Η είδηση έκανε τον γύρο του κόσμου! Kαι αυτό γιατί αφορά δυο από τις πιο σοβαρές νευροεκφυλιστικές διαταραχές στους ανθρώπους, την πλάγια μυατροφική σκλήρυνση (ALS) και την μετωποκροταφική άνοια (FTD).
Η συμφωνία μεταξύ της Alchemab Therapeutics και της Eli Lilly, συνολικής αξίας 415 εκατομμυρίων δολαρίων, αφορά το θεραπευτικό πρόγραμμα ATLX-1282, που συνίσταται σε ένα υποψήφιο αντίσωμα έτοιμο να μπει σε κλινικές δοκιμές. Το αντίσωμα στοχεύει έναν νέο υποδοχέα και μηχανισμό δράσης σε ασθενείς που πάσχουν από μυατροφική πλάγια σκλήρυνση (ALS) και από μετωποκροταφική άνοια (FTD).
Η Alchemab είναι μια βιοφαρμακευτική εταιρεία επόμενης γενιάς που χρησιμοποιεί την πιο αποτελεσματική μηχανή αναζήτησης φαρμάκων της φύσης: την προσαρμοστική ανοσία. Η προσαρμοστική ανοσία δημιουργεί ανοσολογική μνήμη μετά από την αρχική προσβολή του οργανισμού από ένα συγκεκριμένο παθογόνο και οδηγεί σε βελτιωμένη απόκριση σε μελλοντικές συναντήσεις με το ίδιο παθογόνο.
Η εταιρία ανέπτυξε μια πρωτοποριακή πλατφόρμα ανακάλυψης φαρμάκων, εστιάζοντας όχι μόνο στη βιολογία της νόσου, αλλά και στη διερεύνηση των ανοσολογικών αποκρίσεων ανθρώπων που επιδεικνύουν αξιοσημείωτη ανθεκτικότητα στην εξέλιξη σοβαρών παθήσεων. Συγκεκριμένα, η εταιρεία προσεγγίζει ομάδες ατόμων, όπως μακροχρόνιους επιζώντες καρκίνου ή άτομα με αργά εξελισσόμενες νευροεκφυλιστικές διαταραχές, για να διερευνήσει το πώς αυτοί ξεπερνούν ή αντιστέκονται στις ασθένειες. Στη συνέχεια αναλύει το ρεπερτόριο των Β-λεμφοκυττάρων τους, για να εντοπίσει κοινές προστατευτικές ανοσολογικές υπογραφές, οι οποίες μπορούν να οδηγήσουν στην ανακάλυψη νέων θεραπευτικών στόχων.
Η πρωτοποριακή πλατφόρμα που ανέπτυξε η εταιρεία συνδυάζει προηγμένη βιολογία με τεχνολογίες τεχνητής νοημοσύνης και μηχανικής μάθησης. Μέχρι στιγμής, έχουν ήδη αναλυθεί περισσότερα από 6.000 δείγματα από ασθενείς με ALS, με FTD, με αυτοάνοσα, με ογκολογικές παθήσεις, καθώς και δείγματα από άτομα που εμφανίζουν υγιή γήρανση. Η εξαγωγή και η ανάλυση εκατομμυρίων αλληλουχιών αντισωμάτων πραγματοποιείται με τη χρήση του πανίσχυρου υπερυπολογιστή της Nvidia, στο πανεπιστήμιο του Κέιμπριτζ, ο οποίος επιτρέπει την ανίχνευση λειτουργικών μοτίβων με πρωτοφανή ακρίβεια.
Η συμβολή του Έλληνα επιστήμονα
Η μετωποκροταφική άνοια (FTD) είναι μια νευροεκφυλιστική πάθηση που σχετίζεται με την ατροφία του μετωπιαίου και του κροταφικού λοβού του εγκεφάλου και συνοδεύεται από αλλαγές στην προσωπικότητα, στη συμπεριφορά και στη γλώσσα.
Η Alchemab, σε συνεργασία με την κοινοπραξία Genetic Frontotemporal Initiative (GENFI), που διαχειρίζεται τη μεγαλύτερη ομάδα ασθενών με FTD από όλο τον κόσμο, ανέλυσε δείγματα από άτομα με παθολογικές μεταλλαγές που παρέμεναν ασυμπτωματικά. Από αυτή την ανάλυση προέκυψε ένα υποψήφιο αντίσωμα, του οποίου, όχι μόνο ταυτοποιήθηκε ο στόχος, αλλά τεκμηριώθηκε και η νευροπροστατευτική του δράση σε προκλινικά μοντέλα ALS και FTD.
