Σε ένα από τα πιο επίμονα «αγκάθια» της ελληνικής οικονομίας εξελίσσονται οι ληξιπρόθεσμες οφειλές προς την Κοινωνική Ασφάλιση, με τα τελευταία στοιχεία του ΚΕΑΟ να επιβεβαιώνουν ότι η δυναμική αύξησης όχι μόνο δεν ανακόπτεται, αλλά αποκτά σταθερά χαρακτηριστικά. Στο τέλος του 2025, το συνολικό ύψος των χρεών διαμορφώθηκε στα 51,31 δισ. ευρώ, καταγράφοντας νέο ιστορικό υψηλό.
Η σύνθεση του ποσού αποτυπώνει και την ένταση της επιβάρυνσης: 30,02 δισ. ευρώ αποτελούν κύρια οφειλή, ενώ 21,28 δισ. ευρώ είναι πρόσθετα τέλη και προσαυξήσεις, που συσσωρεύονται όσο οι οφειλές παραμένουν ανεξόφλητες. Με άλλα λόγια, σχεδόν το 40% του συνολικού χρέους προέρχεται από επιβαρύνσεις και όχι από αρχικές εισφορές.
Σε αυτό το περιβάλλον, η ανάγκη για νέες, πιο ευέλικτες λύσεις ρύθμισης επανέρχεται στο προσκήνιο. Χωρίς παρεμβάσεις που θα προσαρμόζονται στη πραγματική δυνατότητα αποπληρωμής των οφειλετών, η ανοδική πορεία των χρεών δύσκολα θα ανακοπεί.
ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ
Η αύξηση των οφειλών παραμένει ταχεία. Μέσα στο τελευταίο τρίμηνο του 2025, το χρέος αυξήθηκε κατά 633 εκατ. ευρώ, από τα 50,68 δισ. ευρώ στα τέλη Σεπτεμβρίου. Το πιο χαρακτηριστικό είναι ότι τα 447,9 εκατ. ευρώ, δηλαδή το 70,75% της αύξησης, προήλθαν από πρόσθετα τέλη, στοιχείο που καταδεικνύει ότι η διόγκωση του χρέους τροφοδοτείται σε μεγάλο βαθμό από τις προσαυξήσεις.
Σε ετήσια βάση, η εικόνα είναι ακόμη πιο έντονη. Το δ’ τρίμηνο του 2024 το χρέος είχε διαμορφωθεί στα 49,28 δισ. ευρώ, γεγονός που σημαίνει ότι μέσα σε έναν χρόνο αυξήθηκε κατά 2,03 δισ. ευρώ, επιβεβαιώνοντας τη σταθερή ανοδική τάση.
Την ίδια στιγμή, η εισπρακτική απόδοση του μηχανισμού δεν αρκεί για να αντιστρέψει τη δυναμική. Το 2025 το ΚΕΑΟ εισέπραξε συνολικά 1,91 δισ. ευρώ, ενώ μόνο στο τελευταίο τρίμηνο εισπράχθηκαν 494 εκατ. ευρώ. Παρά τα σημαντικά αυτά ποσά, οι εισπράξεις υπολείπονται της ετήσιας αύξησης των οφειλών, γεγονός που διατηρεί το συνολικό υπόλοιπο σε ανοδική πορεία.
Η πραγματική διάσταση του προβλήματος αποκαλύπτεται, ωστόσο, στη δομή των οφειλετών. Από τους 2.072.878 οφειλέτες, η συντριπτική πλειονότητα αφορά μικρές οφειλές. Συγκεκριμένα, 1.441.358 οφειλέτες (69,53%) χρωστούν έως 15.000 ευρώ, ενώ αν προστεθεί και η κατηγορία έως 30.000 ευρώ, προκύπτει ότι 1.804.633 οφειλέτες (87,06%) βρίσκονται κάτω από αυτό το όριο.
Η εικόνα αυτή αποτυπώνει μια μαζική αδυναμία πληρωμής στη βάση της οικονομίας. Μικρές επιχειρήσεις, αυτοαπασχολούμενοι και ελεύθεροι επαγγελματίες είναι εκείνοι που συγκεντρώνουν το μεγαλύτερο πλήθος των οφειλών, ακόμη και αν τα ποσά ανά οφειλέτη είναι σχετικά περιορισμένα.
Είναι χαρακτηριστικό ότι μόνο οι μη μισθωτοί του e-ΕΦΚΑ, που αριθμούν 762.946 οφειλέτες, συγκεντρώνουν χρέη ύψους 7,13 δισ. ευρώ. Παράλληλα, το μεγαλύτερο μέρος του συνολικού χρέους –26,91 δισ. ευρώ ή 52,44%– έχει συσσωρευτεί σε 551.873 οφειλέτες που προέρχονται από το πρώην ΙΚΑ.
Στον αντίποδα, υπάρχει και μια ισχυρή συγκέντρωση οφειλών σε λίγους μεγάλους οφειλέτες. Συνολικά, 12,63 δισ. ευρώ (24,61%) του χρέους αντιστοιχούν σε μόλις 2.961 οφειλέτες με οφειλές άνω του 1 εκατ. ευρώ. Ωστόσο, η μαζικότητα των μικρών οφειλών είναι αυτή που καθορίζει τη συνολική εικόνα και δυσκολεύει τη διαχείριση του προβλήματος.
Ένα ακόμη κρίσιμο στοιχείο είναι η «ηλικία» των χρεών. Από τα 51,31 δισ. ευρώ, τα 32,58 δισ. ευρώ (63,51%) αφορούν οφειλές που έχουν δημιουργηθεί πριν από το 2009. Πρόκειται για ένα μεγάλο απόθεμα παλαιών χρεών, το οποίο σε μεγάλο βαθμό θεωρείται δύσκολα ανακτήσιμο.
Η εκτίμηση αυτή επιβεβαιώνεται και από τα στοιχεία εισπραξιμότητας. Συνολικά, 10,55 δισ. ευρώ (20,56%) έχουν χαρακτηριστεί ως πολύ χαμηλής εισπραξιμότητας. Στην κατηγορία αυτή περιλαμβάνονται χρέη από πτωχευμένες επιχειρήσεις, εταιρείες υπό εκκαθάριση ή ασφαλισμένους που έχουν αποβιώσει, περιορίζοντας σημαντικά τις δυνατότητες είσπραξης.
Παράλληλα, το ΚΕΑΟ συνεχίζει να ενεργοποιεί τα εργαλεία πίεσης προς τους οφειλέτες. Μόνο στο τελευταίο τρίμηνο του 2025 εστάλησαν 59.724 ατομικές ειδοποιήσεις, ενώ σε περίπτωση μη ανταπόκρισης εντός 20 ημερών ενεργοποιούνται τα μέτρα αναγκαστικής είσπραξης.
Ωστόσο, η αποτελεσματικότητα των μέτρων αυτών παραμένει περιορισμένη σε σχέση με το μέγεθος του προβλήματος. Στα τέλη του 2025, οι ενεργές ρυθμίσεις ανέρχονταν σε 282.377, καλύπτοντας οφειλές ύψους 4,86 δισ. ευρώ, ποσό που αντιστοιχεί σε μικρό μέρος του συνολικού χρέους.
