Ο διεθνώς αναγνωρισμένος Έλληνας κινηματογραφιστής και πέντε φορές υποψήφιος για Όσκαρ, Γιώργος Λάνθιμος, συνομιλεί με το ελληνικό κοινό μέσα από ένα διαφορετικό μέσο αυτή τη φορά: τις φωτογραφίες του, που παρουσιάζονται στη Στέγη του Ιδρύματος Ωνάση.
Η έκθεση φωτογραφίας του Γιώργου Λάνθιμου, υπό τον τίτλο «Yorgos Lanthimos: Photographs», άνοιξε για τους εκπροσώπους του Τύπου, το απόγευμα της Παρασκευής 6 Μαρτίου. Τον συντονισμό της συζήτησης έκανε η Καλλιτεχνική Διευθύντρια του Ιδρύματος Ωνάση, Αφροδίτη Παναγιωτάκου, ενώ για την έκθεση μίλησε και ο επιμελητής της Μάικλ Μακ.
ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ
* Andreas Simopoulos for Onassis Stegi
Ένα σπάνιο καλλιτεχνικό γεγονός: η πρώτη έκθεση φωτογραφιών του διεθνώς καταξιωμένου κινηματογραφιστή και φωτογράφου που έχει παρουσιαστεί ποτέ στην Ελλάδα, θα διαρκέσει έως τις 17 Μαΐου, προσφέροντας στο κοινό μια άνευ προηγουμένου συνάντηση με την οπτική του γλώσσα, που είναι πλέον διάσημη και καταξιωμένη, η οποία εδώ ξεδιπλώνεται σε ένα διαφορετικό μέσο, τη φωτογραφία – ένα κινηματογραφικό βλέμμα που συλλαμβάνει φευγαλέες στιγμές και τις καθηλώνει στην ακινησία της αθανασίας.
«Η φωτογραφία έχει γίνει ένα σημαντικό κομμάτι της ζωής μου, πέρα από τον κινηματογράφο. Μου δίνει πολύ μεγαλύτερη ελευθερία, νιώθω ότι υπάρχουν λιγότεροι κανόνες που σχετίζονται με τη συμβατική αφήγηση», σημείωσε ο Γιώργος Λάνθιμος. «Κάθε σημαντικό πράγμα στη ζωή μου είναι μια φωτογραφία, όλες μου οι αναμνήσεις είναι μια εικόνα από κάτι», εξήγησε ο ίδιος για τη σχέση του με τη φωτογραφία κατά την παρουσίαση της έκθεσης.
* Pinelopi Gerasimou
Αν και διδάχτηκε τη φωτογραφία στο πλαίσιο των σπουδών του στον κινηματογράφο και υπήρξε φωτογράφος πλατό στις πρώτες του ταινίες, μόλις το 2021 άρχισε να την αντιμετωπίζει ως ένα μέσο διακριτό από το κινηματογραφικό του έργο.
Αναφερόμενος στο πώς ξεκίνησε η αγάπη του για τη φωτογραφία, είπε: «Ξεκίνησα κι εγώ με τη σκέψη ότι έπρεπε απλώς να τη μάθω τεχνικά για να προχωρήσω σε αυτό που με ενδιέφερε περισσότερο, που ήταν ο κινηματογράφος. Σιγά σιγά όμως, μέσα από τη διαδικασία του κινηματογράφου, όπου έτσι κι αλλιώς χρησιμοποιείς τη φωτογραφία, άρχισε να γίνεται για μένα και μια άλλη διέξοδος. Κατά τη διάρκεια της δημιουργίας των ταινιών άρχισα να την αγαπώ όλο και περισσότερο. Ο λόγος νομίζω είναι αυτή η διαφορά, ότι μπορείς να είσαι μόνος σου, με μία κάμερα στο χέρι, να περπατάς χωρίς να χρειάζεται να έχεις κάτι συγκεκριμένο στο μυαλό σου, να μην έχεις στο πίσω του μυαλού σου ότι πρέπει οπωσδήποτε να κάνεις κάτι με αυτό κάποια στιγμή. Είναι αυτή η ελευθερία που σου δίνει η φωτογραφία. Δεν υπάρχει αυτό το απόλυτο σχήμα και η δομή που έχει ο κινηματογράφος και η οποία πρέπει να μείνει έτσι για πάντα από τη στιγμή που τελειώνεις ένα κινηματογραφικό έργο».
