Σημαντικές μεταβολές και ανατροπές καταγράφηκαν στις Βάσεις 2025 αντικατοπτρίζοντας την ανάγκη προσαρμογής της εκπαίδευσης στις απαιτήσεις της εποχής, με γνώμονα όχι μόνο τις επιδόσεις αλλά και τη στρατηγική σταδιοδρομίας των υποψηφίων. Το ενδιαφέρον για τις Ανθρωπιστικές και Κοινωνικές Επιστήμες συνεχίζει την πτωτική του πορεία, με χαμηλότερη ζήτηση και, αντίστοιχα, πτώση των βάσεων σε αρκετά τμήματα του 1ου επιστημονικού πεδίου. Αντίθετα, το 2ο και το 4ο πεδίο (Θετικών/Τεχνολογικών και Οικονομικών Σπουδών αντίστοιχα) παρουσιάζουν ανοδική δυναμική. Η αύξηση των επιλογών από μαθητές αποδίδεται στην επαγγελματική προοπτική των σπουδών αυτών, με επίκεντρο τις ψηφιακές δεξιότητες και τις εφαρμοσμένες επιστήμες. Οι στρατιωτικές και αστυνομικές σχολές εμφάνισαν αρνητικές μεταβολές στις βάσεις τους, αποτυπώνοντας αλλαγές τόσο στις επιδόσεις των υποψηφίων όσο και στη συνολική αντίληψη για τις επαγγελματικές προοπτικές των συγκεκριμένων κλάδων. Στον αντίποδα τμήματα με ψηφιακό προσανατολισμό (π.χ. Πληροφορική, Data Science) και ναυτιλιακές σπουδές εμφανίζουν ενισχυμένη ζήτηση, αντανακλώντας την εξέλιξη της οικονομίας και τις αυξημένες ανάγκες για τεχνικά εξειδικευμένα στελέχη.
Ο εκπαιδευτικός αναλυτής Στράτος Στρατηγάκης με αφορμή τις διαμορφωμένες τάσεις στις Βάσεις Εισαγωγής 2025, επισημαίνει τέσσερις «σκληρές» αλήθειες για την πορεία των υποψηφίων, ειδικά σε σχολές υψηλής ζήτησης αλλά και ιδιαίτερων απαιτήσεων.
ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ
Τι συνέβη με τα νέες Πολυτεχνικές Σχολές
Τα Τμήματα Μηχανικών των πρώην ΤΕΙ που αναβαθμίστηκαν και αναγνωρίστηκαν τα επαγγελματικά τους δικαιώματα είδαν τη ζήτηση να αυξάνεται κατακόρυφα με αποτέλεσμα την εκτόξευση των βάσεών τους, σε πολλές περιπτώσεις, πάνω από 1.000 μόρια. Η διαδικασία δεν έχει ολοκληρωθεί ακόμη για όλα τα Τμήματα, αλλά για τα περισσότερα ολοκληρώθηκε. Ένας υποψήφιος κάτοικος Αθηνών που θέλει να σπουδάσει Μηχανολόγος μέχρι το 2023 δήλωνε το Τμήμα του Μετσοβίου και μετά Πάτρα ή Θεσσαλονίκη. Από πέρυσι πολλοί υποψήφιοι μετά το Μετσόβιο δηλώνουν το Τμήμα του Παν. Δυτικής Αττικής και μετά τα Τμήματα στην επαρχία. Γλιτώνουν τις σπουδές σε άλλη πόλη και θα πάρουν πτυχίο με πλήρη επαγγελματικά δικαιώματα. Η αλλαγή των προτιμήσεων των υποψηφίων είχε και συνέπειες. Για πρώτη φορά έμειναν 75 κενές θέσεις στο Τμήμα Μηχανολόγων Κοζάνης, αφού όσοι θέλουν να σπουδάσουν Μηχανολόγοι μοιράστηκαν σε περισσότερα Τμήματα. Διαπιστώνουμε, λοιπόν, ακόμη μία φορά ότι οι αποφάσεις για κάποια Τμήματα επηρεάζουν και τα αντίστοιχά τους.
