Ο τουρισμός περιπέτειας δεν είναι πια αυτό που ήταν. Η εικόνα του ταξιδιώτη που αναζητά την αδρεναλίνη μέσα από ακραίες δραστηριότητες ανήκει πλέον σε ένα παλιότερο μοντέλο, καθώς η έννοια του «adventure» (περιπέτεια) διευρύνεται και μετασχηματίζεται σε μια πολυδιάστατη εμπειρία που συνδέεται με τον πολιτισμό, τη φύση και την αυθεντικότητα.
Όπως αναφέρει το ΑΠΕ-ΜΠΕ, με τα στοιχεία του Παγκόσμιου Συνδέσμου Τουρισμού Περιπέτειας να αναφέρουν ότι πλέον αυτή η κατηγορία ταξιδιωτών δημιουργεί μια αγορά τρισεκατομμυρίων, η πρόκληση για μια χώρα όπως η Ελλάδα που διαθέτει όλα τα εχέγγυα για να αναπτύξει αυτήν την αγορά, είναι μεγάλη.
«Ο ορισμός του adventure traveler έχει αλλάξει σημαντικά τα τελευταία χρόνια. Δεν αφορά πλέον μόνο την αδρεναλίνη ή μια συγκεκριμένη δραστηριότητα, όπως η ποδηλασία ή η ορειβασία», εξηγεί η Heather Kelly, Διευθύντρια Έρευνας και Γνώσης (Director of Research and Knowledge) του Παγκόσμιου Συνδέσμου Τουρισμού Περιπέτειας (Adventure Travel Trade Association -ATTA), μιλώντας στο Αθηναϊκό-Μακεδονικό Πρακτορείο Ειδήσεων. «Σήμερα οι ταξιδιώτες θέλουν να συνδυάζουν διαφορετικά στοιχεία, όπως δραστηριότητες, φύση και πολιτισμό, είτε μέσα σε ένα ταξίδι είτε σε διαφορετικά ταξίδια μέσα στον χρόνο».
2 στους 3 ταξιδιώτες στρέφονται στο «adventure»
Η αλλαγή αυτή δεν είναι απλώς ποιοτική, αλλά και ποσοτική. Σύμφωνα με τα τελευταία στοιχεία της ATTA, το 67% των ταξιδιωτών παγκοσμίως χαρακτηρίζεται ως “open to adventure”, δηλαδή «ανοιχτοί στην περιπέτεια», το οποίο όμως σημαίνει ότι ενδιαφέρονται να εντάξουν στα ταξίδια τους εμπειρίες που σχετίζονται με δραστηριότητες στη φύση, τον πολιτισμό, την παράδοση και την αυθεντικότητα, σημειώνει η Heather Kelly, διευκρινίζοντας ότι πρόκειται για μια ευρεία κατηγορία που αποτυπώνει τη μετατόπιση της ζήτησης.
Στην πράξη, αυτό σημαίνει ότι ο τουρισμός εμπειρίας μετατρέπεται σε κυρίαρχο μοντέλο, με την αγορά να αποκτά τεράστιες διαστάσεις. «Η αξία των διεθνών ταξιδιωτών που εντάσσονται στο προφίλ του adventure travel έχει ήδη φτάσει τα 1,16 τρισεκατομμύρια δολάρια σύμφωνα με παλιότερες μελέτες και εκτιμάται ότι το 2032 θα αγγίξει τα 2 τρις.», αναφέρει, υπογραμμίζοντας ότι πρόκειται για έναν από τους βασικούς μοχλούς ανάπτυξης της παγκόσμιας τουριστικής οικονομίας.
Πολιτισμός και αυθεντικότητα. Η νέα «περιπέτεια».
Η δυναμική αυτή συνδέεται άμεσα με μια βαθύτερη αλλαγή στα κίνητρα των ταξιδιωτών. Όπως προκύπτει από την έρευνα της ATTA, ο πολιτισμός αναδεικνύεται στον σημαντικότερο λόγο επιλογής προορισμού.
«Ο πολιτισμός έχει αναδειχθεί στον σημαντικότερο παράγοντα για πολλούς ταξιδιώτες περιπέτειας. Οι άνθρωποι θέλουν να κατανοήσουν τον τόπο που επισκέπτονται, να γνωρίσουν τους ανθρώπους του και να ζήσουν αυθεντικές εμπειρίες», σημειώνει η Διευθύντρια Έρευνας και Γνώσης του ATTA. Αυτή η μετατόπιση οδηγεί και σε μια αναδιαμόρφωση του ίδιου του τουριστικού προϊόντος. Οι εμπειρίες που ζητούνται δεν είναι πλέον τυποποιημένες, αλλά βαθιά συνδεδεμένες με την τοπική ταυτότητα.
«Η εμπειρία πλέον περιστρέφεται γύρω από την αυθεντική κουζίνα, τις τοπικές παραδόσεις και τις ιστορίες των ανθρώπων που συναντούν οι ταξιδιώτες στη διαδρομή τους. Αυτό είναι που μετατρέπει ένα ταξίδι σε κάτι πραγματικά αξέχαστο», τονίζει.
