Η Ύπατη Αρμοστεία του ΟΗΕ για τους Πρόσφυγες (Υ.Α.) προειδοποίησε ότι η Ευρώπη βρίσκεται στο μεταίχμιο μιας ανθρωπιστικής κρίσης που έχει μόνη της προκαλέσει σε μεγάλο βαθμό. Αυτή οφείλεται στην ταχύτατη συσσώρευση ανθρώπων σε μια Ελλάδα που ήδη δυσκολεύεται πολύ να ανταπεξέλθει, ενώ οι κυβερνήσεις δεν συνεργάζονται παρόλο που έχουν ήδη συνάψει σχετικές συμφωνίες. Η μία χώρα μετά την άλλη επιβάλλουν νέους περιορισμούς στα σύνορα. Οι αντιφατικές πρακτικές επιφέρουν περαιτέρω ταλαιπωρία για τους ανθρώπους και μπορεί να αντιβαίνουν στα πρότυπα του ευρωπαϊκού και διεθνούς δικαίου.
Από χθες το βράδυ (Δευτέρα), ο αριθμός των προσφύγων και μεταναστών που βρίσκονται στην Ελλάδα και έχουν ανάγκη από στέγαση έφτασαν τις 24.000. Περίπου 8.500 από αυτούς βρίσκονται στην Ειδομένη, κοντά στα σύνορα με την ΠΓΔΜ. Τουλάχιστον 1.500 πέρασαν την περασμένη νύχτα στο ύπαιθρο. Οι συνθήκες συνωστισμού που επικρατούν οδηγούν σε ελλείψεις σε φαγητό, στέγαση, νερό και σε εγκαταστάσεις υγιεινής. Δημιουργούνται όλο και περισσότερες εντάσεις που πυροδοτούν ξεσπάσματα βίας ενώ οδηγούν τους ανθρώπους στα δίκτυα των διακινητών.
Οι ελληνικές αρχές έχουν ανταποκριθεί με το στρατό να οργανώνει δύο χώρους προσωρινής παραμονής κοντά στην Ειδομένη με προβλεπόμενη χωρητικότητα 12.500 θέσεων και έναν τρίτο χώρο σε κοντινή απόσταση που είναι ήδη υπό κατασκευή. Η Υ.Α. σε συνεργασία με τους εταίρους της συνεχίζει να υποστηρίζει την ελληνική προσπάθεια ανταπόκρισης. Παρέχουμε σκηνές μικρής και μεγάλης χωρητικότητας και οικίσκους, άλλα είδη πρώτης ανάγκης καθώς και επιπλέον προσωπικό και εμπειρογνώμονες, μεταξύ άλλων σε θέματα προστασίας και τεχνικά θέματα.
Οι αφίξεις στη Μεσόγειο συνολικά σημείωσαν μείωση κατά τη διάρκεια του χειμώνα, αλλά παραμένουν σχετικά υψηλές. Σύμφωνα με σημερινά στοιχεία, 131.724 άνθρωποι επιχείρησαν αυτό το ταξίδι κατά τον Ιανουάριο και τον Φεβρουάριο (122.637 από αυτούς κατέφτασαν στην Ελλάδα). Ο αριθμός αυτός σχεδόν πλησιάζει τον συνολικό αριθμό που είχε σημειωθεί το πρώτο εξάμηνο του 2015 (147.209). Μέχρι στιγμής φέτος 410 άνθρωποι έχουν χάσει τη ζωή τους.
Προκειμένου να βρεθούν λύσεις για την αντιμετώπιση της προσφυγικής και μεταναστευτικής κατάστασης στην Ευρώπη και να αποφευχθεί μια νέα κρίση στην Ελλάδα είναι απαραίτητο να ληφθούν μια σειρά από συγκεκριμένες δράσεις. Μερικές από τις πιο επείγουσες ανάμεσά τους, όσον αφορά την Ελλάδα, είναι η ανάγκη για καλύτερο συντονισμό της ανταπόκρισης έκτακτης ανάγκης, αυξάνοντας τη δυνατότητα παροχής στέγασης και άλλης στήριξης. Οι αρχές προσπαθούν στην παρούσα φάση να ανταπεξέλθουν στην κατάσταση ώστε να αποφευχθεί περαιτέρω επιδείνωση των συνθηκών σε όλη την Ελλάδα. Ωστόσο, είναι κρίσιμης σημασίας να υπάρξει ενίσχυση των πόρων και καλύτερος συντονισμός προκειμένου να αποτραπεί η περαιτέρω ταλαιπωρία των ανθρώπων και το χάος.