Χρειάστηκαν 6 χρόνια για να φτάσουμε στο σημείο να λέμε ότι για τα περισσότερα Τμήματα έχει ολοκληρωθεί η διαδικασία (όχι για όλα ακόμη). Μετά βλέπεις την ίδρυση εξπρές των ιδιωτικών Πανεπιστημίων και την έγκριση λειτουργίας τους που αναμένεται εντός των ημερών και νιώθεις την αδικία που γίνεται σε βάρος των Δημόσιων Πανεπιστημίων.
10.636 κενές θέσεις έμειναν στα Πανεπιστήμια από τους υποψηφίους των Γενικών Λυκείων, όπως κάθε χρόνο. Το ποσοστό επιτυχίας ήταν 70,35%, οπότε θα πουν οι περισσότεροι ότι μια χαρά είναι. Πράγματι το ποσοστό επιτυχίας είναι καλό, αλλά η πραγματικότητα είναι άλλη. Στο Τμήμα Μαθηματικών Πάτρας εισήχθησαν 230 φοιτητές στα Ιωάννινα 115 στην Αθήνα 79 και στη Σάμο 5, όπως βλέπουμε στον Πίνακα. Βλέποντας τον αριθμό επιτυχόντων ανά μέλος ΔΕΠ βλέπουμε την τεράστια διαφορά. Οι καθηγητές στη Σάμο δεν έχουν φοιτητές, ενώ στην Πάτρα έχουν πολύ περισσότερους από όσους θα έπρεπε να έχουν. Πρόκειται για μία ακόμη παρενέργεια της ΕΒΕ, που κατανέμει τους φοιτητές χωρίς κανένα σχέδιο και έχουμε αυτά τα φαινόμενα. Μία λογική κατανομή των θέσεων μεταξύ των αντίστοιχων Τμημάτων θα έλυνε άμεσα το πρόβλημα. Αν σε μία εταιρία ένας μάνατζερ είχε διαθέσει έτσι τους πόρους της εταιρείας θα είχε απολυθεί αμέσως. Εδώ δεν ιδρώνει το αυτί κανενός διότι η κατασπατάληση των πόρων του Δημοσίου δεν φαίνεται να ενδιαφέρει κανέναν· μάλλον θεωρείται φυσιολογικό να πετιούνται στον αέρα τα λεφτά των φορολογουμένων.
Η καραμπόλα του Σχεδίου και της ΕΒΕ που «εκτόξευσε» την Αρχιτεκτονική
Στην περίπτωση των Τμημάτων που απαιτούν την εξέταση στα ειδικά μαθήματα του ελεύθερου και του γραμμικού σχεδίου με την καθιέρωση της ΕΒΕ το 2021 τα πράγματα άλλαξαν άρδην. Μέχρι τότε έπρεπε να γράψεις στο κάθε ένα από τα δύο σχέδια βαθμό τουλάχιστον 10 για να μπορείς να δηλώσεις το Τμήμα. Με την καθιέρωση της ΕΒΕ τα Τμήματα ορίζουν τον συντελεστή της ΕΒΕ για τα μαθήματα και των δύο σχεδίων. Το αποτέλεσμα είναι το 10 στα σχέδια να υπάρχει σε μόνο δύο Τμήματα Αρχιτεκτονικής στον Βόλο και την Ξάνθη. Στα άλλα Τμήματα όπως βλέπουμε στον πίνακα 2 ο ελάχιστος απαιτούμενος βαθμός στα σχέδια μπορεί να φτάσει το 14,93 και το 14,81 αντίστοιχα, όπως συνέβη με το Τμήμα Εσωτερικής Αρχιτεκτονικής στο Αιγάλεω. Το Τμήμα αυτό αύξησε φέτος τους συντελεστές της ΕΒΕ από 1 σε 1,15 για τα μαθήματα και από 1 σε 1,05 στα δύο σχέδια, με αποτέλεσμα να έχει περισσότερες κενές θέσεις από φοιτητές (52 έναντι 44). Φαίνεται σα να θέλουν να μην έχουν φοιτητές σ’ αυτό το Τμήμα.
