Ανάμεσα στους κορυφαίους ρόλους της τεράστιας καριέρας του, ο Αλέν Ντελόν υποδύθηκε τον Τανκρέντι ντι Φαλκονέρι στην ομώνυμη κινηματογραφική μεταφορά του Γατόπαρδου του Λαμπεντούζα από τον Λουκίνο Βισκόντι. Ο Τανκρέντι, ο καιροσκόπος ανιψιός του Δον Φαμπρίτσιο Κορμπέρα, πρίγκιπα της Σαλίνα, μάχεται στο πλευρό του Γκαριμπάλντι την εποχή της ιταλικής ενοποίησης πιστεύοντας ότι για να μπορέσει η - σε υποχώρηση - ιταλική αριστοκρατία να διατηρήσει τα κεκτημένα της ή έστω κάποια απ’ αυτά, πρέπει να συνταχθεί με την ανερχόμενη αστική τάξη. Η οπτική του Τανκρέντι συμπυκνώνεται στην πασίγνωστη ρήση του προς τον Δον Φαμπρίτσιο: «Αν θέλουμε να μείνουν όλα όπως είναι, πρέπει όλα να αλλάξουν».
Έκτοτε, χιλιοειπωμένη, η ρήση αυτή χρησιμοποιείται συνήθως στον δημόσιο λόγο για να τονίσει τη σημασία της προσαρμοστικότητας στην επιβίωση των συστημάτων. Όταν, όμως, η αλλαγή είναι υποκριτική, κενή περιεχομένου, μια σημαία ευκαιρίας, έστω κι αν πρόσκαιρα δημιουργεί κάποια εκτόνωση, δεν χρειάζεται να περάσει πολύς καιρός για να αποδειχτεί ότι η φθορά έχει πάρει μια αναντίστρεπτη πορεία. Όπως ο καιροσκοπισμός του Τανκρέντι δεν έσωσε από το θάνατο την ιταλική αριστοκρατία, έτσι και στην πολιτική είναι πολλές οι περιπτώσεις πολιτικών και κομμάτων που οι εξελίξεις τους προσπέρασαν επειδή δεν ανανεώθηκαν ουσιαστικά ή - ακόμη χειρότερα - η επιλογή μιας πορείας χωρίς αρχές αποδείχθηκε ένας ολισθηρός κατήφορος προς την πλήρη απαξίωση.
Αυτό είναι ένα σημείο από το οποίο δύσκολα υπάρχει γυρισμός. Συνήθως, το μόνο που υπάρχει είναι η άρνηση της πραγματικότητας από έναν όλο και συρρικνούμενο αριθμό ανθρώπων που, είτε από ιδιοτέλεια είτε από έλλειψη εναλλακτικών επιλογών είτε από απλή αδράνεια και αγνές αυταπάτες, άλλοτε συμπεριφέρονται σαν να μη συμβαίνει τίποτα, άλλοτε προσπαθούν να πείσουν ο ένας τον άλλο ότι θα έρθουν καλύτερες ημέρες και πολύ συχνά ότι φταίνε κάποιοι άλλοι, εσωτερικοί και εξωτερικοί εχθροί. Πρόκειται για να ένα φαύλο κύκλο εσωστρέφειας και αυτοαναφορικότητας που όσο λιγότερους αφορά τόσο μεγαλύτερη φασαρία προκαλεί.
Όσες και όσους τους αφορά ο «έξω κόσμος» και δεν επιθυμούν να τους ρουφήξει σαν μαύρη τρύπα ένας τοξικός μικρόκοσμος οφείλουν να εργαστούν για να αλλάξουν όλα. Όχι, όμως, για να μείνουν όλα όπως είναι, κατά τον Τανκρέντι, αλλά για να μη μείνει τίποτα ίδιο. Αν για τον Νορμπέρτο Μπόμπιο ο «πολικός αστέρας» της Αριστεράς είναι το ιδεώδες της ισότητας, να λοιπόν ποιος πρέπει να είναι ο «πολικός αστέρας» της μεγάλης συζήτησης για την προοδευτική παράταξη: «Αν ΔΕΝ θέλουμε να μείνουν όλα όπως είναι, πρέπει όλα να αλλάξουν».
Η απάντηση στη στασιμότητα και στον - επακόλουθό της συνήθως - κίνδυνο της παρακμής δεν μπορεί παρά να είναι η επιδίωξη μιας πραγματικά αναγεννητικής κατάστασης. Όχι μια απ’ τα ίδια, αλλά μια «Μεγάλη Έκρηξη» που θα ανανεώσει ιδέες, συνθήματα, πρόσωπα, δομές και πολιτικές πρακτικές, που θα σαρώσει τα σχέδια των καιροσκόπων, τους εγωισμούς των κατεστημένων μικροϊδιοκτητών και μικρομετόχων και θα δώσει στην έννοια της αλλαγής το ουσιαστικό περιεχόμενο που αποζητούν οι ανάγκες και τα όνειρα των πολλών.
(Ο Στέργιος Καλπάκης είναι Πρώην Εκπρόσωπος Τύπου του ΣΥΡΙΖΑ – Προοδευτική Συμμαχία, μέλος της Κεντρικής Επιτροπής)
