Μια προοπτική για την εκτροφή των ζώων και για το μέλλον των τροφίμων γενικότερα ανοίγει η εκτροφή εντόμων. Τα έντομα προσφέρονται για την μετατροπή τους σε πρωτεΐνη, απαιτούν πολύ λιγότερο χώρο από τα εκτρεφόμενα ζώα και συνεισφέρουν πολύ λιγότερα αέρια θερμοκηπίου από τα βοοειδή.
Για αυτό και οι ερευνητές εστιάζουν όλο και περισσότερο στις βιοηθικές και φιλικές προς το κλίμα πτυχές της εκτροφής εντόμων με σκοπό τη μετατροπή τους σε ζωοτροφές και την αντικατάσταση των συμβατικών ζωοτροφών με αυτές. Ένα σημαντικό είδος αυτής της ‘επανάστασης’ των ζωοτροφών από έντομα είναι η μαύρη στρατιωτόμυγα (Hermetia illucens).
Με μήκος περίπου 16 mm, οι ενήλικες μύγες μοιάζουν με μικρές μοναχικές σφήκες. Ωστόσο, αυτός ο μιμητισμός είναι απλώς ένα εξελικτικό τέχνασμα, αφού οι στρατιωτόμυγες δεν τσιμπάνε ούτε δαγκώνουν.
Ειδικά οι προνύμφες μαύρων στρατιωτόμυγων είναι «μη εκλεκτικές» στην διατροφή τους, πράγμα που είναι ένας ευγενικός τρόπος να πούμε ότι θα φάνε σχεδόν τα πάντα και ειδικά τα απορρίμματα.
Αυτό και μόνο τις κάνει χρήσιμες πριν ακόμη φτάσουν στο σημείο να μετατραπούν σε ζωοτροφή.
Σε μια διαδικασία διάθεσης απορριμμάτων που ονομάζεται ‘ento-remediation’ (εντο- αποκατάσταση) μεγάλοι θάλαμοι που ονομάζονται βιομετατροπείς, φιλοξενούν μεγάλους αριθμούς προνυμφών μαύρης στρατιωτόμυγας.
Αυτές οι προνύμφες καταναλώνουν τρόφιμα και άλλα οργανικά απόβλητα και, με αυτόν τον τρόπο, παράγουν ένα οργανικό υπόλειμμα που μοιάζει με χώμα το οποίο μπορεί να χρησιμοποιηθεί ως πλούσιο λίπασμα. Μέσα στον βιομετατροπέα, οι προνύμφες αναπτύσσονται γρήγορα και το 50% ή περισσότερο του βάρους που βάζουν είναι πρωτεΐνη.
Όταν φτάσουν στο στάδιο της νύμφης (το στάδιο που υφίστανται μεταμόρφωση για να μετατραπούν σε ενήλικη μύγα), βρίσκονται στη διατροφική τους κορύφωση.
Σε αυτό το σημείο, αφού έχουν ήδη αποδειχθεί χρήσιμες για τη μετατροπή των απορριμμάτων σε λίπασμα, μπορούν να συλλεχθούν και να χρησιμοποιηθούν για τη διατροφή των ζώων. Οι ζωοτροφές με έντομα μπορούν να αντικαταστήσουν τις συμβατικές ζωοτροφές που συχνά βασίζονται σε άλευρο σόγιας.
Η σόγια έχει υψηλό περιβαλλοντικό κόστος λόγω της γης και του νερού που απαιτούνται για την καλλιέργεια της και των πόρων για τη μεταφορά της. Αν και μεγάλο μέρος της εργασίας για την παραγωγή ζωοτροφών έχει επικεντρωθεί στη διατροφή των ζώων όπως οι χοίροι και τα κοτόπουλα, οι μαύρες μύγες αντιμετωπίζονται επίσης ως πηγή τροφής και για τα εκτρεφόμενα ψάρια. Επί του παρόντος, στις ιχθυοτροφίες χρησιμοποιούνται σε μεγάλο βαθμό ιχθυάλευρα.
Τα ιχθυάλευρα, που χρησιμοποιούνται επίσης για τη διατροφή των ζώων, παρασκευάζονται με ξήρανση και άλεσμα ψαριών. Αν και αυτό μπορεί να είναι μια καλή χρήση των τμημάτων των ψαριών που δεν τρώμε και των παρεμπιπτόντων αλιευμάτων που δεν μπορούν να επιστραφούν στη θάλασσα, η παραγωγή ιχθυάλευρων μπορεί να ενθαρρύνει την υπεραλίευση και την εξάντληση των ευάλωτων θαλάσσιων οικοσυστημάτων.
Η αντικατάσταση του ιχθυάλευρου με έντομα βιώσιμης εκτροφής θα μπορούσε να αλλάξει το παιχνίδι για βασικές πτυχές της θαλάσσιας διατήρησης.
