Το πολιτικό σκηνικό έχει περάσει πλέον σε φάση ανοιχτής σύγκρουσης ανάμεσα στην κυβέρνηση και την αντιπολίτευση. Οι υποκλοπές και η υπόθεση του ΟΠΕΚΕΠΕ δεν είναι δύο διαφορετικά σκάνδαλα που απασχολούν παράλληλα και συγκυριακά την επικαιρότητα. Έχουν μετατραπεί σε βασικούς άξονες της πολιτικής αντιπαράθεσης και, όπως όλα δείχνουν, θα μείνουν στο προσκήνιο μέχρι και τις εκλογές.
Από την πλευρά της αντιπολίτευσης, οι κινήσεις είναι διαδοχικές και στοχευμένες. Το ΠΑΣΟΚ επαναφέρει δυναμικά το ζήτημα των υποκλοπών, καταθέτοντας πρόταση για σύσταση Εξεταστικής Επιτροπής με τις 120 ψήφους, όπως ακριβώς προβλέπει ο Κανονισμός της Βουλής. Πρόκειται για μια θεσμική δυνατότητα που δίνει στη μειοψηφία το δικαίωμα να ενεργοποιεί μηχανισμούς κοινοβουλευτικού ελέγχου, χωρίς να εξαρτάται από την κυβερνητική πλειοψηφία και τον αριθμό των εδρών που κατέχει.
Ακριβώς σε αυτό το σημείο, όμως, φαίνεται να παρεμβαίνει για άλλη μία φορά η κυβερνητική στρατηγική. Το ενδεχόμενο να τεθεί ζήτημα 151 ψήφων, με επίκληση λόγων εθνικής ασφάλειας, δεν αποτελεί απλώς μια εναλλακτική ερμηνεία του κανονισμού, αλλά μια «ντρίμπλα» με σαφή στόχο: να μπλοκαριστεί η σύσταση της Εξεταστικής. Ακόμη κι αν αυτό συνεπάγεται ένα μεγαλειώδες πολιτικό «αυτογκόλ». Την κατάρριψη της μέχρι τώρα επιχειρηματολογίας ότι το σκάνδαλο αφορά τέσσερις ιδιώτες και δεν σχετίζεται με το κράτος ή με ζητήματα κατασκοπείας.
Την ίδια στιγμή, η κοινή πρόταση ΣΥΡΙΖΑ – Νέας Αριστεράς για την υπόθεση του ΟΠΕΚΕΠΕ μεταφέρει τη συζήτηση σε πιο συγκεκριμένο έδαφος. Επικαλείται στοιχεία που, όπως υποστηρίζεται, δείχνουν παρεμβάσεις σε διοικητικούς μηχανισμούς με απτά αποτελέσματα: ευνοϊκές μεταχειρίσεις, αποφυγή κυρώσεων και καταβολή ενισχύσεων υπό αμφισβητούμενες προϋποθέσεις. Δηλαδή, μια εικόνα που επιχειρεί να συνδέσει πολιτικές αποφάσεις με συγκεκριμένες συνέπειες.
Σε αυτό το πλαίσιο, η έννοια της «διαχρονικής ευθύνης» αμφισβητείται ανοιχτά. Το επιχείρημα ότι «όλοι φταίνε» αντιμετωπίζεται ως τρόπος διάχυσης των ευθυνών που τελικά οδηγεί στο «κανείς δεν λογοδοτεί». Αντίθετα, η αντιπολίτευση επιχειρεί να εστιάσει σε συγκεκριμένες περιόδους, πρόσωπα και επιλογές, ανεβάζοντας το πολιτικό βάρος της συζήτησης.
Το ΚΚΕ, από την πλευρά του, επιλέγει ακόμη πιο αιχμηρή προσέγγιση. Μιλά για ευθεία απόπειρα συγκάλυψης και ανοίγει συνολικά το ζήτημα του θεσμικού πλαισίου, επαναφέροντας την κριτική για το άρθρο 86 και το καθεστώς περί ευθύνης υπουργών. Παράλληλα, εντάσσει την υπόθεση σε ένα ευρύτερο πολιτικό και οικονομικό πλαίσιο, συνδέοντάς την με επιλογές που - κατά την ανάλυσή του - δεν είναι αποσπασματικές, αλλά συστηματικές.
Απέναντι σε αυτή την πολυμέτωπη πίεση, η κυβέρνηση επιλέγει να μεταφέρει το κέντρο βάρους της αντιπαράθεσης. Δεν απαντά μόνο στην ουσία των κατηγοριών, αλλά αμφισβητεί και το ίδιο το πλαίσιο μέσα στο οποίο τίθενται. Κατηγορεί την αντιπολίτευση ότι επιχειρεί να μετατρέψει την πολιτική ζωή σε ένα διαρκές δικαστήριο, με υπερβολές, βαρείς χαρακτηρισμούς και φυσικά χωρίς επαρκή τεκμηρίωση. Είναι μια στρατηγική που επιδιώκει να απονομιμοποιήσει τα αιτήματα πριν καν εξεταστούν. Έχει δοκιμαστεί ξανά στο παρελθόν.
Το αποτέλεσμα είναι ότι η σύγκρουση μετατοπίζεται. Δεν αφορά πλέον μόνο το αν υπάρχουν, τελικά, ευθύνες στις συγκεκριμένες υποθέσεις, αλλά το ποιος έχει το δικαίωμα να τις ερευνήσει, με ποιους όρους και μέχρι ποιο σημείο. Με άλλα λόγια, η αντιπαράθεση περνά από το «τι συνέβη» στο «αν θα μάθουμε τι συνέβη».
Και σε αυτό το επίπεδο, η συζήτηση αποκτά σαφώς θεσμικό χαρακτήρα. Διότι η δυνατότητα της αντιπολίτευσης να ενεργοποιεί διαδικασίες ελέγχου, η ερμηνεία των συνταγματικών διατάξεων και η στάση της πλειοψηφίας απέναντι σε αυτά τα αιτήματα δεν είναι απλώς τεχνικά ζητήματα ή το πώς αντιλαμβάνεται κάποιος το σχετικό κανονισμό, αλλά καθορίζουν στην πράξη τη λογοδοσία και φυσικά την εμπιστοσύνη της κοινωνίας στους θεσμούς, τη δημοκρατία, τη δικαιοσύνη.
Έτσι, όσο τα αιτήματα για διερεύνηση πολλαπλασιάζονται και τα μέτωπα παραμένουν ανοιχτά, η πολιτική ένταση δεν θα εκτονώνεται — αντίθετα, θα βαθαίνει. Και μαζί της θα βαθαίνει και το βασικό ερώτημα που διαπερνά εδώ και καιρό τη δημόσια συζήτηση: όχι μόνο τι έχει συμβεί, αλλά αν υπάρχει πραγματική βούληση να φτάσει η έρευνα μέχρι το τέλος.
Την απάντηση μάλλον την ξέρετε…
