Ο ένας άνθρωπος έχει βαθιά εσωτερική ηρεμία. Είναι εύπλαστος. Αντιλαμβάνεται την πολυπλοκότητα των άλλων, τις αντιφάσεις τους και αποδέχεται ότι η ζωή σπάνια δίνει καθαρές απαντήσεις. Παραμένει φιλομαθής και ανοιχτός σε νέες ιδέες και εμπειρίες. Μετά από μια συζήτηση μαζί του, νιώθεις ότι πραγματικά έμαθες κάτι.
Ο άλλος έχει «σκληρύνει». Ό,τι γνώμη και ιδέα είχε στα 30 ή τα 45 του τη διατηρεί και στα 70. Σταμάτησε να κάνει ερωτήσεις, γιατί θεωρεί ότι ήδη ξέρει τις απαντήσεις. Αμύνεται όταν αμφισβητείται, απορρίπτει το άγνωστο και θυμώνει με έναν κόσμο που συνεχίζει να αλλάζει χωρίς την άδειά του.
Ίδια γενιά, παρόμοιες συνθήκες, εντελώς διαφορετικά αποτελέσματα.
Τι συμβαίνει εδώ;
Η διαφορά δεν έχει να κάνει με την ευφυΐα ή την εκπαίδευση. Σύμφωνα με την ψυχολογία, η ουσιαστική διαφορά έχει να κάνει με κάτι πολύ πιο ουσιαστικό: την ανοχή στη δυσφορία. Πρόκειται για την ικανότητα να αντέχεις τα αρνητικά συναισθήματα και να μην προσπαθείς αμέσως να τα αποφύγεις.
Η ανοχή στη δυσφορία δεν αφορά μόνο τον πόνο ή τη λύπη, αλλά και την αβεβαιότητα, την ασάφεια και την ενόχληση που προκαλεί η αμφισβήτηση των πεποιθήσεών μας.
Όσοι δεν διαθέτουν αυτή την ικανότητα τείνουν να αποφεύγουν το άβολο, να θυμώνουν, να κλείνονται στον εαυτό τους ή να προσκολλώνται σε πεποιθήσεις που τους κάνουν να νιώθουν ασφαλείς. Μακροπρόθεσμα, αυτή η αποφυγή εμποδίζει την ανάπτυξη σοφίας.
Γιατί η ακαμψία δεν είναι πάντα αυτό που νομίζουμε
Η ακαμψία δεν είναι αναπόφευκτη. Μελέτες δείχνουν ότι οι ηλικιωμένοι διαφέρουν μεταξύ τους σε ευελιξία και ανοχή.
Η κοινωνική ακαμψία συνδέεται με χειρότερη προσαρμογή, αλλά μπορεί να βελτιωθεί. Η ανοχή στην ασάφεια, αντίθετα, προβλέπει θετικά τη σοφία: όσοι μπορούν να παραμείνουν μέσα σε αβέβαιες ή αντιφατικές καταστάσεις αναπτύσσουν καλύτερη κρίση και οπτική.
Η σύνδεση ανάμεσα στην ανοχή της δυσφορίας και τη σοφία
Σοφία δεν είναι μόνο η γνώση. Είναι η ικανότητα να διαχειρίζεσαι καταστάσεις χωρίς έχεις καθαρές απαντήσεις, να έχει μπροστά σου ταυτόχρονα πολλές «αλήθειες» και να λαμβάνει αποφάσεις μέσα στην αβεβαιότητα.
Τα βασικά στοιχεία της σοφίας - συναισθηματική ισορροπία, στοχασμός πάνω στον εαυτό και διαχείριση της αβεβαιότητας - απαιτούν ανοχή στη δυσφορία.
Οι άνθρωποι που αποφεύγουν τη δυσφορία προστατεύονται βραχυπρόθεσμα αλλά παραμένουν στάσιμοι μακροπρόθεσμα. Όποιος χτίζει την ταυτότητά του γύρω από τη βεβαιότητα ξοδεύει συνεχώς ενέργεια για να την διατηρήσει. Αντίθετα, όσοι έχουν μάθει να παραμένουν μέσα στη δυσφορία δεν χρειάζεται να υψώνουν τείχη. Μπορούν να παραμένουν περίεργοι, να αλλάζουν γνώμη και να παραδέχονται ότι δεν γνωρίζουν.
Προσοχή! Η ανοχή στη δυσφορία δεν σημαίνει ουδετερότητα ή ατελείωτη υπομονή. Σημαίνει να μένεις παρών σε δύσκολες καταστάσεις χωρίς να καταφεύγεις σε κάποια σπασμωδική αντίδραση ή στη φυγή. Μπορεί να καλλιεργηθεί με ενσυνειδητότητα, θεραπευτικές προσεγγίσεις ή καθημερινές πρακτικές σκέψης και αυτοπαρατήρησης.
Οι σοφοί άνθρωποι δεν είναι οι πιο έξυπνοι, αλλά εκείνοι που δεν σταμάτησαν ποτέ να είναι πρόθυμοι... να νιώσουν άβολα.
Πηγή: siliconcanals.com
