Οι Τουρκοκύπριοι χάρισαν την Κυριακή μια συντριπτική νίκη στον φιλοευρωπαϊκό ηγέτη της κεντροαριστεράς Τουφάν Ερχιουρμάν - μια εξέλιξη που εκτιμάται πως θα μπορούσε να δώσει νέα ώθηση στη νεκρωμένη διαδικασία ειρήνευσης στο νησί.
Ο 55χρονος Ερχιουρμάν, που έκανε εκστρατεία υπέρ της επανέναρξης των «παγωμένων» συνομιλιών υπό τον ΟΗΕ για την επανένωση του νησιού, νίκησε τον νυν εθνικιστή πρόεδρο, Ερσίν Τατάρ, με σχεδόν 27 ποσοστιαίες μονάδες, μια εκλογική επικράτηση που εξέπληξε ακόμη και τους πιο ένθερμους υποστηρικτές του.
Ο Τατάρ - η πενταετής θητεία του οποίου σημαδεύτηκε από την επιμονή στη «λύση δύο κρατών» - συγκέντρωσε το 35,8% των ψήφων έναντι 62,8% για τον αντίπαλό του. Κι αυτό ενώ ο ακροδεξιός εθνικιστής είχε ανοιχτά τη στήριξη της Άγκυρας.
Τα νέα για το αποτέλεσμα έγινα δεκτά με ενθουσιασμό στον κατεχόμενο βορρά.
«Η νίκη του προσφέρει ελπίδα για ειρήνη στην Κύπρο», δήλωσε ο Τουρκοκύπριος πρώην ευρωβουλευτής Νιαζί Κιζιλγιουρέκ στον Guardian. «Οι υποστηρικτές του αναμένουν πραγματική αλλαγή στην καθημερινή ζωή, ξεκινώντας με μέτρα οικοδόμησης εμπιστοσύνης, ενώ όλοι περιμένουν ότι θα ξαναρχίσει τις διαπραγματεύσεις με βάση τα ψηφίσματα του ΟΗΕ πολύ σύντομα».
Σύμφωνα πάντα με τον Κιζιλγιουρέκ, η εκλογή του θα αποτελέσει μια κρίσιμη «δοκιμασία» για τους Ελληνοκύπριους: «Είναι εύκολο όταν η αντίθετη πλευρά αρνείται να συνδιαλλαγέι, όπως συνέβαινε με τον Τατάρ. Τώρα θα αναγκαστούν να βρεθούν αντιμέτωποι με έναν χαρισματικό Τουρκοκύπριο ηγέτη που θέλει να καθίσει και να διαπραγματευτεί».
Υπενθυμίζεται πως οι συνομιλίες για την επανένωση της Κύπρου παραμένουν «παγωμένες» από τότε που κατέρρευσαν στην πόλη Κραν Μοντανά της Ελβετίας πριν από οκτώ χρόνια.
Η έκταση της νίκης του Ερχιουρμάν αποδεικνύει πως οι κοσμικοί Τουρκοκύπριοι έχουν κουραστεί πλεόν από τις πολιτικές απομόνωσης και διεκδικούν μια στροφή προς την Ευρώπη. Η κοινότητα διαμαρτύρεται επί μακρόν πως η ταυτότητά της διαβρώνεται υπό την επιρροή της Τουρκίας, της μόνης χώρας που αναγνωρίζει τη de facto δημοκρατία του βορρά.
«Οι υποστηρικτές του Ερχιουρμάν βλέπουν τον εαυτό τους ως αυτόνομη εθνοπολιτική κοινότητα, όχι ως Τούρκους της Κύπρου, και θέλουν να παραμείνει έτσι», είπε ο Κιζιλγιουρέκ, προσθέτοντας ότι τα παιδιά των Τούρκων εποίκων που γεννήθηκαν στον βορρά είχαν σοκαριστεί από αυτό που θεωρούν ως «αντιδημοκρατική στροφή» της Τουρκίας τα τελευταία χρόνια.
«Ψήφισαν για τον Ερχιουρμάν με μεγάλη διαφορά επειδή θέλουν το μέλλον τους στην Ευρωπαϊκή Ένωση», είπε.
Αξίζει να σημειωθεί πως μόνο ο ελληνοκυπριακός νότος - όπου εδρεύει η διεθνώς αναγνωρισμένη κυβέρνηση - απολαμβάνει πλήρως τα οφέλη της ιδιότητας μέλους της ΕΕ από το 2004. Πολλοί Τουρκοκύπριοι κατέχουν διαβατήρια της Κυπριακής Δημοκρατίας, αναγνωρισμένα από την ΕΕ, αλλά κατοικούν στον βορρά.
Ποιος είναι ο Τουφάν Ερχιουρμάν
Ο Τουφάν Ερχιουρμάν γένηκε στη Λευκωσία στις 11 Σεπτεμβρίου 1970. Αποφοίτησε από το κολέγιο Μααρίφ το 1988 και από τη Νομική Σχολή του Πανεπιστημίου της Άγκυρας το 1992. Εργάστηκε και δίδαξε στο ίδιο πανεπιστήμιο, όπως και στα τουρκικά Πανεπιστήμια Χατζέτεπε αλλά και στο Τεχνικό Πανεπιστήμιο Μέσης Ανατολής.