Ο Γιώργος Λάνθιμος συμπλήρωσε: «Μου αρέσουν πάρα πολύ οι φωτογραφικές μηχανές. Μου αρέσει ο σκοτεινός θάλαμος, να εμφανίζω φιλμ, να τυπώνω φωτογραφίες... Είναι ένας τρόπος δημιουργίας που δεν απαιτεί ολόκληρο μηχανισμό γύρω σου. Δεν χρειάζεσαι παραγωγό, ούτε να ελέγχεις κάθε στάδιο μιας μεγάλης παραγωγής. Αυτή η αμεσότητα της διαδικασίας είναι πολύ δυνατή σε σχέση με άλλα πράγματα».
* Margarita Yoko Nikitaki
Όπως θα δει ο επισκέπτης της έκθεσης, οι περισσότερες φωτογραφίες είναι ασπρόμαυρες. «Το ασπρόμαυρο από πολύ νωρίς μου άρεσε γιατί είχε αυτή την μεταμόρφωση του ρεαλιστικού σε κάτι άλλο», εξήγησε ο ίδιος λέγοντας «Θυμάμαι ότι πάντα μου άρεσε να βγάζω ασπρόμαυρες φωτογραφίες. Από όταν είχα ξεκινήσει στην Ελλάδα, δουλεύοντας σε διαφημιστικά όπου όλα έπρεπε να είναι πολύ καθαρά και πολύ "όμορφα", πάντα είχα μια τάση να τραβάω ασπρόμαυρο».
Όταν ξαναγύρισε στην Ελλάδα μετά δέκα χρόνια απουσίας επέλεξε συνειδητά τις ασπρόμαυρες εικόνες, και το έκανε «όχι με την ιδέα της ασχήμιας αλλά το αντίθετο, περισσότερο γιατί δεν ήθελα τα χρώματα να αποσπούν την προσοχή από το ίδιο το αντικείμενο της φωτογραφίας».
Kατά τη διάρκεια της παρουσίασης, ο σκηνοθέτης αναφέρθηκε και στον πόλεμο στην Μέση Ανατολή λέγοντας ότι «Δεν θέλω να φωτογραφίσω την κατεστραμμένη Γάζα ούτε τους πυραύλους που πέφτουν στο Ιράν». Όσο για το αν θα μπορούσε εκείνος να βρεθεί σε ένα τέτοιο περιβάλλον με μια φωτογραφική μηχανή στο χέρι, απάντησε χωρίς δισταγμό: «Δεν νομίζω. Αλλιώς θα ήμουν ήδη εκεί».
Yorgos Lanthimos: Photographs
Στη Στέγη του Ιδρύματος Ωνάση, θα βιώσουμε ένα σπάνιο καλλιτεχνικό γεγονός: τη μεγαλύτερη έκθεση φωτογραφιών του Λάνθιμου που έχει πραγματοποιηθεί ποτέ σε πολιτιστικό οργανισμό. Η έκθεση Photographs, από τις 7 Μαρτίου έως τις 17 Μαΐου, φιλοξενείται στο -1 της Στέγης.
Στην πρώτη του συνεργασία με τη Στέγη, ο Λάνθιμος συγκεντρώνει τέσσερις σειρών έργων, με συνολικά 182 φωτογραφίες του (διαφορετικών μεγεθών) από την τελευταία πενταετία, οι οποίες προσφέρουν νέες οπτικές στη βαθύτερη κατανόηση αυτού του μοναδικού και ιδιοσυγκρασιακού οραματιστή.
* Margarita Yoko Nikitaki
Η έκθεση περιλαμβάνει τρεις φωτογραφικές σειρές που γεννήθηκαν μέσα από τους χώρους των ταινιών του. Πρόκειται για φωτογραφίες τραβηγμένες στο περιθώριο των γυρισμάτων, σε τοποθεσίες πόλεων, όπως της Νέας Ορλεάνης, της Ατλάντα και του Χένλι-ον-Τέιμς (Αγγλία), αλλά και σε στούντιο στη Βουδαπέστη, όπου στήθηκαν ολόκληρες πόλεις ως κινηματογραφικά σκηνικά.
