Το ΕΣΠ υλοποίησε ερευνητικό πρόγραμμα, με τίτλο «Εποπτεία των σημείων εισόδου, των διαδικασιών και συνθηκών ασύλου και υποδοχής για τους πρόσφυγες στην Ελλάδα», με χρηματοδότηση του «Open Society Foundation». Στο πλαίσιο του προγράμματος, που διήρκεσε από τον Απρίλιο του 2015 μέχρι τον Δεκέμβριο του 2016, δικηγόροι του ΕΣΠ επισκέφθηκαν τα νησιά - σημεία εισόδου του προσφυγικού πληθυσμού στην Ελλάδα. Η περίοδος αυτή σημαδεύθηκε από δύο ορόσημα, το μερικό και οριστικό κλείσιμο των συνόρων και τη Συμφωνία (Κοινή Δήλωση) Ευρωπαϊκής Ένωσης - Τουρκίας. Στόχος της έρευνας ήταν να αποτυπώσει την κατάσταση που επικρατούσε και να εντοπίσει τα προβλήματα και τα κενά που υπήρξαν, μέσα από επιτόπιες έρευνες, συναντήσεις με εκπροσώπους φορέων και επαφές με τον προσφυγικό πληθυσμό.
Σύμφωνα με τα ευρήματα που παρουσιάσθηκαν σε σημερινή εκδήλωση, η περίοδος πριν από την Κοινή Δήλωση, που χαρακτηρίσθηκε από μεγάλο αριθμό αφίξεων ατόμων με προσφυγικό προφίλ, έλλειψη υποδομών υποδοχής στα νησιά, απουσία πρόνοιας για τους ευάλωτους και προτεραιοποίηση των Σύρων στις διαδικασίες καταγραφής, έδωσε τη θέση της μετά την υπογραφή της Συμφωνίας στην κατακόρυφη μείωση των αφίξεων, στην απαγόρευση μετάβασης των νεοαφιχθέντων στην ενδοχώρα και σε επαναφορά της κράτησης στα νησιά, σε εξέταση των αιτημάτων ασύλου επί του παραδεκτού και όχι στην ουσία του, αλλά και στην αύξηση των θανάτων στη Μεσόγειο.
