Μετά από χρόνια αντίστασης, οι ηγέτες των χωρών της ΕΕ παραδέχτηκαν ότι η Ένωση πρέπει να προχωρήσει με διαφορετικούς ρυθμούς. Στη Σύνοδο Κορυφής στο κάστρο Alden Biesen, στο Μπίλζεν του Βελγίου, οι κυβερνήσεις αναγνώρισαν ότι η Ευρώπη χρειάζεται επειγόντως να αλλάξει τον τρόπο λειτουργίας της, αν δεν θέλει να μείνει πίσω.
Και κάπως έτσι η ΕΕ, που πάντα υπερηφανευόταν για τα μέλη της που προχωρούν όλα μαζί, συνειδητοποίησε ότι αυτή η εποχή έχει τελειώσει.
Στην άτυπη Σύνοδο Κορυφής, οι ηγέτες της Γαλλίας, της Γερμανίας, της Ιταλίας και άλλων χωρών υποστήριξαν σχέδια, τα οποία θα επεξεργαστούν ήδη από το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο τον επόμενο μήνα, που τους επιτρέπουν να αποσυνδεθούν και να συμμετάσχουν σε πρωτοβουλίες σε μικρότερες ομάδες. Οι ηγέτες μίλησαν για το αίσθημα του επείγοντος, επειδή το ανταγωνιστικό πλεονέκτημα της Ευρώπης χάνεται καθώς πολλές από τις ιδέες της βαλτώνουν στην αναποφασιστικότητα και τη διχόνοια.
ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ
«Πρέπει να δράσουμε γρήγορα», δήλωσε ο Γάλλος πρόεδρος Εμανουέλ Μακρόν, ο οποίος φάνηκε να αφήνει πίσω του τις πρόσφατες διαφωνίες του με τον Γερμανό καγκελάριο Φρίντριχ Μερτς, καθώς και οι δύο προέτρεψαν την ΕΕ να ακολουθήσει πολιτικές που θα πυροδοτήσουν την οικονομική ανάπτυξη.
Την ώρα που το ευρωπαϊκό μπλοκ πλήττεται από πολλαπλές γεωπολιτικές κρίσεις, η ΕΕ αρχίζει να συνειδητοποιεί ότι δεν μπορεί να τις αντιμετωπίσει αν ενεργεί μόνο με την απαιτούμενη ομοφωνία και τα 27 κράτη μέλη. Από την άμυνα μέχρι την ενέργεια και τις επενδύσεις, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή, η οποία θεσπίζει τους κανόνες, και οι εθνικές κυβερνήσεις, οι οποίες υποτίθεται ότι τους εφαρμόζουν, βρίσκονται σε δύσκολη θέση. Παράλληλα, οι επιχειρήσεις μιλούν για στραγγαλισμό από τη γραφειοκρατία και το υψηλό κόστος ενέργειας.
Στην αντίπερα όχθη, οι απειλές του Ντόναλντ Τραμπ να καταλάβει τη Γροιλανδία και η διστακτικότητά του να βοηθήσει την Ουκρανία να αποκρούσει τη Ρωσία, σε συνδυασμό με τη στρατηγική της Κίνας να κατακλύσει την Ευρώπη με φθηνά αγαθά, έδωσαν ώθηση στους ανώτερους υπεύθυνους λήψης αποφάσεων της ΕΕ να αναλάβουν επιτέλους δράση.
Η σύνοδος κορυφής των ηγετών της ΕΕ της Πέμπτης, μόλις 15 χιλιόμετρα από το Μάαστριχτ, όπου υπογράφηκε μία από τις σημαντικότερες συνθήκες που υποστηρίζουν το μπλοκ το 1992, έδωσε αφορμή για κάποια «στρατηγική ανταλλαγή ιδεών» σχετικά με το πώς να «προωθήσουμε την ευημερία μας, να δημιουργήσουμε θέσεις εργασίας υψηλής ποιότητας και να διασφαλίσουμε την προσιτή τιμή», όπως δήλώσε χαρακτηριστικά ο Πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου Αντόνιο Κόστα.
«Η σημερινή συζήτηση έφερε μια νέα ενέργεια και μια κοινή αίσθηση επείγοντος γύρω από αυτόν τον στόχο», πρόσθεσε.