Στα κατεχόμενα εργάστηκε στις νομικές σχολές των πανεπιστημίων ανατολικής Μεσογείου και εγγύς Ανατολής.
Διετέλεσε μέλος των επιτροπών σύνταξης για τον θεσμό του Συνηγόρου του Πολίτη στην Τουρκία που συστάθηκαν από το Υπουργείο Δικαιοσύνης.
Απέκτησε το διδακτορικό του στη νομική το 2001, ενώ υπήρξε μέλος της διαπραγματευτικής ομάδας του Μεχμέτ Αλί Ταλάτ από το 2008 έως το 2010.
Εξελέγη βουλευτής με το Ρεπουπλικανικό Τουρκικό Κόμμα (CHP) το 2013. Διετέλεσε ΓΓ του ΡΤΚ από το 2015 έως το 2016, ενώ στο εκλογικό συνέδριο του 2016 εξελέγη πρόεδρος. Από τον Φεβρουάριο του 2018 μέχρι τον Μάιο του 2019 διετέλεσε πρωθυπουργός στην τετρακομματική κυβέρνηση συνασπισμού.
Ο Ερχιουρμάν έχει δεσμευτεί να εξετάσει μια ομοσπονδιακή λύση, σύμφωνα με την οποία Έλληνες και Τούρκοι Κύπριοι θα ζουν σε μια δικοινοτική, δισυνοριακή ομοσπονδία.
Παράλληλα, με πρόταγμα την ανάγκη διατήρησης της κοσμικότητας των Τουρκοκυπρίων και την ορατότητας της κυπριακής τους ταυτότητας, ο Ερχιουρμάν έχει ταχθεί κατά των μαζικών πολιτογραφήσεων, των παρεμβάσεων στα σχολεία και κάθε προσπάθειας αλλοίωσης του κοσμικού χαρακτήρα της κοινότητας.
Μετά την ανακοίνωση των αποτελεσμάτων, ο Ερχιουρμάν κάλεσε σε ενότητα λέγοντας πως «δεν υπάρχουν χαμένοι», ευχαρίστησε κόμματα και ανεξάρτητους υποψηφίους που στήριξαν την εκστρατεία του και ανακοίνωσε ότι παραιτείται από την ηγεσία του CHP, προκειμένου - όπως είπε - «να κυβερνήσει όλους τους πολίτες, ανεξαρτήτως πολιτικής προέλευσης».
Σε ό,τι αφορά την «εξωτερική πολιτική» και το Κυπριακό, ωστόσο, φρόντισε να σημειώσει πως - όπως και οι προηγούμενοι Τ/Κ ηγέτες - θα εργαστεί σε συνεννόηση με την Άγκυρα.
Τι μπορούμε να περιμένουμε τώρα στο Κυπριακό
Ο Σάμι Οζούσλου, βουλευτής του CHP δήλωσε ότι οι συνομιλίες για την επανένωση θα επανέλθουν τώρα στην κορυφή της ατζέντας.
«Δεν έχουμε άλλα πέντε χρόνια να χάσουμε. Ο Τατάρ ήταν ο χειρότερος πρόεδρος που είχαν ποτέ οι Τουρκοκύπριοι. Ούτε μία φορά δεν κάθισε στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων, και δείτε που μας οδήγησε αυτό. Χρειαζόμαστε ελπίδα και μόνο ο Ερχιουρμάν μπορεί να την προσφέρει.»
Σύμφωνα με τον Φιλελεύθερο, ωστόσο, ο Ερχιουρμάν τουλάχιστον σε αυτή τη φάση δεν αναμένεται να προβεί σε ενέργειες που θα μπορούσαν να προκαλέσουν αντιδράσεις, λαμβάνοντας υπόψη και τις προειδοποιήσεις από κύκλους της τουρκοκυπριακής δεξιάς.
Το πρώτο του ταξίδι στην Άγκυρα θα δείξει ποιες είναι οι πραγματικές προθέσεις της τουρκικής κυβέρνησης και πώς ο ίδιος ο Ερντογάν θα δεχθεί την επικράτηση ενός Τουρκοκυπρίου της αντιπολίτευσης.
Σύμφωνα πάντα με τον Φιλελεύθερο, το επόμενο διάστημα αναμένεται μια νέα αποστολή της Μαρία Άνχελα Ολγκίν Κουεγιάρ στην περιοχή.
Η προσωπική απεσταλμένη του Γενικού Γραμματέας των Ηνωμένων Εθνών αναμένεται στο νησί μέσα στο πρώτο δεκαπενθήμερο του Νοεμβρίου για συναντήσεις τόσο με τον Πρόεδρο Χριστοδουλίδη όσο και με νέο ηγέτη των Τουρκοκυπρίων.
Κατά τη επίσκεψη αυτή, θα διαφανεί εάν διαφοροποιούνται τα πράγματα και εάν ο Ερχιουρμάν είναι ανοιχτός σε συνάντηση με τον Χριστοδουλίδη, ενώ θα ξεκαθαρίσουν και οι ημερομηνίες ως προς τη σύγκληση της επόμενης άτυπης πενταμερούς.
* Με πληροφορίες από Guardian, Al Jazeera, Φιλελευθερος, ΚΥΠΕ.