Από τροφή για κατοικίδια μέχρι φαγητό για ανθρώπους
Ωστόσο, οι μαύρες μύγες δεν είναι το μόνο είδος που εκτρέφεται για την παραγωγή ζωοτροφών. Ορισμένα είδη ακρίδας μπορούν να εκτραφούν επίσης με μεγάλη επιτυχία και είναι σχετικά εύκολο να διατηρηθούν.
Για παράδειγμα, ο ανοιχτός καφέ γρύλος Acheta domesticus που εκτρέφεται ευρέως για τη διατροφή κατοικίδιων ζώων θεωρείται ως πιθανή πηγή πρωτεΐνης για τα ζώα φάρμας.
Αυτά τα έντομα θα μπορούσαν επίσης να καταλήξουν και στο πιάτο μας.
Η ιταλική Cricket Farm στο Τορίνο της Ιταλίας διερευνά τη δυνατότητα επεξεργασίας των γρύλων σε «εντομάλευρο» πλούσιο σε πρωτεΐνες που μπορεί να ενσωματωθεί στο φαγητό μας.
Επί του παρόντος, εν αναμονή της ευρωπαϊκής έγκρισης για την ασφάλεια των τροφίμων, είναι ακριβώς αυτό το είδος επεξεργασίας που μπορεί να παρέχει τον πολιτισμικά αποδεκτό τρόπο για να εισέλθουν τα έντομα στη διατροφή μας.
Η Ιταλική Cricket Farm παράγει περίπου 200.000 γρύλους ετησίως και κάθε 1 κιλό γρύλων απαιτεί μόλις 1,7 κιλό τροφής για να παραχθεί.
Αν αυτό συγκριθεί με τα 10 κιλά ζωοτροφής που απαιτούνται για την παραγωγή 1 κιλού βοείου κρέατος, τα πλεονεκτήματα γίνονται προφανή. Επιπλέον, το τελικό προϊόν είναι απίστευτα θρεπτικό, περιέχει διπλάσια ποσότητα πρωτεΐνης από το βόειο κρέας, καθώς και ένα ευρύ φάσμα βιταμινών, μετάλλων, λιπαρών οξέων και άλλων θρεπτικών συστατικών. Όπως συμβαίνει με κάθε αναδυόμενη ιδέα στην παραγωγή τροφίμων, πρέπει να σκεφτούμε τυχόν πιθανά μειονεκτήματα.
Σαφώς, αυτά που τρώει ένα ζώο μπορεί να επηρεάσει την ποιότητα του κρέατος που παράγει.
Η έρευνα για αυτό συνεχίζεται, αλλά μέχρι στιγμής τα δεδομένα δείχνουν ότι, ενώ οι ζωοτροφές από έντομα μπορεί να επηρεάσουν την περιεκτικότητα του κρέατος σε λιπαρά οξέα, αυτές οι αλλαγές δεν είναι ούτε επιζήμιες ούτε αισθητές όσον αφορά τη γεύση.
Ένα άλλο βασικό ζήτημα που πρέπει να εξεταστεί είναι οι ηθικές ανησυχίες της χρήσης των ζώων που είναι περίπλοκες και αλλάζουν καθώς αλλάζει η κοινωνία και η επιστημονική μας κατανόηση.
Τις τελευταίες δεκαετίες η πρόοδος στην καλή μεταχείριση έχει επικεντρωθεί κυρίως στα θηλαστικά, με δευτερεύουσα εστίαση στα πουλερικά και πολύ λιγότερο στα ψάρια.
Τα έντομα δεν έχουν εμφανιστεί καθόλου στη συζήτηση. Έχουμε την τάση να θεωρούμε τα έντομα ως ανίκανα να νιώσουν πόνο ή ταλαιπωρία, αλλά αυτές οι απόψεις αρχίζουν να αλλάζουν.
Αρχίζουμε να μαθαίνουμε περισσότερα για τον εσωτερικό κόσμο των εντόμων και ανακαλύπτουμε ότι μπορεί να είναι σε θέση να αισθανθούν κάτι που θα μπορούσαμε να αναγνωρίσουμε ως πόνο.
Είναι ένας αναδυόμενος τομέας μελέτης, αλλά σε πολλές περιπτώσεις τα συμπεράσματα είναι ότι ίσως χρειαστεί να επανεξετάσουμε πώς σκεφτόμαστε τα έντομα.
Ωστόσο, το μεγαλύτερο πλεονέκτημα της χρήσης εντόμων για τροφή, τόσο απευθείας όσο και μέσω ζωοτροφών, είναι το περιβαλλοντικό.
Τα έντομα εκτροφής έχουν πολύ χαμηλότερο περιβαλλοντικό αποτύπωμα, καταλαμβάνουν λιγότερο χώρο, χρησιμοποιούν λιγότερους πόρους για την παραγωγή περισσότερων πρωτεϊνών, επωφελούνται από τα απόβλητα που παράγονται από τον άνθρωπο και δεν βασίζονται στην εκμετάλλευση ή την αντικατάσταση του οικοτόπου.
