Τις προηγούμενες ημέρες ψηφίστηκε στην βουλή ο νόμος 5078/2023, ένας νόμος που τόσο η κυβέρνηση, όσο και ο ημερήσιος τύπος τον χαρακτήρισαν καινοτόμο. Ένας νόμος που όπως αφέθηκε να εννοηθεί στην κοινή γνώμη, αποτελεί μέτρο ενίσχυσης της ισότητάς καθώς δίνει την δυνατότητα για πρώτη φορά σε συνανθρώπους μας με αναπηρία να εργαστούν, χωρίς ουδεμία περικοπή στην αναπηρική σύνταξη την οποία θα συνεχίσουν κανονικά να λαμβάνουν.
Το εν λόγω αίτημα άλλωστε αποτελούσε πάγιο επί δεκαετίες για το σύνολο του του αναπηρικού κινήματος στην χώρα μας. Επειδή το ζήτημα είναι ιδιάζοντος σοβαρό καθότι αφορά μια ευαίσθητη κοινωνική ομάδα που μάχεται καθημερινά οφείλουμε να σταθούμε και να μελετήσουμε σε βάθος την νέα ρύθμιση του Υπουργείου Εργασίας. Είναι όντως λυτρωτική για το αναπηρικό κίνημα ή θα παραμείνει άλλη μια ρύθμιση που θα προσφέρει απλώς διθυραμβικά πρωτοσέλιδα και τίτλους στις εφημερίδες;.
Προκειμένου να φτάσουμε σε συμπέρασμα οφείλουμε να εκκινήσουμε μελετώντας το ίδιο το άρθρο του νόμου. Συγκεκριμένα η διατύπωση του άρθρου 114 του ν.5078/2023 αναφέρεται "σε συνταξιούχους λόγω αναπηρίας που αναλαμβάνουν εργασία" και όχι σε ασφαλισμένους με αναπηρία που υποβάλλουν αίτημα συνταξιοδότησης, με αποτέλεσμα θεωρείται ως προαπαιτούμενη η έστω και στιγμιαία διακοπή της εργασίας πριν την υποβολή της αίτησης.
Με την διευκρινιστική δε εγκύκλιο, λόγω της διατύπωσης που υπάρχει στο νόμο, θεσπίζεται το εξής παράδοξο.
Συγκεκριμένα η εγκύκλιος 1/2024 του ΕΦΚΑ αναφέρει ρητά:
Η παρ. 1 του άρθρου 23 του ν.4488 / 2017 (Α’ 137). όπως ισχύει , περί της μη εφαρμογής των γενικών και ειδικών διατάξεων που προβλέπουν τη διακοπή ή περικοπή της σύνταξης αναπηρίας ή της σύνταξης λόγω θανάτου και των προνοιακών ή άλλων επιδομάτων στους συνταξιούχους που αναλαμβάνουν εργασία για λόγους ψυχοκοινωνικής αποκατάστασης και κοινωνικής επανένταξης , εφαρμόζεται παράλληλα κα ανεξάρτητα από τις διατάξεις του άρθρου 114 του Ν. 5078/2023.
Υπενθυμίζεται ότι, σύμφωνα με τη διάταξη της παρ.1 του άρθρου 11Α ΤΟ ν. 4387/ 2016, η οποία προστέθηκε στο άρθρο 11 του νόμου αυτού με το άρθρο 26 του Ν.4997/ 2022, για την απονομή κύριας σύνταξης λόγω αναπηρίας από κοινή νόσο απαιτείται – εκτός των λοιπών προϋποθέσεων που ορίζονται στην εν λόγω διάταξη – με οποιονδήποτε τρόπο διακοπή της υπακτέας στην ασφάλιση εργασίας.
Από την διατύπωση που επιλέγεται, προκύπτει, πως ο ασφαλισμένος με αναπηρία για να λάβει σύνταξη πρέπει να έχει διακόψει την δραστηριότητα του. Αφού εκδοθεί η σύνταξη ,μπορεί να αναλάβει εργασία και να λαμβάνει παράλληλα σύνταξη χωρίς περικοπή . Αν όμως δεν έχει διακόψει κατά την στιγμή υποβολής της αίτησης συνταξιοδότησης, δεν μπορεί να λάβει σύνταξη.
Γίνεται ευκόλως κατανοητό πως η εν λόγω ρύθμιση αντί να ευεργετήσει τους χιλιάδες συμπολίτες μας μισθωτούς με αναπηρία, έχει τα ακριβώς αντίθετα αποτελέσματα. Οι μισθωτοί με αναπηρία βρίσκονται εγκλωβισμένοι σε έναν απόλυτο παραλογισμό, καθώς για να λάβουν σύνταξη τους και να συνεχίσουν μα εργάζονται, πρέπει να πείσουν τον εργοδότη τους να τους απολύσει έστω για μια μέρα ή να αποχωρήσουν οικειοθελώς για μία μέρα, ώστε να υποβάλλουν αίτηση συνταξιοδότησης ενώ δεν εργάζονται και μετά την υποβολή της αίτησης να τους ξαναπροσλάβει. Χωρίς προφανώς να έχουν κάποια διασφάλιση για την επαναπρόσληψή τους. Κανείς δεν εγγυάται πως οι επιχειρήσεις που απασχολούν ασφαλισμένους με αναπηρία, θα προχωρήσουν σε επαναπρόσληψη ακριβώς μετά την υποβολή της αίτησης. Η ίδια η απόλυση ή η οικειοθελής αποχώρηση των μισθωτών εργαζομένων με αναπηρία, μπορεί να θέσει εν αμφιβόλω πολλά εργασιακά τους δικαιώματα.
Αντίστοιχο παραλογισμό βιώνουν και οι χιλιάδες αυτοαπασχολούμενοι με αναπηρία. Αντίστοιχα για να λάβουν σύνταξη, οφείλουν να κλείσουν τα βιβλία τους για το μήνα που θα υποβάλλουν αίτημα συνταξιοδότησης και να τα ξανανοίξουν τον επόμενο μήνα, μπλέκοντας χωρίς κανένα λόγο με την γραφειοκρατία και μπαίνοντας σε επιπλέον αχρείαστα έξοδα. Τα άτομα με αναπηρία οδηγούνται σε δαιδαλώδεις γραφειοκρατικές ενέργειες για να απολάβουν το αυτονόητο δικαίωμα τους. Αν για όλους εμάς το δικαίωμα στην εργασία είναι σημαντικό για τα χιλιάδες άτομα με αναπηρία είναι επιβεβαίωση ισότητας και ισότιμης συμμετοχής στην κοινωνική ζωή.
Ένα δικαίωμα που δικαίως αναγνωρίστηκε από την ελληνική πολιτεία, καταλήγει κενό γράμμα για χιλιάδες ασφαλισμένους με αναπηρία.
Το Υπουργείο οφείλει άμεσα να δώσει λύση στο πρόβλημα. Διαφορετικά, αν δεν έρθει άμεσα τροποποιητική νομοθετική ρύθμιση που να διευκρινίζει πως οι ασφαλισμένοι με αναπηρία, μπορούν να υποβάλλουν αίτημα συνταξιοδότησης ενώ διατηρούν την εργασία, η νομοθετική ρύθμιση που τους χορήγησε το δικαίωμα θα καταστεί άνευ αντικειμένου για την πλειοψηφία των ασφαλισμένων με αναπηρία. Οι οποίοι για άλλη μια φορά παλεύουν για τα αυτονόητα.
(Ο Κώστας Δ. Τσουκαλάς είναι νομικός)
