Το «Blackout της Microsoft» όπως χαρακτηρίστηκε η πλανητικής κλίμακας διακοπή λειτουργίας των ψηφιακών εξυπηρετητών που χρησιμοποιούσαν λογισμικό της πασίγνωστης εταιρείας αλλά και μια εφαρμογή της άγνωστης στο ευρύ κοινό Crowdstrike, έφερε στα χείλη και στα μυαλά εκατομμυρίων ανθρώπων ένα βασικό ερώτημα: Μπορεί ένα προγραμματιστικό λάθος να καθηλώνει επιχειρήσεις, αεροπορικές εταιρείες, νοσοκομεία, δημοσίους οργανισμούς σε όλα τα μήκη και πλάτη της Γης; Μπορεί ο πλανήτης να εξαρτάται από μια χούφτα εταιρείες;
Ναι, το πρόβλημα είναι υπαρκτό και, μάλιστα, πολύ μεγαλύτερο από όσο φανταζόμαστε!
Γιατί, σήμερα, στις αρχές του 21ου αιώνα, υπάρχει μια νέα περιοχή γεωπολιτικής αναμέτρησης: Ο κυβερνοχώρος - το Internet. Και σ’ αυτόν, η κατάκτηση περιοχών και μεριδίων αγοράς υπερβαίνει σε αξία και ισχύ ό,τι έχει γνωρίσει μέχρι σήμερα η ανθρωπότητα.
Είναι ενδιαφέρον ότι η περιοχή αυτή ονομάζεται «ψηφιακή επικράτεια» (digital domain) και ήδη γίνεται αντικείμενο διεθνών συναντήσεων για τον καθορισμό των κανόνων διαχείρισής της.
Άρθρο μου, μάλιστα, με συναφή θεματολογία είχε δημοσιευτεί στο ΒΗΜΑ, στις 22.10.2006 με τίτλο «Η ψηφιακή μας υφαλοκρηπίδα»», και είχε γραφεί με αφορμή την πρώτη συνάντηση του Φόρουμ για τη Δικτυακή Διακυβέρνηση, που έχει συσταθεί υπό την αιγίδα του ΟΗΕ, και πραγματοποιήθηκε στην Αθήνα στις 30 Οκτωβρίου 2006. Δεν είναι βέβαια εύκολο να συνειδητοποιήσουμε ότι η σημασία της επικράτησης στον κυβερνοχώρο μπορεί, για το μέλλον, να είναι ασύγκριτα μεγαλύτερη από αυτήν της υφαλοκρηπίδας και του FIR.
Γιατί, στον κυβερνοχώρο, η έκταση της επιρροής μιας χώρας δεν μετριέται σε τετραγωνικά χιλιόμετρα, ούτε η ισχύς μόνο με ΑΕΠ, όπλα, ατμόιππους και βιομηχανική παραγωγή, αλλά με το πλήθος των Servers, των CPUs, των ευρυζωνικών δικτύων, αλλά και των ανθρώπων που τα δημιουργούν, τα αναπτύσσουν και τα λειτουργούν.
Αυτός ό χώρος σήμερα κυριαρχείται όχι από εθνικούς ή πολυεθνικούς σχηματισμούς, αλλά από εταιρείες, οικονομικούς σχηματισμούς που έχουν μεγαλύτερη ισχύ από τα περισσότερα κράτη του πλανήτη…
Είναι ενδεικτικό ότι οι Περίφημοι GAFAM (Google, Apple, Facebook, Amazon και Microsoft) αποτελούν αθροιστικά την 3η μεγαλύτερη οικονομική οντότητα του Πλανήτη! (Μετά τις ΗΠΑ και την Κίνα), και μαζί με την Tesla και την nVidia, συνθέτουν το 30% της κεφαλαιοποίησης του S&P 500. Και οι τρεις κύριοι Αμερικανικής προέλευσης πάροχοι υπηρεσιών στο Διαδικτυακό Νέφος (οι Cloud Hyperscalers), ελέγχουν πάνω από το 80% της αγοράς στην Ευρώπη!
Ειδικά για την Ευρώπη, έχει διαπιστωθεί ότι η δημιουργία των "γιγάντων του Cloud" εμποδίζει την ανάπτυξη της ευρωπαϊκής αγοράς, δημιουργώντας προβλήματα, αυξάνοντας το κόστος και βλάπτοντας τόσο την ανταγωνιστικότητα της ευρωπαϊκής βιομηχανίας όσο και την αγοραστική δύναμη των Ευρωπαίων τελικών πελατών.