Πολλές από τις φωτογραφίες εμφανίζονται στα πρόσφατα βιβλία του, Dear God, the Parthenon Is Still Broken (2024), το οποίο περιλαμβάνει εικόνες που τραβήχτηκαν κατά τη διάρκεια των γυρισμάτων του Poor Things (2023), i shall sing these songs beautifully (2024), που δημιουργήθηκε παράλληλα με την ταινία Ιστορίες καλοσύνης (2024), και viscin (2026), με μια σειρά από φωτογραφίες που δεν έχουν δημοσιευτεί στο παρελθόν και οι οποίες τραβήχτηκαν στα πλατό της τελευταίας του ταινίας, Βουγονία (2025).
«Μαθαίνοντας να χρησιμοποιεί μια κάμερα μεγάλου φορμά στο πλατό της ταινίας Poor Things το 2021, είχε τη δυνατότητα να πειραματιστεί με τους ηθοποιούς και να αξιοποιήσει τα φαντασμαγορικά σκηνικά στη Βουδαπέστη. Με τις φωτογραφίες που δημιούργησε κατά τη διάρκεια των γυρισμάτων των Kinds of Kindness το 2022 και Bugonia το 2024, ανέπτυξε μια πιο προσωπικά διαμορφωμένη διαδικασία, σηματοδοτώντας μια μετατόπιση προς τη χρήση του χώρου γυρισμάτων ως σκηνικού για την αφήγηση ιστοριών που δεν περιορίζονται από τη συγκεκριμένη πλοκή της ταινίας. Τα έργα του 2024 που περιλαμβάνονται στην έκθεση αποτελούν τις πρώτες επτά εικόνες της σεκάνς του βιβλίου VISCIN, το οποίο εκδίδεται με αφορμή την παρούσα έκθεση στη Στέγη του Ιδρύματος Ωνάση», σημειώνει ο επιμελητής της έκθεσης Michael Mack.
Το τέταρτο σύνολο παρουσιάζεται για πρώτη φορά παγκοσμίως και είναι μια εν εξελίξει σειρά προσωπικών φωτογραφιών που τραβήχτηκαν στην πατρίδα του, την Ελλάδα. Ο Λάνθιμος σε αυτές τις φωτογραφίες, τις οποίες συγκέντρωσε κατά τη διάρκεια μοναχικών περιπάτων στις παρυφές της Αθήνας και σε επισκέψεις του σε ελληνικά νησιά, εστιάζει με ένα ήρεμο, στοχαστικό βλέμμα στο καθημερινό και το κοινότοπο, αξιοποιώντας τη δυνατότητα του μέσου για αφαίρεση και μεταμόρφωση.
«Στον κεντρικό πυρήνα (ή «βωμό») της εγκατάστασης παρουσιάζεται η εν εξελίξει σειρά έργων που δημιουργεί στην Ελλάδα και την οποία ο Λάνθιμος έχει τιτλοφορήσει no word for blue. Η ιδιαίτερη ευαισθησία του στη γλώσσα και στις λεπτές αποχρώσεις του νοήματος αποτυπώνεται σε αυτή τη φράση, η οποία παραπέμπει στην απουσία μιας συγκεκριμένης λέξης για το χρώμα της Ελλάδας, το μπλε, ομηρικά έπη και στην αρχαία ελληνική γλώσσα», εξηγεί ο Mack.
* Margarita Yoko Nikitaki
Σε όλο το φωτογραφικό έργο του Λάνθιμου διακρίνεται μια στοχαστική ενασχόληση με το τετριμμένο και το οικείο. Με τον φακό του αποδίδει την αμεσότητα του θέματος με απαράμιλλη διαύγεια και οικειότητα, αποτυπώνοντας έναν κόσμο μοναδικό και σύνθετο. Όπως και στο σινεμά του, αναδύεται μια γλώσσα που λειτουργεί ως αρχείο της ίδιας της δημιουργίας της, μια φωτεινή απεικόνιση των φαινομένων.
Σχεδιασμένη με τη μορφή ενός κλασικού ελληνικού ναού, η έκθεση δημιουργεί έναν κεντρικό χώρο που παραπέμπει σε βωμό, όπου εκτίθενται 110 νέα έργα του Λάνθιμου, ενώ στην εξωτερική περίμετρο παρουσιάζονται τα τρία σύνολα έργων που συνδέονται με τις ταινίες του, έτσι ώστε το κοινό να μετακινείται από το γνωστό έργο του προς τον εσωτερικό πυρήνα της νέας φωτογραφικής του δουλειάς.
