Μεγάλη Τετάρτη ανήμερα η Εκκλησία θυμάται την αμαρτωλή γυναίκα που μετανόησε, πίστεψε στον Ιησού και άλειψε τα πόδια Του με μύρο, ενώ ταυτόχρονα προαναγγέλλονται η προδοσία του Ιούδα και ο Μυστικός Δείπνος, που σηματοδοτεί την αρχή του τέλους για τον Κύριο. Είναι ημέρα μετάνοιας, μύρου και πνευματικής προετοιμασίας, καλώντας κάθε πιστό να στοχαστεί για την πίστη, την ταπείνωση και τη δύναμη της μετάνοιας στη ζωή του.
Το πρωί τελείται ο Εσπερινός της Μεγάλης Πέμπτης και η Προηγιασμένη Θεία Λειτουργία, η τελευταία του έτους. Το απόγευμα, πραγματοποιείται η Ακολουθία του Ευχελαίου και η τελετή του Νιπτήρος, που αποτελεί τον Όρθρο της Μεγάλης Πέμπτης. Αυτή η ακολουθία αναφέρεται σε τέσσερα καθοριστικά γεγονότα:
- Τον Ιερό Νιπτήρα, δηλαδή το πλύσιμο των ποδιών των μαθητών από τον Χριστό.
- Τον Μυστικό Δείπνο, όπου θεσπίστηκε η Θεία Ευχαριστία.
- Την προσευχή του Κυρίου στο Όρος των Ελαιών.
- Την προδοσία του Ιούδα, που σηματοδοτεί την έναρξη των Παθών του Χριστού.
Το βασικό τροπάριο της ημέρας, «Ότε οι ένδοξοι μαθηταί», αποδίδεται στον Ρωμανό τον Μελωδό.
ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ
Μεγάλη Τετάρτη – Της αλειψάσης τον Κύριον μύρω
Σύμφωνα με την παράδοση, κατά την παραμονή του Χριστού στο σπίτι του Σίμωνος, μια γυναίκα μπήκε κρατώντας αλαβάστρινο δοχείο με πολύτιμο μύρο. Γονάτισε, έκλαιγε και άλειψε τα πόδια του Ιησού, σκουπίζοντάς τα με τα μαλλιά της. Ο Χριστός της είπε: «Σου συγχωρούνται οι αμαρτίες σου» και αργότερα: «Η πίστη σου σε έσωσε, πήγαινε στο καλό». Η πράξη αυτή αναδεικνύει την αξία της πίστης, της μετάνοιας και της ταπεινότητας. Σύμφωνα με τον Ιερό Χρυσόστομο, πιθανόν να ήταν δύο οι γυναίκες που άλειψαν τον Κύριο με μύρο. Ο Ευαγγελιστής Ιωάννης αναφέρει τη Μαρία, αδελφή του Λαζάρου, η οποία άλειψε τα άχραντα πόδια Του και τα σκούπισε με τις τρίχες των μαλλιών της, δείχνοντας σεμνότητα και αφοσίωση.
Το μυστήριο του Ευχέλαιου
Το απόγευμα τελείται το μυστήριο του Ευχέλαιου «εις ίασιν ψυχής τε και σώματος». Στην Εκκλησία, η σωματική ασθένεια δεν θεωρείται μόνο φυσικό φαινόμενο, αλλά συχνά καρπός της αμαρτίας και της πνευματικής αποστασίας του ανθρώπου από τον Θεό. Κατά τη διάρκεια του Ευχελαίου, πάνω σε τραπέζι τοποθετούνται ιερά αντικείμενα που προετοιμάζουν τους πιστούς για τη λειτουργία της χάρης:
Το Ευαγγέλιο και μια μικρή εικόνα του Χριστού Αναμμένο καντήλι με καθαρό λάδι, ως σύμβολο προσφοράς και αγνότητας Δοχείο με αλεύρι Επτά αναμμένα κεριά ο λάδι που χρησιμοποιείται στην ακολουθία, όπως και το νερό στη βάπτιση, καθίσταται αγιασμένο μέσω των ευχών του ιερέα. Στο τέλος της ακολουθίας, ο ιερέας χρίει τον πιστό με το αγιασμένο έλαιο σταυροειδώς:
- Στο μέτωπο και το σαγόνι
- Στις δύο παρειές
- Στα χέρια, μέσα στην παλάμη και στο εξωτερικό τους μέρος
Η ακολουθία του Ευχελαίου συνδέει τη σωματική και πνευματική θεραπεία, θυμίζοντας στους πιστούς ότι η πίστη, η μετάνοια και η χάρη του Θεού θεραπεύουν όχι μόνο την ψυχή αλλά και το σώμα.