Για την αντιμετώπιση αυτής της κατάστασης εξελίσσεται το κανονιστικό πλαίσιο Ευρωπαϊκής Ένωσης που επιδιώκει να ρυθμίσει τις γεωπολιτικές επιπτώσεις των GAFAΜ σε βασικούς τομείς. Η προσπάθεια της ΕΕ για ρύθμιση των GAFAΜ καθοδηγείται από την επιθυμία να διατηρήσει την ψηφιακή κυριαρχία, διασφαλίζοντας ότι οι ευρωπαϊκοί νόμοι και αξίες τηρούνται στον ψηφιακό χώρο. Οι βασικοί κανονισμοί όπως ο Γενικός Κανονισμός για την Προστασία Δεδομένων (GDPR) και ο Νόμος για τις Ψηφιακές Υπηρεσίες (DSA) στοχεύουν στην καθιέρωση αυστηρότερων προτύπων προστασίας δεδομένων, ασφάλειας και ανταγωνισμού.
Οι γεωπολιτικές επιπτώσεις των GAFAM και των κανονισμών της ΕΕ είναι πολυδιάστατες, επηρεάζοντας το διεθνές εμπόριο, τη δυναμική της αγοράς, την πολιτική επιρροή και τα παγκόσμια πρότυπα. Η κανονιστική στάση της ΕΕ επιδιώκει να εξισορροπήσει την εξουσία των τεχνολογικών γιγάντων, να προστατεύσει τους καταναλωτές και να προωθήσει μια ανταγωνιστική και καινοτόμο ψηφιακή αγορά, με σημαντικές επιπτώσεις για την παγκόσμια ψηφιακή διακυβέρνηση και τις διατλαντικές σχέσεις. Παράλληλα αυτή η προσπάθεια δημιουργεί οικονομικές και εμπορικές εντάσεις μεταξύ της ΕΕ και των Ηνωμένων Πολιτειών, όπου εδρεύουν αυτές οι εταιρείες.
Επίσης η ραγδαία εξέλιξη και η επιδιωκόμενη ρύθμιση της τεχνητής νοημοσύνης (ΑΙ) από την ΕΕ, αποτελεί κρίσιμο γεωπολιτικό παράγοντα, επηρεάζοντας την ανάπτυξη, την καινοτομία και την ηθική χρήση της AI. Οι GAFAM επενδύουν τεράστια ποσά στην ανάπτυξη AI και οι κανονισμοί της ΕΕ έχουν τη δυνατότητα να διαμορφώσουν παγκόσμια πρότυπα και να προωθήσουν μια υπεύθυνη προσέγγιση στην AI, με σημαντικές επιπτώσεις για τις GAFAM και την παγκόσμια τεχνολογική σκηνή.
Σε απάντηση στους κανονισμούς της ΕΕ, οι εταιρείες GAFAM ενδέχεται να επιδιώξουν στρατηγικές συμμαχίες και συνεργασίες στην Ευρώπη για να περιηγηθούν στο κανονιστικό περιβάλλον. Αυτό μπορεί να οδηγήσει σε αυξημένη συνεργασία μεταξύ αμερικανικών τεχνολογικών εταιρειών και ευρωπαϊκών εταιρειών, επηρεάζοντας τα οικοσυστήματα καινοτομίας και τις στρατηγικές αγοράς.
Το μέλλον θα φέρει πολλές αλλαγές και εκπλήξεις και η προετοιμασία όλων μας, πολιτών, πολιτικών και κυβερνώντων για την επιβίωση σε αυτό το νέο ψηφιακό τοπίο, ίσως αποδειχθεί πολύ πιο κρίσιμη από ότι σήμερα νομίζουμε.
(Ο Γιάννης Κωτσής-Γιανναράκης είναι Συντονιστής του κόμβου Ψηφιακής Καινοτομίας GR digiGOV-innoHUB. Έχει διατελέσει Γενικός Διευθυντής της Ιντερνετικής Πύλης in.gr του ΔΟΛ- Το άρθρο αποτελεί αναδημοσίευση από το Κ-Report)
