Η πρόσφατη διπλωματική απρέπεια του Τούρκου Προέδρου να ματαιώσει τη συνάντηση του με τον Έλληνα Πρωθυπουργό λίγες ώρες πριν από την πραγματοποίηση της συνιστά μια διαφοροποίηση στις σχέσεις Ελλάδας-Τουρκίας που δε μπορεί να αγνοηθεί. Και μάλιστα με τον λόγο που επικαλέστηκε, δηλ. την ταυτόχρονη συνάντηση του με τους ισλαμιστές. Κι αν ακόμα ενοχλήθηκε, όπως η εφημερίδα Χουριέτ ισχυρίζεται, από την πρόωρη ανακοίνωση της συνάντησης από την Ελληνική πλευρά αυτός δεν είναι έγκυρος λόγος για ματαίωση.
Φυσικά στο χρόνο που είχαν οι δυο ηγέτες στη διάθεση τους τι θα μπορούσε να ειπωθεί; Είχαν περίπου ένα τέταρτο στο οποίο πρέπει να υπολογίσουμε ότι δεδομένου ότι θα γινόταν με τη παρουσία διερμηνέως θα μείωνε τον χρόνο σε ασφυχτικές διαστάσεις. Ίσως λοιπόν το θέμα να έχει περισσότερο συμβολική παρά ουσιαστική σημασία.
Νομίζω πως εδώ που φθάσαμε θα πρέπει να υπάρξει ουσιαστική συζήτηση με την Τουρκία, τόσο σε βραχυχρόνιο προγραμματισμό, όσο και σε μακροχρόνιο ορίζοντα. Και στο μεν βραχυχρόνιο θα πρέπει να συζητηθεί σοβαρά αν ισχύουν τα ήρεμα νερά και πως ισχύουν: Ισχύουν με την παντελή ακινησία της Ελλάδας ή με την προϋπόθεση η χώρα μας να ζητάει τη συναίνεση της γείτονος σε κάθε της ενέργεια, ακόμα και σε απολύτως νόμιμες δραστηριότητες, όπως τα θαλάσσια πάρκα τα οποία περιόρισε στην αιγιαλίτιδα ζώνη της, χώρο εθνικής κυριαρχίας της Ελλάδας; Και ποια είναι η ακριβής ερμηνεία της Διακήρυξης των Αθηνών, την οποία η Τουρκία ερμηνεύει προσχηματικά για να προκαλεί παρεμβάσεις και διαμαρτυρίες σε βάρος μας;
Όσον δε αφορά τον μακροχρόνιο σχεδιασμό θα πρέπει, επιτέλους, να τεθούν οι βάσεις για την επίλυση των προβλημάτων, με προεξάρχον θέμα τη διαφορά για την υφαλοκρηπίδα και Αποκλειστική Οικονομική Ζώνη στο Αιγαίο και στην Ανατολική Μεσόγειο. Ιδιαίτερα για τα δυο τελευταία θα πρέπει να αποφασιστούν διαπραγματεύσεις για τη σύνταξη συνυποσχετικού με παραπομπή στο Διεθνές Δικαστήριο Δικαιοσύνης, καθώς οι απλές διμερείς διαπραγματεύσεις θα είναι αναποτελεσματικές, δεδομένης της αβυσσαλέας απόστασης που χωρίζει τις δυο χώρες, ως προς τις απόψεις τους για μια λύση.
Αναφορικά, τώρα, με τα υπόλοιπα ζητήματα που έχει εγείρει η Τουρκία, η Ελλάδα θα πρέπει να αποφασίσει εάν θα επιθυμούσε να συνεκδικάσει ορισμένα από τα αιτήματα της Τουρκίας, που αφορούν, όμως την κυριαρχία της, ή να προσπαθήσει να πείσει την Τουρκία για την ανάγκη να μην επιμένει να εγείρει θέματα που δεν έχουν πιθανότητα να επιβληθούν δικαστικά, ή να την πείσει για τον διαχωρισμό τους από το κεντρικό ζήτημα των θαλασσιών ζωνών, που θα υποβληθεί στο ΔΔΔ, και την επίλυση τους μέσω διαπραγματεύσεων. Για δε το ζήτημα της αιγιαλίτιδας ζώνης θα πρέπει να αποφασίσει να πάει στο ΔΔΔ με τα 6 ν.μ. που σήμερα κατέχει, και να τα επεκτείνει όπου η απόφαση της δώσει κυριαρχικά δικαιώματα, τα οποία να επιτρέπουν αυτήν την επέκταση. Κατά το προηγούμενο του Ιονίου Πελάγους.
Η άποψη μου είναι, και δεν θα σταματήσω να την επικαλούμαι, ότι μόνον η οριστική επίλυση των προβλημάτων μπορεί να προσφέρει πραγματική προσέγγιση των δυο χωρών, και να μεταβάλει τα ήρεμα νερά σε νερά συνεννόησης ανάμεσα στις δυο χώρες. ‘Όλα τα άλλα είναι ημίμετρα και απλώς εξαρτώνται από τις συγκυρίες και από την ισχύ των δυο χωρών.
(Ο Χρήστος Ροζάκης είναι ομότιμος καθηγητής του Πανεπιστημίου Αθηνών, πρώην υφυπουργός Εξωτερικών- Το άρθρο αποτελεί αναδημοσίευση από το K-Report)
