Η τραγωδία στη Χίο, όπως ήταν φυσικό και ανθρώπινο, προκάλεσε σοκ στη χώρα, με 15 νεκρούς και 25 τραυματίες.
Τις πρώτες ώρες μετά το ναυάγιο, ο αναρμόδιος υπουργός Μετανάστευσης Θάνος Πλεύρης και ο αρμόδιος υπουργός Βασίλης Κικίλιας έσπευσαν να δώσουν τη «γραμμή» σε σχέση με τη διαχείριση της τραγωδίας.
Το «εγώ πιστεύω το λιμενικό» και το δίλημμα «ή με το λιμενικό ή με τους διακινητές» έγινε το μάντρα της κυβέρνησης.
Ένας Μαροκινός αναγνωρίστηκε από τις αρχές ως ο διακινητής και διατάχθηκε ΕΔΕ για το περιστατικό.
Να θυμίσουμε ότι το λιμενικό υποστηρίζει ότι το σκάφος των προσφύγων εμβόλισε το σκάφος του και αυτό προκάλεσε την τραγωδία.
Από τη στιγμή όμως που είδαν το φως πληροφορίες και μαρτυρίες επιζώντων, εμφανίστηκε ένα γνωστό μοτίβο. Η αρχή έγινε με την παραδοχή ότι η κάμερα του υπερσύγχρονου σκάφους του λιμενικού ήταν κλειστή. Οι περισσότεροι διασωθέντες που έδωσαν καταθέσεις δεν αναγνώρισαν τον Μαροκινό ως τον διακινητή και, κυρίως, είπαν ότι το σκάφος του λιμενικού εμβόλισε το σκάφος των προσφύγων.
Το μοτίβο είναι γνωστό και μας θυμίζει προηγούμενες περιπτώσεις. Στο έγκλημα της Πύλου η κάμερα ήταν κλειστή, 9 Αιγύπτιοι αναγνωρίστηκαν από τις αρχές ως διακινητές και το λιμενικό υποστήριξε ότι δεν έγινε προσπάθεια ρυμούλκησης του «Αντριάνα» με σκοινί, όπως είχε γίνει στο Φαρμακονήσι, ενέργεια που οδήγησε στη βύθιση του σκάφους των προσφύγων και προκάλεσε τον θάνατο 11 ανθρώπων.
Τις επόμενες ημέρες, και σύμφωνα με τις μαρτυρίες των επιζώντων, και σκοινί υπήρξε και απόπειρες ρυμούλκησης έγιναν, οι οποίες, σύμφωνα με τις ίδιες μαρτυρίες, οδήγησαν στη βύθιση του «Αντριάνα».
Επιπλέον, τους επόμενους μήνες, οι άνθρωποι που κατηγορήθηκαν ως διακινητές αθωώθηκαν.
Για την τραγωδία στο Φαρμακονήσι το 2014, ο αρμόδιος υπουργός Ναυτιλίας της εποχής, Μιλτιάδης Βαρβιτσιώτης, είχε δηλώσει με περισσή άνεση σε συνέντευξή του —πάνω σε σκάφος του λιμενικού (sic)— ότι οι επιζώντες λένε ψέματα.
Η συνέχεια τον διέψευσε, αφού η Ελλάδα καταδικάστηκε το 2022 από το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο Δικαιωμάτων του Ανθρώπου για την υπόθεση. Ο ίδιος δεν κλήθηκε ποτέ να σχολιάσει τις προηγούμενες δηλώσεις του υπό το πρίσμα της καταδίκης.
Με αφορμή την αναφορά στον Βαρβιτσιώτη, δεν μπορεί κανείς να μην αναφερθεί στο ότι ο πρωθυπουργός τον όρισε εκ νέου Υπουργό Ναυτιλίας μετά την επικράτηση της Νέας Δημοκρατίας στις εκλογές της 25ης Ιουνίου 2023, λίγες μέρες μετά την τραγωδία της Πύλου.
Το μοτίβο που παρατηρούμε βασίζεται στη διαστρέβλωση των γεγονότων, την άρνηση αποτελεσματικής διερεύνησης και, εντέλει, στη συγκάλυψη των ευθυνών. Πρόκειται για μια τακτική που έχει εφαρμοστεί και σε άλλες περιπτώσεις, με πιο χαρακτηριστική τα Τέμπη.
Αυτό το μοτίβο είναι που γεννά την έλλειψη εμπιστοσύνης και όχι η ανθρωπιστική δράση ούτε η υπεράσπιση των ανθρωπίνων δικαιωμάτων. Η τραγωδία της Χίου δεν αποτελεί μεμονωμένο περιστατικό, αλλά έναν ακόμη κρίκο σε μια αλυσίδα κρατικών αποτυχιών, όπου η θεμελιώδης υποχρέωση διάσωσης και η προάσπιση της ανθρώπινης ζωής θυσιάζονται στο όνομα της αποτροπής με κλειστές κάμερες, απαξίωση των μαρτυριών των επιζώντων και, τελικά, συγκάλυψη ευθυνών.