Ο Χάρτης της Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν
Στη σύνοδο κορυφής τους στις Βρυξέλλες τον επόμενο μήνα, η Πρόεδρος της Επιτροπής Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν θα παρουσιάσει αυτό που αποκάλεσε «Χάρτη Πορείας και Σχέδιο Δράσης για Μία Ευρώπη, Μία Αγορά», το οποίο θα καθορίζει μεταρρυθμίσεις σε τομείς όπως η μείωση των διοικητικών βαρών και η απελευθέρωση ιδιωτικών και δημόσιων κεφαλαίων, με σκοπό να βοηθήσουν τις ευρωπαϊκές νεοσύστατες επιχειρήσεις να αναπτυχθούν. Οι ηγέτες θα ψηφίσουν για το σχέδιο όταν συναντηθούν ξανά πριν από το καλοκαίρι.
Εάν δεν συμφωνήσουν και οι 27 χώρες σε ορισμένους τομείς, η ΕΕ θα χρησιμοποιήσει αυτό που αποκαλεί «ενισχυμένη συνεργασία», δηλαδή μικρότερες ομάδες χωρών μελών που προχωρούν ταχύτερα σε προτάσεις πολιτικής, η οποία, ενώ έχει υποστηριχθεί από ορισμένους ηγέτες στο παρελθόν, την έχουν αποφύγει σε μεγάλο βαθμό και την έχουν χαρακτηριστεί ως διχαστική.
«Η συζήτηση για ενισχυμένη συνεργασία θα μπορούσε να αποτελέσει έναν παράγοντα κινήτρου για να πειστούν τα κράτη μέλη να συμμετάσχουν», δήλωσε ένας διπλωμάτης και εξήγησε ότι λίγες πρωτεύουσες θα θέλουν να διακινδυνεύσουν να μείνουν πίσω σε μέτρα, τα οποία οδηγούν στην ευημερία, ακόμη και αν έχουν ανησυχίες για ορισμένες πτυχές αυτών των πολιτικών.
«Γεωπολιτική πραγματικότητα»
«Πριν από δύο ή τρία χρόνια, πιθανότατα δεν θα είχαμε μια συζήτηση παρόμοια με αυτή που είχαμε σήμερα», δήλωσε ο Γερμανός καγκελάριος Φρίντριχ Μερτς. «Βρισκόμαστε αντιμέτωποι με μια εντελώς νέα γεωπολιτική κατάσταση και είμαστε πρόθυμοι να αντισταθούμε σε αυτή την πραγματικότητα. Αλλά η Ευρώπη θα μπορέσει να αντέξει μόνο εάν είμαστε ανταγωνιστικοί».
Ένα σημείο όπου μπορεί να χρησιμοποιηθεί η «ενισχυμένη συνεργασία» είναι η Ένωση Αποταμιεύσεων και Επενδύσεων, η πίεση της ΕΕ για μια κεφαλαιαγορά αμερικανικού τύπου. Η Επιτροπή επιθυμεί μια ΕΕ αντίστοιχη με την Επιτροπή Κεφαλαιαγοράς, αλλά η εποπτεία σε ολόκληρη την ΕΕ χρειάζεται την υποστήριξη των ηγετών, ανάμεσά τους και της Ιρλανδίας και του Λουξεμβούργου, όπου βρίσκονται τα περισσότερα κεφάλαια, παρά την απρομυθία και των δύο.
Ο οδικός χάρτης της Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, θα θέσει μετρήσιμους στόχους σε τομείς όπως οι τηλεπικοινωνίες, οι κεφαλαιαγορές, οι υπηρεσίες και η ενέργεια. Η ίδια δήλωσε πως θέλει να επιτευχθούν όλοι οι στόχοι μέχρι το τέλος του 2027.
Η πρώτη πρόταση θα είναι το «28ο καθεστώς», ένας εταιρικός νόμος σε ολόκληρη την ΕΕ, φιλικός προς τις νεοσύστατες επιχειρήσεις, που σύμφωνα με το πρόγραμμα θα παρουσιαστεί στις 18 Μαρτίου. Θα επιτρέπει στις εταιρείες να εγγράφονται 100% ηλεκτρονικά εντός 48 ωρών και θα διευκολύνει την επέκτασή τους πέρα από τα σύνορα της ΕΕ.
