Σε παγίδα για εκατοντάδες χιλιάδες φορολογούμενους που δικαιούνται επιστροφές φόρων εισοδήματος με βάση τα εκκαθαριστικά των φετινών φορολογικών τους δηλώσεων και οι οποίοι δεν είχαν καμία οφειλή προς το Δημόσιο μέχρι να εκδοθούν τα εκκαθαριστικά του ΕΝΦΙΑ εξελίσσεται η ισχύουσα από το 2011 διάταξη της φορολογικής νομοθεσίας με την οποία προβλέπεται συμψηφισμός απαιτήσεων από τις ΔΟΥ με χρέη προς αυτές.
Οι φορολογούμενοι αυτοί εφόσον δεν έλαβαν τις επιστροφές μέχρι την ημερομηνία έκδοσης των εκκαθαριστικών του ΕΝΦΙΑ δεν μπορούν πλέον να τις εισπράξουν, καθώς η συγκεκριμένη διάταξη τους υποχρεώνει να τις συμψηφίσουν με ολόκληρα τα ποσά του ΕΝΦΙΑ του 2016, χάνοντας το δικαίωμα σταδιακής εξόφλησης των ποσών αυτών σε 5 μηνιαίες δόσεις.
Όσοι δικαιούχοι επιστροφών φόρου εισοδήματος δεν χρωστούσαν τίποτε στο Δημόσιο και δεν είχαν αφήσει απλήρωτο κανένα ληξιπρόθεσμο χρέος προς τα ασφαλιστικά τους ταμεία μέχρι τις 29 Αυγούστου 2016 μπορούσαν να είχαν εισπράξει ήδη τις επιστροφές, αν είχαν επισκεφτεί απλά τις αρμόδιες ΔΟΥ προσκομίζοντας τις αστυνομικές τους ταυτότητες και αντίγραφα των φετινών εκκαθαριστικών σημειωμάτων φόρου εισοδήματος! Οι περιπτώσεις αυτές θα εξυπηρετούνταν άμεσα από τις ΔΟΥ, κατόπιν σύντομων ελέγχων για τυχόν ύπαρξη ληξιπρόθεσμων οφειλών προς τα ασφαλιστικά ταμεία και λήψης άμεσων βεβαιώσεων από την ΗΔΙΚΑ ότι δεν υπήρχαν τέτοιες οφειλές.
Από τη στιγμή που εκδόθηκαν τα εκκαθαριστικά του ΕΝΦΙΑ του έτους 2016, δηλαδή από τις 29 Αυγούστου 2016 και μετά, δημιουργήθηκαν νέες οφειλές προς το Δημόσιο για όλους τους δικαιούχους επιστροφών φόρου εισοδήματος του τρέχοντος έτους οι οποίοι δεν τις είχαν λάβει μέχρι την ημερομηνία αυτή. Έτσι, η ευκαιρία είσπραξης των επιστροφών εις το ακέραιο χάθηκε πλέον φέτος για τους συγκεκριμένους φορολογούμενους, καθώς σύμφωνα με διάταξη που ισχύει από το 2011 (άρθρο 11 του ν. 3943/2011 που τροποποίησε το άρθρο 83 του Κώδικα Είσπραξης Δημοσίων Εσόδων) προϋπόθεση για την καταβολή οποιασδήποτε επιστροφής φόρου από το Δημόσιο είναι να μην υπάρχει καμία οφειλή του δικαιούχου προς το Δημόσιο - ληξιπρόθεσμη η μη! Εφόσον υπάρχει τέτοια οφειλή πρέπει να γίνει συμψηφισμός ολόκληρου του ποσού της οφειλόμενης από το Δημόσιο επιστροφής φόρου με ολόκληρο το ποσό της οφειλής προς το Δημόσιο! Δηλαδή, από τις 29/8/2016 και μετά προϋπόθεση για την είσπραξη οποιασδήποτε επιστροφής φόρου είναι ο συμψηφισμός της με ολόκληρο το ποσό του ΕΝΦΙΑ του 2016!
Αυτό πρακτικά σημαίνει πως όποιος φορολογούμενος δικαιούται να λάβει επιστροφή φόρου εισοδήματος με βάση το εκκαθαριστικό της φετινής του δήλωσης και δεν την έχει εισπράξει ακόμη δεν μπορεί πλέον να την λάβει ολόκληρη από τη ΔΟΥ. Αν επιχειρήσει να το πράξει, θα κληθεί από τη ΔΟΥ να υποβάλει αίτηση-δήλωση συμψηφισμού με την εκκρεμούσα -μη ληξιπρόθεσμη ακόμη- οφειλή του ΕΝΦΙΑ του 2016 και στην περίπτωση αυτή θα υποχρεωθεί να εξοφλήσει εφάπαξ ολόκληρο τον ΕΝΦΙΑ, χάνοντας το δικαίωμα τμηματικής καταβολής του συγκεκριμένου φόρου σε 5 μηνιαίες δόσεις μέχρι και τον Ιανουάριο του 2017!
Στην ουσία, αν το ποσό της επιστροφής φόρου που δικαιούται ο φορολογούμενος είναι μικρότερο από τον οφειλόμενο ΕΝΦΙΑ του 2016, τότε αυτός θα υποχρεωθεί να εξοφλήσει εφάπαξ - αντί σε 5 μηνιαίες δόσεις - τον ΕΝΦΙΑ εν μέρει με το ποσό της επιστροφής και εν μέρει με την καταβολή επιπλέον χρημάτων από την τσέπη του! Αν η επιστροφή φόρου είναι μεγαλύτερη από την οφειλή του ΕΝΦΙΑ, ο φορολογούμενος θα υποχρεωθεί να εξοφλήσει ολόκληρο τον ΕΝΦΙΑ (χάνοντας το δικαίωμα των 5 δόσεων) με μέρος της επιστροφής φόρου. Στην περίπτωση αυτή, το εναπομείναν υπόλοιπο της επιστροφής ο φορολογούμενος θα κληθεί να το εισπράξει από το ταμείο της ΔΟΥ.
