Από τότε που το Ισραήλ εξαπέλυσε την επίθεσή του κατά του Ιράν, οι φωνές υπέρ της αλλαγής καθεστώτος έχουν ενταθεί, με τον πρόεδρο των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ και τον Ισραηλινό πρωθυπουργό Μπενιαμίν Νετανιάχου να απειλούν μέχρι και με δολοφονία του πανίσχυρου ηγέτη του Ιράν, του Αγιατολάχ Αλί Χαμενεΐ.
Οι Ιρανοί γνωρίζουν καλά τι σημαίνει αλλαγή καθεστώτος με αμερικανική παρέμβαση.
Πίσω στο 1953, οι Ηνωμένες Πολιτείες συνέβαλαν στην οργάνωση ενός πραξικοπήματος για την ανατροπή του δημοκρατικά εκλεγμένου πρωθυπουργού του Ιράν, Μοχάμεντ Μοσαντέκ.
Ο Μοσαντέκ είχε δεσμευθεί να εθνικοποιήσει τα πετρελαϊκά κοιτάσματα της χώρας – μια κίνηση που η Μεγάλη Βρετανία θεώρησε σοβαρό πλήγμα, δεδομένης της εξάρτησής της από το πετρέλαιο της Μέσης Ανατολής.
Εκείνη την εποχή το ιρανικό πετρέλαιο διαχειριζόταν κατά βάση η βρετανική Αγγλο-Ιρανική Εταιρεία Πετρελαίου (AIOC), η οποία ήλεγχε τεράστια αποθέματα πετρελαίου και αποκόμιζε σημαντικά κέρδη, καταβάλλοντας στην Τεχεράνη ένα μικρό μέρος των εσόδων.
Στο απόγειο του Ψυχρού Πολέμου, η εθνικοποίηση έγινε δεκτή με ενθουσιασμό στο εσωτερικό του Ιράν, ενώ θεωρήθηκε «νίκη» της τότε Σοβιετικής Ένωσης - λόγω και της όλο και στενότερης σχέσης του Μοσαντέκ με το κόμμα Tudeh, το κομμουνιστικό κόμμα του Ιράν. Αυτός ήταν και ο λόγος που η κυβέρνηση του Αϊζενχάουερ αποφάσισε να υποστηρίξει τη Μεγάλη Βρετανία στο σχέδιο της να ανατρέψει τον Ιρανό ηγέτη.
Η CIA και η Βρετανική Μυστική Υπηρεσία (SIS) συνέβαλαν στη δημιουργία αντι-Μοσαντεκικού κλίματος μέσω προπαγάνδας, ενώ το 1953 οι δύο υπηρεσίες συντόνισαν φιλομοναρχικές δυνάμεις και οργάνωσαν μεγάλες διαδηλώσεις, στις οποίες σύντομα προσχώρησε και ο στρατός.
Διαδηλωτές υπέρ της μοναρχίας κατέκλυσαν τους δρόμους της Τεχεράνης τον Αύγουστο του ίδιου έτους. Στόχος του πραξικοπήματος ήταν η ενίσχυση της εξουσίας του μονάρχη Μοχαμάντ Ρεζά Παχλαβί και ο διορισμός νέου πρωθυπουργού - του στρατηγού Φαζλολάχ Ζαχεντί.
Για να ενισχυθεί, μάλιστα, η σταθερότητα του νέου πρωθυπουργού Ζαχεντί, η CIA διέθεσε κρυφά 5 εκατομμύρια δολάρια μέσα σε δύο ημέρες από την ανάληψη της εξουσίας του.
Αξίζει να σημειωθεί πως το 2013, αποχαρακτηρισμένα έγγραφα της CIA επιβεβαίωσαν για πρώτη φορά την εμπλοκή της υπηρεσίας στο ιρανικό πραξικόπημα, ωστόσο, ο ρόλος των ΗΠΑ ήταν ήδη γνωστός: Ο πρώην πρόεδρος Μπαράκ Ομπάμα είχε αναγνωρίσει την αμερικανική ανάμειξη ήδη από το 2009.
Μετά την ανατροπή του Μοσαντέκ, οι ΗΠΑ ενίσχυσαν τη στήριξή τους προς τον Παχλαβί, που εγινε στενός σύμμαχός τους. Η ξένη παρέμβαση, ωστόσο, προκάλε την οργή πολλών Ιρανών, ενισχύοντας το αντιαμερικανικό αίσθημα για δεκαετίες.
Στα τέλη της δεκαετίας του 1970, εκατομμύρια Ιρανοί βγήκαν στους δρόμους κατά του καθεστώτος - καταγγέλλοντάς το ως διεφθαρμένο και παράνομο. Οι κοσμικοί διαδηλωτές αντιτάχθηκαν στον αυταρχισμό του, ενώ οι ισλαμιστές εναντιώθηκαν στην ατζέντα εκσυγχρονισμού του.
Ο Σάχης ανατράπηκε εντέλει από την Ισλαμική Επανάσταση του 1979, η οποία έβαλε τέλος στη δυτικά υποστηριζόμενη μοναρχία και σηματοδότησε την αρχή της Ισλαμικής Δημοκρατίας και της θεοκρατικής διακυβέρνησης.