Η Υ.Α. συνεχίζει να παρέχει στήριξη στην επιχειρησιακή ανταπόκριση: έχει στήσει τοπικά γραφεία σε 8 περιοχές και διαθέτουμε επιπλέον προσωπικό καθώς και κινητές μονάδες έκτακτης ανάγκης οι οποίες μετακινούνται άμεσα όπου το απαιτούν οι συνεχώς μεταβαλλόμενες συνθήκες. Παρ’ όλα αυτά, καθώς αυξάνονται οι περιορισμοί στα σύνορα κατά μήκος της Βαλκανικής οδού.
Η Υ.Α. καλεί τις ελληνικές αρχές, μαζί με τη στήριξη της Ευρωπαϊκής Υπηρεσίας Στήριξης Ασύλου (ΕΥΥΑ/EASO) και κρατών μελών της Ε.Ε., να ενισχύσουν ακόμα περισσότερο την ικανότητά τους στο πλαίσιο της διαδικασίας καταγραφής και ταυτοποίησης των αιτούντων ασύλου μέσω του εθνικού συστήματος ασύλου, καθώς και μέσω του ευρωπαϊκού προγράμματος μετεγκατάστασης (relocation).
Η Ελλάδα δε μπορεί να διαχειριστεί αυτή την κατάσταση μόνη της. Ως εκ τούτου, εξακολουθεί να είναι απολύτως ζωτικής σημασίας να τεθεί σε προτεραιότητα και να υλοποιηθεί το πρόγραμμα μετεγκατάστασης που έχει ήδη συμφωνήσει η Ευρώπη από το 2015. Θα πρέπει να είναι ένα ζήτημα που μας αφορά όλους, ότι παρά τις δεσμεύσεις για μετεγκατάσταση 66.400 προσφύγων από την Ελλάδα τα κράτη μέλη έχουν μέχρι στιγμής υποσχεθεί μόνο 1.539 θέσεις, και έχουν στην πράξη μετεγκατασταθεί μόνο 325 άνθρωποι.
Η ενίσχυση των νόμιμων οδών για τους πρόσφυγες από γειτονικές με τη Συρία χώρες θα βοηθήσει επίσης στη συνολική διαχείριση της παρούσας κατάστασης. Στις νόμιμες αυτές οδούς περιλαμβάνεται η ενίσχυση των προγραμμάτων μετεγκατάστασης και εισδοχής για ανθρωπιστικούς λόγους, η οικογενειακή επανένωση, τα προγράμματα ιδιωτικών χορηγιών, καθώς και η χορήγηση θεωρήσεων εισόδου με ανθρωπιστικό και προσφυγικό καθεστώς για λόγους σπουδών και εργασίας. Όλα τα παραπάνω θα βοηθήσουν να μειωθεί η ζήτηση στα δίκτυα των διακινητών, η περαιτέρω μετάβασης προς άλλες ευρωπαϊκές χώρες και τα επικίνδυνα θαλάσσια ταξίδια. Έτσι, θα σωθούν ανθρώπινες ζωές. Η Υ.Α. θα πραγματοποιήσει μια σημαντική διάσκεψη πάνω σε αυτό το θέμα στις 30 Μαρτίου στη Γενεύη και ελπίζει ότι θα υπάρξουν συγκεκριμένες προτάσεις από τις χώρες στο πλαίσιο αυτό.
Η Υ.Α. καλεί την Ελλάδα και τα κράτη που βρίσκονται κατά μήκος της Βαλκανικής οδού να δράσουν άμεσα ώστε να αποτρέψουν μια καταστροφή και να προσεγγίσουν αυτή την κατάσταση έκτακτης ανάγκης με αλληλεγγύη και επιμερισμό των ευθυνών. Η ασφαλής πρόσβαση στο άσυλο, η παροχή στέγασης και βασικής βοήθειας, καθώς και η αντιμετώπιση των ανθρώπων με αξιοπρέπεια και σεβασμό θα πρέπει να αποτελούν τα βασικά στοιχεία της ανταπόκρισης.