Στην Αρχιτεκτονική της Πάτρας εφαρμόζουν άλλο σύστημα: βάζουν τον πήχη της ΕΒΕ του Τμήματος πολύ υψηλά. Επιλέγουν τον ανώτατο δυνατό συντελεστή το 1,2 για τα μαθήματα και το 0,85 για τα σχέδια. Αυτοί οι συντελεστές δεν επιτρέπουν στους περισσότερους υποψηφίους να δηλώσουν το Τμήμα. Μόλις 176 υποψήφιοι πέρασαν φέτος τον κόφτη της ΕΒΕ και μπόρεσαν να δηλώσουν το Τμήμα, όταν τα Τμήματα των Ιωαννίνων και της Ξάνθης, που έχουν συντελεστή ΕΒΕ το 0,8 τα δήλωσαν 931 και 959 υποψήφιοι. Καταλαβαίνουμε ότι περίπου 800 υποψήφιοι το χρόνο δεν μπορούν να δηλώσουν το Τμήμα της Πάτρας, στο οποίο φέτος εισήχθησαν 52 φοιτητές το 2024 εισήχθησαν μόλις 23 και το 2023 μόλις 45. Ο μικρός αριθμός φοιτητών δεν φαίνεται να ενοχλεί τους καθηγητές του Τμήματος διότι δεν έχουν κάνει καμία προσπάθεια να πάρουν περισσότερους φοιτητές. Τον μικρό αριθμό φοιτητών της Αρχιτεκτονικής Πάτρας φαίνεται ότι ζήλεψαν φέτος στην Αρχιτεκτονική των Χανίων και στο Τμήμα Εσωτερικής Αρχιτεκτονικής στο Αιγάλεω και αύξησαν τους συντελεστές της ΕΒΕ.
«Πολύ φοβάμαι ότι αν ακολουθήσουν και άλλα Τμήματα την ίδια λογική στο τέλος ελάχιστοι θα σπουδάζουν Αρχιτεκτονική και γνωρίζοντας οι υποψήφιοι ότι είναι πολύ δύσκολη η επιτυχία δεν θα κάνουν την προσπάθεια να δώσουν Πανελλαδικές στα δύο σχέδια και δεν θα εξαφανιστούν οι υποψήφιοι για τις Αρχιτεκτονικές. Όσο για το Τμήμα Εσωτερικής Αρχιτεκτονικής στο Αιγάλεω θα το εξαφανίσουν τα ιδιωτικά Πανεπιστήμια που ξεφυτρώνουν.» τονίζει ο κ. Στρατηγάκης.
Καταλήγοντας δίνει έμφαση στην κρίσιμη αλήθεια που ανέδειξαν οι Βάσεις 2025. Οι αποφάσεις που λαμβάνει ένα Τμήμα δεν επηρεάζουν μόνο το ίδιο, αλλά και τα αντίστοιχα Τμήματα του ίδιου επιστημονικού κλάδου. Η εικόνα που σχηματίστηκε φέτος σε Μηχανικούς, Μαθηματικούς και Αρχιτέκτονες δείχνει ξεκάθαρα ότι οι πολιτικές και ακαδημαϊκές επιλογές κάθε σχολής επηρεάζουν άμεσα τον συνολικό «χάρτη» των βάσεων και των προτιμήσεων των υποψηφίων. Αυτό σημαίνει ότι πλέον δεν αρκούν μεμονωμένες αποφάσεις. Χρειάζεται συντονισμένη στρατηγική και σχεδιασμός σε επίπεδο επιστημονικών πεδίων. Οι αλλαγές –όπως για παράδειγμα στις Ελάχιστες Βάσεις Εισαγωγής (ΕΒΕ) ή στη ζήτηση– δεν είναι απομονωμένες: δημιουργούν ντόμινο που επηρεάζει την πρόσβαση και τη δυναμική των συναφών Τμημάτων.