Αξίζει να αναφερθεί πως στην καρδιά αυτής της προσπάθειας βρέθηκε ο Δρ. Ιωσήφ Πεδιαδιτάκης, ο οποίος υπηρέτησε ως Διευθυντής Νευροεπιστημών στην Alchemab για δύο χρόνια. Ο Έλληνας επιστήμονας ηγήθηκε της επιστημονικής στρατηγικής και του σχεδιασμού του συγκεκριμένου προγράμματος και έπαιξε καθοριστικό ρόλο στην αξιολόγηση και ιεράρχηση των υποψηφίων στόχων.
ο Δρ. Ιωσήφ Πεδιαδιτάκης
Ο ίδιος ανέπτυξε και ενσωμάτωσε ανθρώπινα κυτταρικά μοντέλα, όπως νευρώνες και γλοιακά κύτταρα προερχόμενα από iPSC (βλαστοκύτταρα), από μικροφυσιολογικά συστήματα τύπου Organ-Chip, καθώς και από in vitro μοντέλα που προσομοιώνουν την ανθρώπινη παθοφυσιολογία, όπως στη νόσο ALS, με στόχο τη μελέτη της βιολογικής δράσης των υποψήφιων θεραπειών με μεγαλύτερη ακρίβεια.
«Δεν υπάρχει μεγαλύτερη ικανοποίηση για έναν ερευνητή από το να βλέπει μια ιδέα από το εργαστήριο να παίρνει μορφή και να φτάνει εκεί που πραγματικά μετράει, δηλαδή στους ασθενείς», σχολιάζει στο Dnews ο Δρ. Ιωσήφ Πεδιαδιτάκης, ο οποίος είναι Αντιπρόεδρος της Thera Phragma και επικεφαλής του Τμήματος Βιολογίας της εταιρείας, όπου ηγείται της ανάπτυξης φαρμάκων για την αποκατάσταση του αιματοεγκεφαλικού φραγμού.
Παράλληλα, ο ίδιος και η ομάδα του, σε στενή συνεργασία με τη Dr. Michelle Sidor, από το Πανεπιστήμιο της Νότιας Φλόριντα, συνέβαλαν καθοριστικά στη δημιουργία του προκλινικού πακέτου δεδομένων που στήριξε την αδειοδότηση του ATLX-1282 και κατέστησε δυνατή τη συμφωνία με τη Lilly.
Η εργασία αυτή περιλάμβανε τη χρήση in vivo μοντέλων νευροεκφύλισης, φαρμακοκινητικές μελέτες και μελέτες κατανομής των αντισωμάτων στον εγκέφαλο, ώστε να επιβεβαιωθεί η στόχευση και η διείσδυσή τους στο κεντρικό νευρικό σύστημα. Ο συνδυασμός των δεδομένων ενίσχυσε την αξιοπιστία του προγράμματος και άνοιξε τον δρόμο για την κλινική του εξέλιξη.
Αξίζει να σημειωθεί πως ο Έλληνας επιστήμονας διαθέτει πολυετή εμπειρία στην έρευνα και ανάπτυξη καινοτόμων θεραπειών για νευροεκφυλιστικές παθήσεις, μέσα από ρόλους σε πρωτοποριακές εταιρείες βιοτεχνολογίας όπως η Emulate Inc. – τεχνοβλαστός του Πανεπιστημίου Harvard και η Alchemab Therapeutics. Στην Emulate μάλιστα, ηγήθηκε της ανάπτυξης ενός μοντέλου ανθρώπινου εγκεφάλου σε τσιπ, του Brain-Chip, το οποίο αναγνωρίστηκε ως μία από τις κορυφαίες καινοτομίες του 2021 από το περιοδικό «The Scientist». Το μικροτσιπ ήταν μεγέθους ενός στικ μνήμης ηλεκτρονικού υπολογιστή, το οποίο περιείχε μικροσκοπικά κανάλια επενδυμένα με ανθρώπινα κύτταρα και με τεχνητό ιστό αιμοφόρων αγγείων.
Πίσω στη συμφωνία και στους όρους της, η Alchemab θα ηγηθεί των πρώιμων κλινικών δοκιμών Φάσης 1, ενώ η Lilly θα αναλάβει την περαιτέρω ανάπτυξη και εμπορευματοποίηση του ATLX-1282.
Ο Δρ Πεδιαδιτάκης συμπληρώνει πως πρόκειται για ένα από τα πρώτα θεραπευτικά προγράμματα που αξιοποιεί φυσικά προστατευτικά αντισώματα, ανοίγοντας νέους δρόμους στην ανακάλυψη φαρμάκων για νευροεκφυλιστικές νόσους.
*Ο Δρ. Πεδιαδιτάκης είναι απόφοιτος του Πανεπιστημίου Κρήτης, με διδακτορικό στις Νευροεπιστήμες και μεταδιδακτορική έρευνα στο Ίδρυμα Τεχνολογίας και Έρευνας (ΙΤΕ).
