Η πρόσφατη έρευνα του London School of Economics αποκαλύπτει αυτό που πολλοί εργαζόμενοι ζουν στο πετσί τους εδώ και χρόνια. Πίσω από τις κυβερνητικές κορώνες για «επενδυτική αναγέννηση» και «εξωστρεφή ανάπτυξη» κρύβεται μια οικονομία που γλιστράει επικίνδυνα σε μοντέλο φθηνής, χαμηλής παραγωγικότητας και εξαντλητικής εργασίας.
Από το 2009 έως το 2023, η παραγωγικότητα της εργασίας στην Ελλάδα έχει μειωθεί κατά 16%.Σε καμία άλλη χώρα της ΕΕ δεν σημειώθηκε τέτοια καθίζηση μετά τη μνημονιακή περίοδο. Η σημερινή κυβέρνηση συνεχίζει το μοντέλο που εγκαθιδρύθηκε στα μνημόνια και το έχει αναγάγει σε δόγμα ανάπτυξης. Και παρουσιάζει, μάλιστα, την «εκρηκτική ανάπτυξη του τουρισμού και της εστίασης» ως απόδειξη επιτυχίας.
Η μελέτη (η οποία δεν είναι «αντικυβερνητική», αλλά ακαδημαϊκή) δείχνει ξεκάθαρα ότι το 1/3 της συνολικής πτώσης της παραγωγικότητας οφείλεται στη μετατόπιση της απασχόλησης προς τον τομέα των Καταλυμάτων και της Εστίασης (AFSA) τον λεγόμενο «τομέα του καφέ». Από το 2009,η απασχόληση εκεί αυξήθηκε κατά 87%, όμως η παραγωγικότητα κατέρρευσε -41% ανά εργαζόμενο.
Τι σημαίνει αυτό στην πράξη; Περισσότεροι άνθρωποι δουλεύουν περισσότερες ώρες (μέχρι και +70% αύξηση ωρών εργασίας),για πολύ λιγότερα .Οι πραγματικοί μισθοί έχουν μειωθεί έως και 60% στον τουρισμό και την εστίαση. Η Κυβέρνηση ονομάζει αυτή την κατάσταση «ανάκαμψη της απασχόλησης» στην πραγματικότητα όμως είναι ανακύκλωση της φτώχειας.
Το αφήγημα περί «success story» ξεφτίζει μπροστά στους αριθμούς. Η Ελλάδα μετατράπηκε σε μια «café economy», μια οικονομία που παράγει ελάχιστη και φθηνή αξία, στηριγμένη στην εποχικότητα, στις χαμηλές αμοιβές και στην εξάντληση. Είναι το αποτέλεσμα μιας δεκαπενταετίας πολιτικών που επαινούνται από το Μαξίμου, που είναι η απορρύθμιση, η ευελιξία, η φθηνή εργασία, η «ανταγωνιστικότητα» με βάση τον κατώτατο μισθό.
Η Κυβέρνηση πανηγυρίζει για το πλεόνασμα του τουριστικού ισοζυγίου, ξεχνώντας ότι αυτό στηρίζεται σε έναν στρατό εργαζομένων των 700 ευρώ, χωρίς δικαιώματα και χωρίς μέλλον. Το μόνο που σταθεροποιείται είναι η ανισότητα με εταιρικά υπερκέρδη στην κορυφή και εργασιακή ανασφάλεια στη βάση.
Αν αυτή είναι η «νέα Ελλάδα» που ευαγγελίζεται ο Πρωθυπουργός, ότε πρόκειται για μια χώρα που φτιάχνει καφέδες αντί να παράγει αξία. Μια χώρα που μετρά ανάπτυξη με τα POS στις παραλίες και τις τουριστικές αφίξεις, ενώ χάνει σταθερά τη δυνατότητά της να καινοτομεί, να δημιουργεί, να αυξάνει την παραγωγικότητά της.
Η πολιτική αυτή δεν είναι απλώς αδιέξοδη, είναι επικίνδυνη. Μας εγκλωβίζει σε ένα μοντέλο «εργασιακού φτωχού παραδείσου», όπου η φτώχεια γίνεται εθνικό brand και η Κυβέρνηση τη βαφτίζει πρόοδο.
Η Ελλάδα χρειάζεται επειγόντως αλλαγή πορείας, ενίσχυση της βιομηχανικής βάσης, στήριξη της τεχνολογίας και της γνώσης, πραγματικές επενδύσεις στην παραγωγή και όχι άλλη μια τουριστική σεζόν. Γιατί μια χώρα δεν μπορεί να σταθεί όρθια μόνο πάνω σε φραπέδες,delivery και φθηνά Airbnb.
(Η Ιωάννα Λιούτα είναι Πολιτική και Οικονομική Αναλύτρια)
