, αλλά συνολικά για κάθε επαγγελματία υγείας που υπηρετεί το δημόσιο σύστημα. Η δημόσια ανάδειξη πραγματικών κινδύνων που αφορούν την ασφάλεια ασθενών και προσωπικού δεν μπορεί να αντιμετωπίζεται ως πειθαρχικό παράπτωμα. Αντιθέτως, αποτελεί θεσμική, επιστημονική και ηθική υποχρέωση κάθε επαγγελματία υγείας.
Την ώρα που η πυρκαγιά στο Ποικίλο Όρος έθετε σε άμεσο κίνδυνο ένα ολόκληρο νοσοκομείο, τους ασθενείς του, το προσωπικό και τους κατοίκους της περιοχής, οι εργαζόμενοι βρέθηκαν στις θέσεις τους. Δεν έκαναν τίποτα περισσότερο και τίποτα λιγότερο από το καθήκον τους –όπως κάνουν κάθε ημέρα, μέσα σε συνθήκες σοβαρής υποστελέχωσης, εντατικοποίησης της εργασίας και συνεχούς σωματικής και ψυχικής επιβάρυνσης.
Η συνάδελφος Ειρήνη Γκιτάκου ήταν εκεί από την πρώτη στιγμή –όπως και πολλοί ακόμη εργαζόμενοι που, παρότι δεν εφημέρευαν, προσήλθαν εθελοντικά στο νοσοκομείο για να συνδράμουν στην προστασία των ασθενών και των εγκαταστάσεων. Βρέθηκε εκεί όχι επειδή το επέβαλε κάποια διοικητική εντολή, αλλά επειδή αυτό επιβάλλει η επαγγελματική δεοντολογία και η ευθύνη απέναντι στον άνθρωπο. Όσοι συνεργαζόμαστε μαζί της γνωρίζουμε την εργατικότητα, την επιστημονική της επάρκεια, τη συνέπεια και το ήθος με τα οποία ασκεί το κλινικό της έργο, αλλά και την ακεραιότητα με την οποία εκπροσωπεί τους συναδέλφους της.
Το πραγματικό ζήτημα δεν είναι η διαμαρτυρία των εργαζομένων. Το πραγματικό ζήτημα είναι οι συνθήκες που ανέδειξε η ίδια η κρίση. Η δημόσια συζήτηση οφείλει να επικεντρωθεί στα ουσιαστικά ερωτήματα:
- Πώς είναι δυνατόν ένα ψυχιατρικό νοσοκομείο εκατοντάδων νοσηλευομένων να βρίσκεται αντιμέτωπο με φυσική καταστροφή χωρίς επαρκή μέσα πυροπροστασίας;
- Πώς μπορεί να θεωρείται επαρκής ένας επιχειρησιακός σχεδιασμός όταν ένας και μόνο τραυματιοφορέας (σε ημέρα γενικής εφημερίας) θα καλούνταν να συμβάλει στην απομάκρυνση περίπου 300 ασθενών σε περίπτωση εκκένωσης;
- Πώς μπορεί να διασφαλιστεί η ασφάλεια ασθενών και προσωπικού όταν στις κλινικές αντιστοιχούν δύο νοσηλευτές σε τριανταένανοσηλευόμενους, ενώ κρίσιμες τεχνικές υπηρεσίες λειτουργούν με σημαντικές ελλείψεις προσωπικού;
Τα ερωτήματα αυτά δεν αποτελούν συνδικαλιστική υπερβολή. Αφορούν τον πυρήνα της ποιότητας και της ασφάλειας των υπηρεσιών ψυχικής υγείας. Η διεθνής επιστημονική βιβλιογραφία είναι σαφής: η επαρκής στελέχωση, η ύπαρξη λειτουργικών σχεδίων διαχείρισης κρίσεων και η δυνατότητα των επαγγελματιών να αναφέρουν χωρίς φόβο κινδύνους και δυσλειτουργίες αποτελούν βασικές προϋποθέσεις ασφαλούς λειτουργίας κάθε σύγχρονου νοσοκομείου.
