Ας μιλήσουμε καθαρά. Αυτό που εξελίσσεται γύρω από τη Γροιλανδία δεν είναι μια «παρεξήγηση» συμμάχων. Είναι μια ωμή επίδειξη ισχύος. Είναι η επιστροφή μιας λογικής που θεωρούσαμε ξεπερασμένη: οι ισχυροί επιβάλλονται, οι κανόνες μπαίνουν στην άκρη και το διεθνές δίκαιο εφαρμόζεται à la carte.
Οι ΗΠΑ, όπως και η Ρωσία και η Κίνα, συμπεριφέρονται πλέον ανοιχτά ως ιμπεριαλιστικές δυνάμεις του 20ού αιώνα. Η εξωτερική τους πολιτική, πίσω από τη ρητορική, ακολουθεί το ίδιο μοτίβο: επέκταση αγορών, έλεγχος ενεργειακών πόρων, πρόσβαση σε κρίσιμες πρώτες ύλες και χάραξη σφαιρών επιρροής. Δεν κρύβονται πίσω από μεγάλες λέξεις όπως «ανθρώπινα δικαιώματα» και «διεθνές δίκαιο». Μιλούν τη γλώσσα της ισχύος. Και όποιος δεν το βλέπει, απλώς εθελοτυφλεί.
Μπροστά σε αυτή την πραγματικότητα, η Ευρώπη έχει μόνο μία επιλογή: ή θα σταθεί ενωμένη και πολιτικά ώριμη, ή θα συρρικνωθεί και θα διαλυθεί υπό την πίεση των μεγάλων δυνάμεων. Το απαραβίαστο των συνόρων είναι θεμελιώδης αρχή του ευρωπαϊκού οικοδομήματος. Είναι ο πυλώνας που κρατά την Ευρώπη όρθια. Αν υποχωρήσει, υποχωρεί παντού και ανοίγει ο ασκός του Αιόλου.
Η Κεντροαριστερά ιστορικά επιβεβαιώνεται για το όραμα και τις πολιτικές μάχες της. Αντιμάχονταν και αντιμάχεται την Ευρώπη μόνο των αγορών. Υπερασπίστηκε μια ενωμένη Ευρώπη αρχών: διεθνές δίκαιο, κοινωνικό κράτος, ευημερία των λαών, συλλογική ασφάλεια. Όχι γιατί ήταν «ηθικά ανώτερη», αλλά γιατί ήξερε ότι μόνο έτσι η Ευρώπη μπορεί να επιβιώσει σε έναν σκληρό κόσμο.
Και εδώ φτάνουμε στο ελληνικό πρόβλημα.
Ο Κυριάκος Μητσοτάκης πατάει σε δύο βάρκες. Από τη μία, θέλει να εμφανίζεται ως προβλέψιμος και πρόθυμος σύμμαχος των ΗΠΑ. Από την άλλη, μιλά για διεθνές δίκαιο και ευρωπαϊκή συνοχή όταν απευθύνεται στις Βρυξέλλες. Αυτό δεν είναι «ρεαλισμός». Είναι πολιτικός στρουθοκαμηλισμός.
Στον σημερινό κόσμο, η διπλωματική «ασάφεια» δεν σε προστατεύει. Σε εκθέτει. Όταν δεν παίρνεις καθαρή θέση υπέρ των αρχών που υποτίθεται ότι σε θωρακίζουν, στέλνεις μήνυμα αδυναμίας. Και οι ισχυροί το καταλαβαίνουν αμέσως.
Η Ελλάδα έχει κάθε λόγο να απαιτεί μια ισχυρή, ενωμένη Ευρώπη που υπερασπίζεται την εθνική κυριαρχία, το απαραβίαστο των συνόρων χωρίς αστερίσκους. Όχι μια Ευρώπη που χαμηλώνει το βλέμμα όταν πιέζεται. Όχι μια Ελλάδα που προσπαθεί να είναι αρεστή σε όλους και τελικά δεν πείθει κανέναν.
Η εποχή των ίσων αποστάσεων τελείωσε.
Η εποχή των «δύο βαρκών» είναι επικίνδυνη.
Αν η Ευρώπη θέλει να σταθεί όρθια απέναντι σε ΗΠΑ, Ρωσία και Κίνα, χρειάζεται πολιτική βούληση και καθαρές κουβέντες. Και αν η Ελλάδα θέλει να έχει ρόλο σε αυτή την Ευρώπη, πρέπει πρώτα να διαλέξει πλευρά. Όχι στα λόγια. Στην πράξη.
(Η Κατερίνα Μπέρδου είναι δικηγόρος)