Συμφωνία σε 4 βασικούς τομείς
Στη Σύνοδο Κορυφής επίσης, προέκυψε συμφωνία σε τέσσερις βασικούς τομείς, σύμφωνα με πηγές που επικαλείται το Politico, : την ανάγκη να απελευθερωθούν οι αποταμιεύσεις των Ευρωπαίων και να χρησιμοποιηθούν για επενδύσεις σε βασικές επιχειρήσεις της ΕΕ, την επιθυμία να αντιμετωπιστεί το υψηλό κόστος ενέργειας σε ορισμένα μέρη του μπλοκ, την ανάγκη να συνεχίσει η ΕΕ να συνάπτει εμπορικές συμφωνίες με νέους εταίρους για να διαφοροποιήσει τις εξαρτήσεις της και τη μεγαλύτερη συμπάθεια για μια ευρωπαϊκή προτίμηση, γνωστή και ως πολιτική «αγοράστε ευρωπαϊκά» του Εμανουέλ Μακρόν.
Αυτό το τελευταίο σημείο ήταν ίσως η μεγαλύτερη νίκη στο κάστρο, με τους ηγέτες να δίνουν στην Επιτροπή το πράσινο φως για να καταρτίσει έναν κατάλογο εξαρτήσεων ανά τομέα, στον οποίο οι ευρωπαϊκές εταιρείες θα πρέπει να τύχουν προτιμησιακής μεταχείρισης, πριοκειμένου να βοηθήσουν στην ενίσχυση βασικών βιομηχανιών όπως η αυτοκινητοβιομηχανία και η φαρμακευτική.
Οι διαφωνίες των «ισχυρών»
Οι διαφωνίες μεταξύ των μεγάλων οικονομικών παραγόντων της ΕΕ και των υπολοίπων ήταν εμφανείς πριν από την έναρξη της συνόδου κορυφής. Μια πληθώρα εγγράφων και αντιγράφων προέκυψε πριν από τη συνάντηση, με τη Γαλλία και τη Γερμανία να επιμένουν στο «αγοράστε ευρωπαϊκά» και άλλες σημαντικές διαφωνίες σχετικά με το πόσο μακριά πρέπει να προχωρήσουμε για την ολοκλήρωση της ενιαίας αγοράς.
Σε μια συνεδρίαση πριν από τη σύνοδο κορυφής συναντήθηκαν 19 ηγέτες για να συζητήσουν τα ζητήματα που τέθηκαν, με ορισμένα κράτη, ανάμεσά τους και οι ηγέτες της Ισπανίας, της Ιρλανδίας, των χωρών της Βαλτικής και της Σλοβενίας, να μην έχουν προσκληθεί.
Όσοι συμπεριλήφθηκαν στη λίστα των προσκεκλημένων, που καθορίστηκε από τον Φρίντριχ Μερτς, την Ιταλίδα πρωθυπουργό Τζόρτζια Μελόνι και τον Βέλγο πρωθυπουργό Μπαρτ Ντε Βέβερ, επιλέχθηκαν επειδή συμφωνούσαν όσον αφορά τη μείωση της γραφειοκρατίας και το ελεύθερο εμπόριο, σύμφωνα με διπλωμάτη της ΕΕ που γνωρίζει τα σχέδια.
Αρκετοί από τους ηγέτες που συμμετείχαν στην προ-σύνοδο κορυφής έφτασαν με καθυστέρηση στο κάστρο, καθυστερώντας με τη σειρά τους τις εργασίες σχεδόν μία ώρα. Οι Μερτς, Μελόνι και Μακρόν καθυστέρησαν τόσο πολύ που ο Κόστα ξεκίνησε χωρίς αυτούς.
Επίσης, ήταν εμφανείς οι διαιρέσεις μεταξύ των χωρών της ΕΕ και της Επιτροπής. Η Γερμανία και η Ιταλία εξέδωσαν δήλωση λέγοντας ότι η ΕΕ θα πρέπει να «περιοριστεί» στην επιδίωξη νέων κανόνων, ενώ η Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν επέρριψε ευθύνες στους εθνικούς κανόνες για πολλά από τα προβλήματα που μαστίζουν τη βιομηχανία. Αλλά ο Μακρόν ήταν όλος χαμόγελα καθώς έφευγε από το κάστρο, προβάλλοντας αρμονία μετά από μια επαναπροσέγγιση με την παλιά του αντίπαλο Γερμανία και την ανακάλυψη κάποιου κοινού εδάφους.
Όταν ρωτήθηκε από το Politico αν ήταν πλέον καλός φίλος με τον Μερτς, με τον οποίο είχε εμφανιστεί δίπλα-δίπλα το πρωί. «Ναι», ειπε γελώντας «πάντα».
Με πληροφορίες του Politico