Ως επαγγελματίες ψυχικής υγείας γνωρίζουμε επίσης πολύ καλά τις συνέπειες που έχει ένα περιβάλλον φόβου. Ένα σύστημα που τιμωρεί τη δημόσια διατύπωση προβλημάτων οδηγεί αναπόφευκτα στη σιωπή. Και όταν οι επαγγελματίες υγείας σιωπούν από φόβο, οι κίνδυνοι δεν εξαφανίζονται· απλώς παραμένουν αόρατοι μέχρι να μετατραπούν σε τραγικά γεγονότα. Η σύγχρονη κουλτούρα ασφάλειας στηρίζεται ακριβώς στο αντίθετο: στην ενθάρρυνση της αναφοράς κινδύνων, στη διαφάνεια, στη συνεχή αξιολόγηση και στη βελτίωση των διαδικασιών, όχι στην ποινικοποίηση της κριτικής.
Η ασφάλεια ενός νοσοκομείου δεν εξασφαλίζεται με πειθαρχικές διαδικασίες ούτε με επικοινωνιακές διαβεβαιώσεις ότι «όλα λειτούργησαν σωστά». Εξασφαλίζεται με επαρκές προσωπικό, σύγχρονες υποδομές, μέσα πυροπροστασίας, διαρκή εκπαίδευση του προσωπικού, δοκιμασμένα σχέδια έκτακτης ανάγκης και ουσιαστική συνεργασία της διοίκησης με τους ανθρώπους που βρίσκονται καθημερινά στην πρώτη γραμμή της περίθαλψης.
Υπενθυμίζουμε επίσης ότι η προστασία των αιρετών εκπροσώπων των εργαζομένων από διώξεις που συνδέονται με τη συνδικαλιστική τους δράση αποτελεί θεμελιώδη δημοκρατική κατάκτηση και κατοχυρώνεται ρητά από τον Ν. 1264/1982. Η άσκηση συνδικαλιστικών καθηκόντων και η δημόσια διατύπωση τεκμηριωμένης κριτικής για ζητήματα ασφάλειας και λειτουργίας των δημόσιων δομών υγείας δεν μπορεί να αντιμετωπίζεται ως πειθαρχικά κολάσιμη συμπεριφορά.
Ζητούμε:
- Να μην κινηθεί καμία πειθαρχική διαδικασία σε βάρος εργαζομένων για τη δημόσια διατύπωση διαμαρτυρίας και την ανάδειξη πραγματικών ελλείψεων.
- Την άμεση κάλυψη των κενών σε προσωπικό στο πρώην ΨΝΑ και σε όλες τις δημόσιες μονάδες ψυχικής υγείας.
- Τη θεσμική διασφάλιση ότι οι επαγγελματίες υγείας μπορούν να αναφέρουν κινδύνους και δυσλειτουργίες χωρίς τον φόβο διοικητικών ή πειθαρχικών αντιποίνων.
- Τον πλήρη σεβασμό της συνδικαλιστικής ελευθερίας και της ελευθερίας έκφρασης όλων των εργαζομένων στο δημόσιο σύστημα υγείας.
Η ψυχική υγεία δεν μπορεί να λειτουργήσει με προσωπικό εξαντλημένο, με ελλιπείς υποδομές και με εργαζόμενους που φοβούνται να μιλήσουν. Η προστασία των ασθενών προϋποθέτει την προστασία των επαγγελματιών που τους φροντίζουν.
Η φωνή των εργαζομένων της πρώτης γραμμής δεν αποτελεί απειλή για το δημόσιο σύστημα υγείας. Αποτελεί τον σημαντικότερο μηχανισμό έγκαιρης προειδοποίησης και τη βασικότερη εγγύηση ότι οι αδυναμίες του συστήματος θα αναδειχθούν πριν εξελιχθούν σε τραγωδίες.
Ο Πανελλήνιος Σύλλογος Νοσοκομειακών Ψυχολόγων και Ψυχολόγων Δημόσιων Δομών Υγείας στέκεται αταλάντευτα δίπλα στη συνάδελφο Ειρήνη Γκιτάκου και σε όλους τους εργαζόμενους του πρώην Ψυχιατρικού Νοσοκομείου Αττικής, υπερασπιζόμενος το δικαίωμα των επαγγελματιών υγείας να υπηρετούν τους ασθενείς με επιστημονική ευθύνη, επαγγελματική αξιοπρέπεια και ελευθερία λόγου».