Αν το ποσό της επιστροφής φόρου είναι ίσο με την οφειλή του ΕΝΦΙΑ, η εξόφληση του ΕΝΦΙΑ θα γίνει και πάλι εφάπαξ (με απώλεια του δικαιώματος των 5 δόσεων) κατόπιν συμψηφισμού με την επιστροφή φόρου.
Πρακτικά, το δικαίωμα είσπραξης ολόκληρης της επιστροφής φόρου έχει χαθεί οριστικά για φέτος. Μπορεί όμως να ασκηθεί από τον Φεβρουάριο το 2016, αν ο φορολογούμενος έχει την υπομονή και τη... ρευστότητα να εξοφλήσει τον ΕΝΦΙΑ σε 5 μηνιαίες δόσεις μέχρι το τέλος Ιανουαρίου 2017. Σε μια τέτοια περίπτωση τον Φεβρουάριο του 2017 θα έχει.... καθαρίσει από οφειλές προς το Δημόσιο και θα μπορεί τότε να εισπράξει την επιστροφή του. Όμως κι αυτό υπό την προϋπόθεση ότι το Δημόσιο δεν θα προχωρήσει μέχρι τον Ιανουάριο του 2017, με πρωτοβουλία της ίδιας της ΔΟΥ, σε αυτεπάγγελτο συμψηφισμό της επιστροφής με το όποιο ποσό ΕΝΦΙΑ απομένει απλήρωτο τη στιγμή της απόφασης για τον συγκεκριμένο συμψηφισμό!
Όλα αυτά τα τραγελαφικά οφείλονται στο γεγονός ότι τον Μάρτιο του 2011 η τότε κυβέρνηση του ΠΑΣΟΚ των κ.κ. Γ. Παπανδρέου και Γ. Παπακωνσταντίνου πέρασε από τη Βουλή διάταξη (άρθρο 11 του ν. 3943/2011) με την οποία προβλέπεται ότι οι επιστροφές φόρου που δικαιούνται οι φορολογούμενοι συμψηφίζονται με χρέη τους προς το Δημόσιο ληξιπρόθεσμα ή μη ληξιπρόθεσμα, είτε αυτεπάγγελτα από τις ΔΟΥ είτε κατόπιν υποβολής σχετικών αιτήσεων-δηλώσεων από τους ίδιους τους φορολογούμενους.
Με βάση τη συγκεκριμένη διάταξη τροποποιήθηκε το άρθρο 83 του Κώδικα Είσπραξης Δημοσίων Εσόδων για τους συμψηφισμούς οφειλών. Η διάταξη αυτή ενεργοποιήθηκε στις αρχές του 2012 με εγκύκλιο που εξέδωσε η τότε πολιτική ηγεσία του υπουργείου Οικονομικών. Με την εγκύκλιο εκείνη έχει διευκρινιστεί, μεταξύ των άλλων ότι:
1) Σε συμψηφισμό με απαιτήσεις των φορολογουμένων από το Δημόσιο υπόκεινται οι βεβαιωμένες οφειλές προς το Δημόσιο, είτε είναι ληξιπρόθεσμες είτε όχι.
2) Ο συμψηφισμός μπορεί να γίνει κατόπιν υποβολής σχετικής αίτησης-δήλωσης στην αρμόδια ΔΟΥ από τον ίδιο τον φορολογούμενο-δικαιούχο της επιστροφής φόρου.
3) Συμψηφισμός μπορεί να γίνει και αυτεπάγγελτα, δηλαδή χωρίς να εκφράσει σχετική επιθυμία (χωρίς να υποβάλει τη σχετική αίτηση-δήλωση) ο δικαιούχος της απαίτησης κατά του Δημοσίου. Ο αυτεπάγγελτος συμψηφισμός επιτρέπεται ακόμη και για μη ληξιπρόθεσμες οφειλές προς το Δημόσιο, καθώς και για ληξιπρόθεσμες οφειλές που έχουν υπαχθεί σε ρυθμίσεις τμηματικής εξόφλησης. Συγκεκριμένα, σε περίπτωση που υφίστανται βεβαιωμένα χρέη στο Δημόσιο (Δ.Ο.Υ. ή Τελωνείο), ληξιπρόθεσμα ή μη, ανεξαρτήτως εάν έχουν υπαχθεί σε νομοθετική ρύθμιση ή σε διευκόλυνση τμηματικής καταβολής ή τελούν σε αναστολή και από τα στοιχεία που υπάρχουν αποδεικνύεται η απαίτηση του οφειλέτη κατά του Δημοσίου (π.χ. αν υφίσταται τίτλος επιστροφής, αν ο οφειλέτης αιτείται χορήγηση αποδεικτικού ενημερότητας από το Δημόσιο ή γνωστοποιεί την απαίτησή του κατά του Δημοσίου ο ίδιος ή η εκκαθαρίζουσα αρχή), τότε ο συμψηφισμός ενεργείται αυτεπάγγελτα από τον προϊστάμενο της υπηρεσίας.
Ο αυτεπάγγελτος συμψηφισμός, εφόσον πληρούνται οι προϋποθέσεις, διενεργείται και σε περίπτωση που ο οφειλέτης είναι ταυτόχρονα και δικαιούχος επιστροφής φόρου ή άλλης χρηματικής απαίτησης κατά του Δημοσίου μικρότερης των 1.500 ευρώ.
