Τα ψηφιακά νομίσματα κεντρικών τραπεζών (CBDC) αποτελούν αντικείμενο μελέτης ολοένα και περισσότερων κεντρικών χρηματοπιστωτικών ιδρυμάτων, εκ των οποίων τουλάχιστον οι μισές διεξάγουν ήδη συγκεκριμένα πειράματα ή εργάζονται σε ένα πιλοτικό πρόγραμμα.
Σύμφωνα με έρευνα της Τράπεζας Διεθνών Διακανονισμών (BIS) - που κυκλοφόρησε σήμερα Δευτέρα 10 Ιουλίου - από το σύνολο των 86 κεντρικών τραπεζών που συμμετείχαν, ένα... 93% ασχολείται σε κάποια μορφή εργασιών για τα CBDC. Περί τις 23 τράπεζες, μάλιστα, θα έχουν CBDC έως το τέλος της δεκαετίας.
Η BIS αναφέρει ότι τα κεντρικά χρηματοπιστωτικά ιδρύματα μελετούν και εργάζονται σε ψηφιακές εκδόσεις των νομισμάτων τους κυρίως για λιανική χρήση, προκειμένου να μην αφήσουν τις ψηφιακές πληρωμές στον ιδιωτικό τομέα εν μέσω επιταχυνόμενης μείωσης των μετρητών. Ορισμένοι εξετάζουν επίσης εκδόσεις χονδρικής για συναλλαγές μεταξύ χρηματοπιστωτικών ιδρυμάτων.
Από τις συγκεκριμένες διαδικασίες δεν θα μπορούσε να απέχει κι η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα.
Στόχος της είναι να συνδυάσει τα οφέλη του χρήματος κεντρικής τράπεζας με τον τρόπο με τον οποίο οι άνθρωποι χρησιμοποιούν τα χρήματα και πραγματοποιούν τις πληρωμές τους σήμερα. Αυτό θα μας επιτρέψει να σας παρέχουμε δημόσιο χρήμα σε ηλεκτρονική μορφή, πέραν των μετρητών. Ο τρόπος για να μπορέσουμε να επιτύχουμε αυτόν τον στόχο είναι ένα ψηφιακό νόμισμα κεντρικής τράπεζας: το ψηφιακό ευρώ - όπως σημειώνεται.
Όπως ξοδεύετε τα χρήματα στον τραπεζικό σας λογαριασμό, θα μπορούσατε να χρησιμοποιείτε μια κάρτα ή μια εφαρμογή στο κινητό τηλέφωνο για να πραγματοποιείτε τις πληρωμές σας με ψηφιακά ευρώ. Όμως θα είναι χρήμα κεντρικής τράπεζας, με την εγγύηση και την υποστήριξη της ΕΚΤ.
Παρακάτω θα βρείτε τις απαντήσεις σε συνήθεις ερωτήσεις για το ψηφιακό ευρώ
1. Θα αντικαθιστούσε το ψηφιακό ευρώ τα μετρητά;
Όχι, το ψηφιακό ευρώ θα συμπλήρωνε τη λειτουργία των μετρητών και δεν θα τα αντικαθιστούσε. Τα μετρητά θα συνεχίσουν να είναι διαθέσιμα στη ζώνη του ευρώ. Το ψηφιακό ευρώ θα λειτουργούσε παράλληλα με τα μετρητά ως απάντηση στην ολοένα μεγαλύτερη επιθυμία των καταναλωτών να κάνουν τις πληρωμές τους ψηφιακά, γρήγορα και με ασφάλεια.
2. Θα αποτελούσε το ψηφιακό ευρώ ένα εναλλακτικό νόμισμα εντός του Ευρωσυστήματος;
Όχι, το ψηφιακό ευρώ θα αποτελούσε απλώς έναν ακόμη τρόπο για τη διενέργεια πληρωμών με το ευρώ, το ενιαίο μας νόμισμα, στην Ευρώπη. Θα ήταν μετατρέψιμο σε τραπεζογραμμάτια σε βάση ένα προς ένα. Το ψηφιακό ευρώ θα ανταποκρινόταν στην αυξανόμενη προτίμηση των πολιτών και των επιχειρήσεων για ψηφιακές πληρωμές.
