Την περασμένη Τετάρτη λίγες ώρες πριν περιοχές σε ακτίνα 10 χλμ από το Σύνταγμα παραδοθούν ανυπεράσπιστες στις πλημμύρες, η μονάδα του ΜΕΤΕΟ του Εθνικού Αστεροσκοπείου Αθηνών παρουσίαζε την Έκθεση της για τα καιρικά φαινόμενα που είχαν σοβαρές κοινωνικο-οικονομικές επιπτώσεις στη χώρα την περίοδο 2020-25.
Καταγράφηκαν 633 περιπτώσεις στις οποίες 294 άνθρωποι έχασαν την ζωή τους. Ειδικά τα τελευταία 13 χρόνια, δηλαδή την περίοδο 2013-2025, τα επεισόδια ήταν αυξημένα από τα προηγούμενα κατά 58% και οι ανθρώπινες απώλειες αυξημένες κατά 72%. Το 60% από αυτά τα επεισόδια αφορούσε πλημμύρες.
Τα στοιχεία δεν ήταν κεραυνός εν αιθρία. Ό,τι τα ακραία καιρικά φαινόμενα θα γίνονται όλο και πιο ακραία όλο και πιο συχνά, αποτελεί εδώ και χρόνια κοινό τόπο για τη διεθνή επιστημονική κοινότητα. Η δε κατάσταση της Αττικής είναι αποτυπωμένη σε πλήθος μελέτες που καταγράφουν με ακρίβεια όλα τα προβλήματα. Γνωρίζουμε -λένε οι ειδικοί- σε κλίμακα οικοδομικού τετραγώνου ποιες περιοχές κινδυνεύουν από τις πλημμύρες.
Η εικόνα εν συντομία:
-Από τα 700 ρέματα και ποτάμια που διέθετε η Αττική το 1945, συνολικού μήκους 1.280 χλμ, σήμερα παραμένουν λειτουργικά μόλις 50.
-Η ζώνη υπερχείλισης του Κηφισού, που οριοθετείται εκατοντάδες μέτρα εκατέρωθεν του ποταμού και έπρεπε να είναι αδόμητη, είναι χτισμένη. Με τσιμέντο έχει καλυφθεί και το 75% του Λεκανοπεδίου.
-Το υφιστάμενο αντιπλημμυρικό δίκτυο της Αττικής σχεδιάστηκε με βάση τα δεδομένα της 50ετίας 1932-1982, ενώ μόνο το 20% των δρόμων της Αθήνας διαθέτει δίκτυο όμβριων υδάτων –όταν τα διεθνή στάνταρ είναι πάνω από 40%.
-Εννέα περιοχές της Αττικής, σύμφωνα με Σχέδιο Διαχείρισης Πλημμυρών του υπουργείου Περιβάλλοντος, βρίσκονται στη Ζώνη Υψηλού Κίνδυνου. Οι 18 δήμοι της λεκάνης του Κηφισού, Σαρωνίδα–Ανάβυσσος –Παλαιά Φώκαια, η περιοχή των Μεσογείων, οι χαμηλές ζώνες Μεγάρων–Νέας Περάμου, Ασπροπύργου–Ελευσίνας και Λουτρακίου, η τεχνητή λίμνη Μαραθώνα, Μαραθώνας–Νέα Μάκρη και οι παράκτιες περιοχές Βάρης–Αγίας Μαρίνας Κορωπίου.
Πιθανότατα -υποστηρίζουν πολλοί ειδικοί επιστήμονες- η Αττική ποτέ δεν θα είναι επαρκώς θωρακισμένη απέναντι στις πλημμύρες, γιατί αυτό θα προϋπέθετε να γκρεμιστούν ολόκληρες γειτονιές, να ανοίξουν ποτάμια που έγιναν δρόμοι, να φτιαχτούν μεγάλες λεκάνες απορροής υδάτων, να κατασκευαστεί ένα νέα δίκτυο ομβρίων υδάτων σε πολλά χιλιόμετρα δρόμων.
Όμως η υλοποίηση ενός σοβαρού σχεδίου θα ελαχιστοποιούσε τους κινδύνους. Το σχέδιο εκπονήθηκε και περιλαμβάνει 158 αντιπλημμυρικά έργα συνολικού προϋπολογισμού 1,2 δισ. ευρώ. Μετά, όμως, από μια 5ετία και λίγο πριν την ολοκλήρωση του μεγαλύτερου ευρωπαϊκού χρηματοδοτικού προγράμματος, του Ταμείου Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας (ΤΑΑ), το σχέδιο αντιπλημμυρικής θωράκισης της Αττικής, φαίνεται ότι δεν κρίθηκε αποδοτική επένδυση. Έτσι, από τα 158 αντιπλημμυρικά έργα εκτελούνται μόλις 13, έχουν δημοπρατηθεί άλλα 17 και θα δημοπρατηθούν επιπλέον 8 μέχρι τα τέλη Μαρτίου.
Όλος ο προγραμματισμός φαίνεται να οδηγείται στα βράχια. Χάθηκε ο στόχος τουλάχιστον 54 έργα που είχαν κριθεί ότι έχουν υψηλό δείκτη ωρίμανσης να μπουν σε τροχιά υλοποίησης το πρώτο 6μηνο του 2025 και δεν υπάρχει φως για την χρηματοδότηση των υπολοίπων 104 έργων, για τα οποία υποτίθεται ότι αναζητείται χρηματοδότηση από άλλα ευρωπαϊκά προγράμματα. Βέβαια, ακόμη κι αν σήμερα εξασφαλίζονταν τα κονδύλια, θα χρειαζόταν τουλάχιστον μια 10ετία για να υλοποιηθεί το σχέδιο αντιπλημμυρικής προστασίας.
Δια ταύτα: Μία ακόμη χαμένη ευκαιρία. Με μεγάλο κόστος. Που το μετρούν αυτές τις μέρες στην Γλυφάδα, στην Βούλα, την Βουλιαγμένη, στον Ωρωπό, στο Κορωπί, στον Μαραθώνα, στον Κάλαμο.
Στην Θεσσαλία που το είχαν μετρήσει μετά τον Ντάνιελ, το κόστος των καταστροφών αποτιμήθηκε στα 2,5 δισ. ευρώ. Τα έργα που χρειάζονταν για να μην πνιγεί η Θεσσαλία ήταν 1,35 δισ. ευρώ.
(Η Πίκια Γαλάτη είναι δημοσιογράφος - Το άρθρο αποτελεί αναδημοσίευση από το Κ-Report)