Παράλληλα, αναδύονται νέες κατηγορίες ταξιδιωτών, που αντικατοπτρίζουν την πολυπλοκότητα της ζήτησης. Η ATTA διακρίνει τέσσερις βασικές κατηγορίες ταξιδιωτών: τους έντονους λάτρεις της περιπέτειας (Adventure Intensives), τους λάτρεις της φύσης (Nature Enthusiasts), τους πολιτιστικούς εξερευνητές (Cultural Explorers) και τους ταξιδιώτες που συνδυάζουν διαφορετικές εμπειρίες (Experience Samplers).
Σε αυτό το πλαίσιο, η βιωσιμότητα αποτελεί τον πυρήνα του τουρισμού περιπέτειας. Πρόκειται για μικρής κλίμακας δραστηριότητες, ταξίδια με περιορισμένο αριθμό συμμετεχόντων και εμπειρίες που ανήκουν και διαχειρίζονται από την τοπική κοινότητα. Όλα αυτά, δίνοντας έμφαση στην ανθρώπινη επαφή, τη διατήρηση της φύσης και τη διαφύλαξη του πολιτισμού. Με αυτόν τον τρόπο, ο τουρισμός περιπέτειας αναδεικνύεται σε έναν από τους βασικούς μοχλούς βιώσιμης οικονομικής ανάπτυξης.
Το οικονομικό αποτύπωμα
Η οικονομική διάσταση αυτής της τάσης είναι εξίσου σημαντική. Οι ταξιδιώτες αυτού του προφίλ χαρακτηρίζονται από υψηλότερη δαπάνη και μεγαλύτερη διάχυση του εισοδήματος στις τοπικές κοινωνίες.
«Ένας adventure traveler ξοδεύει κατά μέσο όρο περίπου 3.000 δολάρια για ένα ταξίδι οκτώ ημερών, ενώ περίπου το 70% αυτών των χρημάτων παραμένει στην τοπική οικονομία», επισημαίνει η Heather Kelly, αναδεικνύοντας τον ρόλο του κλάδου στην τοπική ανάπτυξη.
Η κλιματική αλλαγή ως «ευκαιρία»
Την ίδια στιγμή, η κλιματική αλλαγή φαίνεται να επιταχύνει τη στροφή προς πιο βιωματικά και διαφοροποιημένα ταξίδια.
«Τα καλοκαίρια γίνονται όλο και πιο ζεστά και οι ταξιδιώτες δεν θέλουν πλέον να περνούν τον χρόνο τους απλώς σε μια παραλία. Αναζητούν εμπειρίες, συχνά στην ενδοχώρα και σε λιγότερο κορεσμένους προορισμούς», επισημαίνει η Monica Gazzera, Regional Manager της ATTA για την Ευρώπη.
Στην κατεύθυνση αυτή, όπως επισημαίνει η ίδια, πρωτοβουλίες όπως το Adventure Week στην Πελοπόννησο λειτουργούν ως πιλοτικά παραδείγματα για το πώς μπορεί να αναδειχθεί η χώρα στη διεθνή αγορά. Μέσα από τη φιλοξενία επαγγελματιών του τουρισμού και διεθνών αγοραστών, τέτοιες δράσεις συμβάλλουν στη σύνδεση του ελληνικού προϊόντος με τη διεθνή κοινότητα του adventure travel και στην ενίσχυση της αναγνωρισιμότητας προορισμών πέρα από τα καθιερωμένα νησιά. Η εξέλιξη αυτή ανοίγει σημαντικές προοπτικές για χώρες όπως η Ελλάδα, οι οποίες διαθέτουν πλούσιο φυσικό και πολιτιστικό απόθεμα, αλλά δεν έχουν ακόμη εδραιωθεί ως προορισμοί adventure travel στη διεθνή αγορά.
Το στοίχημα για την Ελλάδα
«Η Ελλάδα διαθέτει όλα τα στοιχεία που αναζητά ο σύγχρονος ταξιδιώτης περιπέτειας, από τη φύση μέχρι τον πολιτισμό, αλλά δεν είναι ακόμη αρκετά γνωστή ως τέτοιος προορισμός», σημειώνει η Heather Kelly.
Στον δείκτη Adventure Tourism Development Index (ATDI) της Adventure Travel Trade Association (ATTA), η Ελλάδα κατατάσσεται στην 28η θέση μεταξύ των ανεπτυγμένων οικονομιών, πίσω από χώρες όπως η Ιταλία (12η), ενώ στην κορυφή βρίσκονται η Αυστραλία, η Ελβετία και η Νέα Ζηλανδία. Πρόκειται για αγορές που έχουν καταφέρει να εδραιώσουν ισχυρό brand ως προορισμοί adventure travel, συνδυάζοντας υποδομές, φυσικούς πόρους και διεθνή αναγνωρισιμότητα.
«Το ζήτημα, όπως εξηγεί, δεν αφορά την ουσία, αλλά την εικόνα και την προβολή. Η Ελλάδα είναι εξαιρετικά τοποθετημένη όσον αφορά τους πόρους της αλλά όχι επαρκώς αναγνωρίσιμη και προβεβλημένη ως adventure travel προορισμός», επισημαίνοντας ότι συνεπώς, η πρόκληση για την Ελλάδα, δεν είναι να δημιουργήσει κάτι νέο, αλλά να αναδείξει και να οργανώσει αυτό που ήδη διαθέτει, επανατοποθετώντας το τουριστικό της προϊόν στην κατεύθυνση ενός μοντέλου εμπειρίας, αυθεντικότητας και βιωσιμότητας.