3. Γιατί οι καταναλωτές θα προτιμούσαν να χρησιμοποιούν το ψηφιακό ευρώ;
Το ψηφιακό ευρώ θα ήταν ένα ψηφιακό μέσο πληρωμής εξίσου ασφαλές, εύχρηστο και φθηνό όσο είναι τα μετρητά σήμερα. Οι πολίτες θα το χρησιμοποιούσαν χωρίς χρέωση για τις βασικές πληρωμές τους σε ολόκληρη τη ζώνη του ευρώ.
Σε έναν κόσμο όπου οι πολίτες κάνουν ολοένα και περισσότερες πληρωμές ηλεκτρονικά και η αγορά ψηφιακών πληρωμών συνεχίζει να αναπτύσσεται, το ψηφιακό ευρώ θα αποτελούσε για όλους - νοικοκυριά, μικρές και μεγάλες επιχειρήσεις - μια επιπλέον επιλογή για τη διενέργεια πληρωμών με χρήμα κεντρικής τράπεζας.
Για τους δικαιούχους πληρωμών, όπως οι έμποροι και οι μικρές επιχειρήσεις, το ψηφιακό ευρώ θα αποτελούσε ένα πρόσθετο μέσο λήψης πληρωμών από τους πελάτες τους.
Το ψηφιακό ευρώ θα προσέφερε και πιο σύνθετες λειτουργίες, όπως χαρακτηριστικά αυτοματοποιημένων πληρωμών ή χρήση κάποιου είδους ψηφιακής ταυτότητας.
4. Τι δεδομένα αναμένετε ότι θα επεξεργαστείτε για πληρωμές σε ψηφιακό ευρώ;
Θα μπορείτε να καταγράφετε τις συνήθειες των καταναλωτών όσον αφορά τις πληρωμές τους και να τις κοινοποιείτε σε κρατικούς φορείς και άλλους δημόσιους οργανισμούς;
Το Ευρωσύστημα δεν ενδιαφέρεται να συλλέγει δεδομένα πληρωμών από τους χρήστες, να καταγράφει συνήθειες όσον αφορά τις πληρωμές ή να κοινοποιεί σχετικά δεδομένα σε κρατικούς φορείς και άλλους δημόσιους οργανισμούς.
Το ψηφιακό ευρώ θα έδινε στους πολίτες τη δυνατότητα να κάνουν πληρωμές χωρίς να κοινοποιούν τα δεδομένα τους σε τρίτους, πέραν όσων απαιτούνται για την πρόληψη παράνομων δραστηριοτήτων.
Προκειμένου οι πληρωμές να παραμένουν ιδιωτικό ζήτημα, θα πρέπει να προστατεύονται διάφορα είδη δεδομένων: η ταυτότητα του χρήστη, δεδομένα σχετικά με τις εκάστοτε πληρωμές (π.χ. το ποσό) και μεταδεδομένα σχετικά με τη συναλλαγή (π.χ. διεύθυνση IP της συσκευής που χρησιμοποιείται για τη συναλλαγή).
Οι χρήστες θα πρέπει πιθανώς να ταυτοποιηθούν την πρώτη φορά που θα αποκτήσουν πρόσβαση σε υπηρεσίες ψηφιακού ευρώ, αλλά θα μπορούν να διατηρούνται διαφορετικοί βαθμοί προστασίας της ιδιωτικής ζωής όσον αφορά τις πληρωμές τους.
Ο υψηλός βαθμός προστασίας της ιδιωτικής ζωής θα μπορούσε να υποστηρίζεται και με άλλους τρόπους. Για παράδειγμα, οι ταυτότητες των χρηστών θα μπορούσαν να τηρούνται χωριστά από τα δεδομένα πληρωμών, πράγμα που σημαίνει ότι μόνο μονάδες χρηματοοικονομικής πληροφόρησης θα μπορούσαν να έχουν πρόσβαση σε αυτές τις πληροφορίες εντός καλά καθορισμένου νομικού πλαισίου που επιτρέπει την ταυτοποίηση του πληρωτή και του δικαιούχου της πληρωμής σε περίπτωση υπόνοιας εγκληματικής δραστηριότητας.
5. Τι συνέπειες θα είχε η έκδοση ψηφιακού ευρώ για τον τραπεζικό τομέα;
Το ψηφιακό ευρώ δεν θα πρέπει να έχει αρνητικές συνέπειες για τον χρηματοπιστωτικό τομέα. Γι’ αυτό, θα λάβουμε υπόψη τις ακόλουθες απαιτήσεις: i) το ψηφιακό ευρώ θα πρέπει να χρησιμοποιείται κυρίως ως μέσο πληρωμής και δεν θα πρέπει να μετατραπεί σε μέσο χρηματοοικονομικών επενδύσεων και ii) οι εποπτευόμενοι ενδιάμεσοι φορείς θα πρέπει να συμμετέχουν στη διαχείρισή του.