Από την εγκατάσταση απουσιάζουν σκόπιμα λεζάντες ή προτεινόμενη πλοήγηση, καθώς οργανώνεται ως ένα εξωτερικό κέλυφος που περικλείει τον πυρήνα μιας νέας σειράς: ένα έως τώρα ακυκλοφόρητο σώμα προσωπικής δουλειάς εν εξελίξει.
Την έκθεση Γιώργος Λάνθιμος: Photographs επιμελείται ο Μάικλ Μακ, σε ανάθεση και παραγωγή της Στέγης του Ιδρύματος Ωνάση και αρχιτεκτονικό σχεδιασμό Λουκά Μπάκα. Με την ευκαιρία των εγκαινίων της έκθεσης, ο Γιώργος Λάνθιμος θα παρουσιάσει το νέο του φωτογραφικό βιβλίο, viscin (2026).
Ο επιμελητής Μάικλ Μακ, επισημαίνει: «Ο Γιώργος Λάνθιμος διαθέτει ένα μοναδικό ταλέντο στη χρήση του φακού για τη δημιουργία αφηγήσεων και αυτή η έκθεση αναδεικνύει τη διαρκώς αναπτυσσόμενη ικανότητά του να προκαλεί συναισθηματικά και νοητικά άλματα πίστης πέρα από το κάδρο μιας στατικής εικόνας. Η εν εξελίξει σειρά ασπρόμαυρων έργων που δημιουργήθηκαν στην Ελλάδα, μακριά από την κινηματογραφική του πρακτική, σηματοδοτεί μια νέα αφετηρία, μια στροφή προς ένα γνώριμο τοπίο. Αναδυόμενη μέσα από μια μακρά παράδοση φωτογραφίας που τεκμηριώνει το τοπίο που έχει αλλοιωθεί από τον άνθρωπο, αντανακλά επίσης μια περίοδο ενδοσκόπησης και τη σημαντική πρόοδό του στη διαμόρφωση της δικής του φωτογραφικής γλώσσας».
Προσβάσιμες Κυριακές στη Στέγη
Η πρώτη έκθεση φωτογραφιών του διεθνώς καταξιωμένου κινηματογραφιστή και φωτογράφου που έχει παρουσιαστεί ποτέ στην Ελλάδα, γίνεται προσβάσιμη σε όλες και όλους για τέσσερις Κυριακές, με χορηγό προσβασιμότητας την Alpha Bank στο πλαίσιο της πρωτοβουλίας «Πολιτισμός για όλους».
Tις Κυριακές: 15 Μαρτίου, 5 και 26 Απριλίου, 10 Μαΐου 2026
Περιηγήσεις με διερμηνεία στην Ελληνική Νοηματική Γλώσσα: 15/3 13:30, 5 & 26/4 15:00, 10/5 13:30
Περιηγήσεις με ζωντανή ακουστική περιγραφή: 15/3 15:00, 5 & 26/4 13:30, 10/5 15:00
Για κρατήσεις εισιτηρίων στις περιηγήσεις, παρακαλούμε απευθυνθείτε στο Αυτή η διεύθυνση ηλεκτρονικού ταχυδρομείου προστατεύεται από τους αυτοματισμούς αποστολέων ανεπιθύμητων μηνυμάτων. Χρειάζεται να ενεργοποιήσετε τη JavaScript για να μπορέσετε να τη δείτε.
ή καλέστε στο 213 017 8036.
Πληροφορίες έκθεσης
Γιώργος Λάνθιμος
Photographs
Στέγη Ιδρύματος Ωνάση
Συγγρού 107
7 Μαρτίου – 17 Μαΐου 2026
Στο -1 της Στέγης
Πέμπτη–Σάββατο 18:00 – 23:30, Κυριακή 13:00 – 20:00
Εισιτήρια
Κανονικό εισιτήριο: 10 €
Μειωμένο εισιτήριο, Φίλος Στέγης & Παρέα 5-9 άτομα: 8 €
Ανεργία: 7 €
ΑμεΑ, Συνοδός ΑμεΑ: 5 €
Ομαδικές κρατήσεις στο Αυτή η διεύθυνση ηλεκτρονικού ταχυδρομείου προστατεύεται από τους αυτοματισμούς αποστολέων ανεπιθύμητων μηνυμάτων. Χρειάζεται να ενεργοποιήσετε τη JavaScript για να μπορέσετε να τη δείτε.
