Οι Βρυξέλλες στοχεύουν στην περαιτέρω πολιτική διεύρυνση της Ε.Ε με στόχο την ένωση και άλλων ευρωπαϊκών χωρών σε ένα κοινό, οικονομικό και πολιτικό σχέδιο που θα βάλει τις ισχυρές βάσεις για το όραμα της ευρωπαϊκής ολοκλήρωσης. Στο πρόσφατο παρελθόν καταγράφηκαν αντιρρήσεις στο εσωτερικό της Ένωσης από φωνές που βλέπουν με σκεπτικισμό την ταχύτητα με την οποία η Ε.Ε αύξησε τα μέλη της.
Στην αντίπερα όχθη, αποτελεί κοινή πεποίθηση στους ευρωπαϊκούς θεσμούς ότι η διεύρυνση έχει εξελιχθεί σε ένα από τα πιο επιτυχημένα εργαλεία για την προώθηση πολιτικών, οικονομικών και κοινωνικών μεταρρυθμίσεων. Γι’ αυτό το λόγο χρειάζεται να γίνουν τα επόμενα βήματα προς αυτή την κατεύθυνση, ειδικά στην παρούσα φάση, που η Ευρώπη αντιμετωπίζει σοβαρές αναταράξεις εξαιτίας της ρωσικής εισβολής στην Ουκρανία και με τη Ρωσία και την Κίνα να στρέφουν το βλέμμα τους και το ενδιαφέρον τους στο τι συμβαίνει στην ευρύτερη περιοχή των Δυτικών Βαλκανίων.
Πέρσι χορηγήθηκε καθεστώς υποψήφιας χώρας στην Ουκρανία και τη Μολδαβία, δύο περιπτώσεις με έντονο γεωπολιτικό ενδιαφέρον, από τη στιγμή που η Δύση προσπαθεί να χτίσει αναχώματα απέναντι στο ρωσικό αναθεωρητισμό και να προστατέψει το σχέδιο της για μια ενωμένη Ευρώπη που θα εμπνέεται από κοινές αρχές και αξίες. Το ζήτημα της ένταξης των δύο χωρών στους κόλπους της ευρωπαϊκής οικογένειας καταγράφει πολλά στοιχεία πολυπλοκότητας, τόσο λόγω των ειδικών συνθηκών, όσο και εξαιτίας της αναγκαίας τήρησης των υπό εκπλήρωση κριτηρίων για να προχωρήσει η διαδικασία.
Η περίπτωση των Δυτικών Βαλκανίων έχει κοινά χαρακτηριστικά, αλλά ο κάθε φάκελος ένταξης είναι ξεχωριστός. Σ’ αυτό επηρεάζουν και οι διαχρονικές εθνικές συγκρούσεις, όπως συμβαίνει μεταξύ της Σερβίας και του Κοσόβου, όσο και το επίπεδο διμερών σχέσεων, με χαρακτηριστικό παράδειγμα τους τελευταίους μήνες τη στάση της αλβανικής πλευράς απέναντι στην ελληνική εθνική μειονότητα της χώρας και τον εκλεγμένο δήμαρχο Χειμάρρας Φρέντι Μπελέρη. Ο χάρτης των υπό ένταξη χωρών στην περιοχή διαμορφώνεται ως εξής: Οι ενταξιακές διαπραγματεύσεις και τα κεφάλαια έχουν ήδη ανοίξει με το Μαυροβούνιο, τη Σερβία και την Τουρκία!
Όσον αφορά στην Αλβανία και τη Βόρεια Μακεδονία ξεκίνησαν τις ενταξιακές τους διαπραγματεύσεις τον Ιούλιο του 2022, ενώ τον Δεκέμβριο της ίδιας χρονιάς, η Βοσνία-Ερζεγοβίνη έλαβε το καθεστώς υποψήφιας χώρας. Το Κοσσυφοπέδιο υπέβαλε την αίτησή του για ένταξη στην ΕΕ, αλλά παρά το ειδικό ενδιαφέρον του γερμανόφωνου κόσμου, χρειάζεται να προσπελαστούν πρώτα αρκετά εμπόδια, πριν γίνει το αποφασιστικό βήμα για την ένταξη του στην Ε.Ε.
Ειδικές αναλυτές κρούουν το τελευταίο διάστημα τον κώδωνα του κινδύνου, καθώς διαπιστώνουν καθυστέρηση στη διαδικασία διεύρυνσης. Αυτό ελλοχεύει γεωπολιτικούς κινδύνους. Βερολίνο και Παρίσι συνδέουν την πορεία της διεύρυνσης με την ανάγκη μεταρρυθμίσεων στον τρόπο λειτουργίας της Ένωσης. Σ’ αυτό αντιτίθεται η Πολωνία.
Το επόμενο διάστημα είναι κρίσιμο, ενώ στα Ευρωπαϊκά Συμβούλια του Φθινοπώρου αναμένεται να γίνει εκτενής συζήτηση για το πως η Ευρώπη θα απαντήσει σ’ αυτήν την κορυφαία πρόκληση συνολικά. Μία πρόκληση που θα γίνει αντικείμενο ευρείας συζήτησης και ενόψει των κρίσιμων ευρωεκλογών τον Ιούνιο του 2024.