Επειδή τη Μεγάλη Πέμπτη είναι η ανάμνηση του Μυστικού Δείπνου, κατά τον οποίο παραδόθηκε από τον Χριστό το Μυστήριο της Θείας Ευχαριστίας, υπάρχει η συνήθεια κατ’ αυτή την ημέρα να κοινωνούν οι περισσότεροι πιστοί. Η Εκκλησία, λοιπόν, θέτει το Ευχέλαιο την προηγούμενη ημέρα με το εξής σκεπτικό: από την τελευταία εξομολόγησή μας μέχρι τη στιγμή της Θείας Κοινωνίας σίγουρα έχουν μεσολαβήσει διάφορα συγγνωστά (ελαφρά) αμαρτήματα, προκειμένου αυτά να μην μας εμποδίσουν να προσέλθουμε στη Θεία Ευχαριστία. Στο τέλος του Ευχελαίου, ο ιερέας μυρώνει τους πιστούς στα διάφορα μέλη του σώματος.
Στα Ιεροσόλυμα, στην Πάτμο αλλά και σε άλλα μέρη, συνηθίζεται, πριν τον Όρθρο της Μεγάλης Πέμπτης, να γίνεται η τελετή του Νιπτήρος. Συμμετέχουν δεκατρείς κληρικοί, εκ των οποίων οι δώδεκα κάθονται και ο πρώτος των Ιερέων ή των Αρχιερέων, εις τύπον του Χριστού, πλένει τα πόδια τους, τη στιγμή που διαβάζεται η αντίστοιχη ευαγγελική περικοπή.
Η ακολουθία του Νιπτήρος
Μετά το Ευχέλαιο γίνεται η τελετή του Νιπτήρος - που είναι και ο Όρθρος της Μεγάλης Πέμπτης. Πλησιάζοντας προς την κορύφωση του θείου δράματος, η Μεγάλη Πέμπτη τιμά τέσσερα γεγονότα:
1. Τον ιερό νιπτήρα, όπου ο Ιησούς έπλυνε τα πόδια των 12 Αποστόλων, μια κίνηση που συμβολίζει τη σημασία της ταπεινότητας, δείχνοντας σε όλους ότι δεν πρέπει να επιζητούμε τα πρωτεία. (Η αναπαράσταση της τελετής του Νιπτήρος πραγματοποιείται κάθε χρόνο στο νησί της Πάτμου)
2. Το Μυστικό Δείπνο, του Χριστού με τους μαθητές Του, όπου και τους κοινώνησε το Σώμα και το Αίμα Του, λέγοντας: «Λάβετε φάγετε τοῦτό μου ἐστι τὸ σῶμά, τὸ ὑπὲρ ὑμῶν κλώμενον, εἰς ἄφεσιν ἁμαρτιῶν» καθώς και «πίετε ἐξ αὐτοῦ πάντες· τοῦτό ἐστι τὸ αἷμά μου τὸ τῆς καινῆς διαθήκης τὸ ὑπὲρ ὑμῶν καὶ πολλῶν ἐκχυνόμενον». Μέσα από αυτό το γεγονός, ο Υιός του Θεού παρέδωσε στους πιστούς το Μυστήριο της Θείας Ευχαριστίας.
3. Την προσευχή του Ιησού προς τον πατέρα του στο Όρος των Ελαίων της Ιερουσαλήμ, λίγο πριν τη σύλληψή του, όπου φανερώνει την αγάπη του για τους ανθρώπους, ενώ παρακαλά για την διαφύλαξη και τον αγιασμό τους.
4. Τη προδοσία του Κυρίου από τον μαθητή του, Ιούδα, ο οποίος τον υπέδειξε με ένα φιλί στους στρατιώτες του αρχιερέα Καϊάφα, με το αντίτιμο των «τριάντα αργυρίων». Η ιστορία αυτή σηματοδοτεί την αρχή των Παθών του Χριστού.
Στην αρχή της Ακολουθίας αποσύρεται από το Προσκυνητάρι η εικόνα του Νυμφίου Χριστού και στη θέση της τοποθετείται λιτανευτικά η εικόνα του Μυστικού Δείπνου. Ονομάζεται Μυστικός Δείπνος, καθότι ο Χριστός κατά την διάρκειά του μύησε τους μαθητές στο Μυστήριο της Θείας Ευχαριστίας.
Ο Κύριος Ιησούς Χριστός πλένει τα πόδια των μαθητών Του, δείχνοντας ταπείνωση και αγάπη. Μέσα από αυτή τη συμβολική πράξη, διδάσκει την ταπεινότητα και την προσφορά στους άλλους. Κατά τη διάρκεια του Δείπνου, ο Χριστός θεσπίζει τη Θεία Ευχαριστία, προσφέροντας στους μαθητές Του τη Σάρκα και το Αίμα Του ως τροφή για τις ψυχές τους. Μετά το Δείπνο, ο Χριστός προσεύχεται θερμά, προετοιμαζόμενος για τη λήψη των Παθών Του, ζητώντας δύναμη και υπακοή στο θέλημα του Πατέρα. Η Προδοσία του Ιούδα σηματοδοτεί την αρχή των Παθών και την εκπλήρωση της προφητείας, όταν ο μαθητής Ιούδας προδίδει τον Διδάσκαλό του.
Παρακολουθήστε LIVE την Ακολουθία του Νιπτήρος
Μπορείτε να παρακολουθήσετε την ακολουθία του Νιπτήρος από τον Ιερό Ναό Αγίου Παντελεήμονα Γλυφάδας
{https://www.youtube.com/watch?v=_l2w2zit5hw}