6. Θα βασίζεται το ψηφιακό ευρώ σε τεχνολογία κατανεμημένου καθολικού (distributed ledger technology - DLT), όπως είναι η τεχνολογία blockchain;
Το Ευρωσύστημα δοκιμάζει διαφορετικές προσεγγίσεις και τεχνολογίες για τους σκοπούς της έκδοσης ψηφιακού ευρώ. Σε αυτές περιλαμβάνονται λύσεις τόσο σε κεντρική όσο και σε αποκεντρωμένη βάση, όπως η τεχνολογία DLT. Ωστόσο, καμία απόφαση δεν έχει ληφθεί ακόμη.
7. Τι θα γίνει αν μια κεντρική τράπεζα εκτός ζώνης ευρώ εκδώσει ψηφιακό νόμισμα πριν από το Ευρωσύστημα;
Όλες οι σημαντικές κεντρικές τράπεζες εξετάζουν το ενδεχόμενο έκδοσης ψηφιακού νομίσματος κεντρικής τράπεζας. Δεν πρόκειται όμως για αγώνα δρόμου ούτε για διαγωνισμό. Υπάρχει η κοινή αντίληψη στο επίπεδο της G20 ότι είναι απαραίτητη η συνεργασία όσον αφορά τη διεθνή χρήση ψηφιακών νομισμάτων κεντρικής τράπεζας.
Επιπλέον, αυτό που προέχει είναι η διεξοδικότητα και η ασφάλεια και όχι η ταχύτητα: χρειαζόμαστε ένα σύστημα που θα λειτουργεί για όλους και θα είναι σταθερό από την πρώτη μέρα. Το ψηφιακό ευρώ προϋποθέτει συγκεκριμένη υποδομή από την πλευρά των κεντρικών τραπεζών και των συμμετεχόντων εποπτευόμενων ενδιάμεσων φορέων.
Το Ευρωσύστημα συνεργάζεται με άλλες κεντρικές τράπεζες προκειμένου να κατανοήσει τις επιδράσεις που θα ασκήσει η έκδοση ψηφιακού νομίσματος στις αντίστοιχες οικονομίες. Η ανταλλαγή σκέψεων και εμπειριών είναι επωφελής για όλους.
Εξετάζουμε το ενδεχόμενο έκδοσης ψηφιακού ευρώ για να ανταποκριθούμε στις ανάγκες των πολιτών μας και σκοπεύουμε να στηριχθούμε σε ευρωπαϊκές λύσεις πληρωμών, προκειμένου να διατηρήσουμε την αυτονομία και την κυριαρχία μας.
8. Γιατί το ψηφιακό ευρώ θα ήταν καλύτερο από τα σταθερά κρυπτονομίσματα (stablecoins) και τα κρυπτοστοιχεία ενεργητικού;
Το ψηφιακό ευρώ θα ήταν χρήμα κεντρικής τράπεζας. Αυτό σημαίνει ότι θα είχε κάλυψη από την κεντρική τράπεζα και θα ήταν σχεδιασμένο για να ικανοποιεί τις ανάγκες των πολιτών: δεν θα παρουσίαζε κανέναν κίνδυνο και θα προστάτευε την ιδιωτική ζωή και τα προσωπικά δεδομένα. Οι κεντρικές τράπεζες έχουν την εντολή να διατηρούν την αξία του χρήματος, ανεξάρτητα από το αν αυτό διατίθεται σε φυσική ή ψηφιακή μορφή.
Η σταθερότητα και η αξιοπιστία των σταθερών κρυπτονομισμάτων εξαρτώνται σε τελική ανάλυση από την οντότητα που τα εκδίδει και από την αξιοπιστία και την ικανότητα εκπλήρωσης της δέσμευσής της να διατηρεί την αξία τους διαχρονικά. Οι εκδότες από τον ιδιωτικό τομέα ενδέχεται επίσης να χρησιμοποιούν προσωπικά δεδομένα για εμπορικούς σκοπούς.
Δεν υπάρχει δυνατότητα προσδιορισμού της οντότητας που είναι υπεύθυνη για τα κρυπτοστοιχεία, πράγμα που σημαίνει ότι τυχόν απαιτήσεις δεν μπορούν να ικανοποιηθούν.
