Το λεμφοίδημα αποτελεί μια χρόνια παθολογική κατάσταση που σχετίζεται με τη δυσλειτουργία του λεμφικού συστήματος. Χαρακτηρίζεται από επίμονο οίδημα (πρήξιμο) στους ιστούς και, παρότι μπορεί να εμφανιστεί σε διάφορα σημεία του σώματος, εντοπίζεται συχνότερα στα άνω ή κάτω άκρα.
O Θωρακοχειρουργός–Αγγειοχειρουργός Κωνσταντίνος Μαρκόπουλος, μέσα από το παρακάτω άρθρο, μας βοηθά να σκιαγραφήσουμε το προφίλ του λεμφοιδήματος: από τα αίτια και τα συμπτώματά του έως τις σύγχρονες θεραπευτικές επιλογές που αλλάζουν την καθημερινότητα των ασθενών.
Τι είναι το λεμφοίδημα και πώς εκδηλώνεται;
Το λεμφοίδημα εκδηλώνεται ως έντονο και προοδευτικό οίδημα στα άκρα, αποτέλεσμα της αδυναμίας του λεμφικού συστήματος να παροχετεύσει επαρκώς τη λέμφο προς το κεντρικό σώμα. Τα λεμφαγγεία δεν καταφέρνουν να μεταφέρουν το φυσιολογικό λεμφικό φορτίο, με συνέπεια τη συσσώρευση λέμφου στον μεσοκυτταρικό χώρο. Το πρήξιμο επιδεινώνεται με την πάροδο του χρόνου και, αν δεν αντιμετωπιστεί, μπορεί να οδηγήσει σε σημαντική λειτουργική και αισθητική επιβάρυνση.
Ποια είναι τα αίτια εμφάνισης του λεμφοιδήματος;
Η αιτιολογία του λεμφοιδήματος διακρίνεται σε συγγενή και επίκτητη. Η συγγενής μορφή αφορά περιπτώσεις όπου υπάρχει εκ γενετής απουσία ή ανεπάρκεια λεμφαδένων στην πάσχουσα περιοχή, ενώ η επίκτητη μορφή οφείλεται κυρίως σε καταστροφή λεμφαγγείων ή λεμφαδένων και μπορεί να προκύψει από:
- επαναλαμβανόμενες ή ατελώς θεραπευμένες φλεγμονές,
- κακοήθειες που προσβάλλουν το λεμφικό σύστημα,
- χειρουργικές επεμβάσεις με αναγκαστική αφαίρεση λεμφαδένων (όπως σε καρκίνο μαστού, ουροδόχου κύστης, μήτρας ή ωοθηκών),
- ακτινοθεραπεία σε περιοχές όπως ο τράχηλος, ο μαστός ή η πύελος.
Όλοι οι παραπάνω παράγοντες μπορούν να οδηγήσουν στην εμφάνιση λεμφοιδήματος είτε στο άνω είτε στο κάτω άκρο.
Υπάρχει αποτελεσματική θεραπεία;
Μέχρι πρόσφατα, η αντιμετώπιση του λεμφοιδήματος βασιζόταν σε συντηρητικές μεθόδους, όπως φαρμακευτική αγωγή, κινησιοθεραπεία, λεμφική μάλαξη και εξειδικευμένη δερματολογική φροντίδα. Οι παρεμβάσεις αυτές παρουσιάζουν μεν ικανοποιητικά αποτελέσματα στα αρχικά στάδια της νόσου, απαιτούν όμως διαρκή και συστηματική εφαρμογή.
Εδώ και 15 χρόνια, από το 2011 και έπειτα, η μικροχειρουργική προσέγγιση άνοιξε νέους δρόμους στη θεραπεία του λεμφοιδήματος, με επεμβάσεις που στοχεύουν στη δημιουργία εναλλακτικών οδών αποχέτευσης της λέμφου. Οι βασικές σύγχρονες χειρουργικές τεχνικές περιλαμβάνουν:
- Λεμφοφλεβική αναστόμωση, όπου ένα διατεταμένο λεμφαγγείο συνδέεται με φλέβα, επιτρέποντας στη λέμφο να παροχετευθεί στο φλεβικό σύστημα. Η επέμβαση γίνεται με μικροσκόπιο, είναι ανώδυνη, απαιτεί σύντομη νοσηλεία και επιτρέπει γρήγορη επιστροφή στην εργασία.
- Εμφύτευση υγιούς λεμφαδένα σε μεγάλη φλέβα, κατά την οποία επιλέγεται λεμφαδένας από υγιές άκρο και αναστομώνεται σε φλεβικό κλάδο. Ο λεμφαδένας αναπτύσσει σταδιακά νέα λεμφαγγεία, τροποποιώντας τη ροή της λέμφου με φυσικό τρόπο.
- Μεταμόσχευση λεμφαδένα στο πάσχον άκρο, μια πιο σύνθετη τεχνική, όπου ο λεμφαδένας μεταφέρεται από υγιή περιοχή και εμφυτεύεται στο πάσχον σημείο με μικροσκοπική αναστόμωση των αγγείων του.
Οι επεμβάσεις αυτές συχνά συνδυάζονται με εμφύτευση ινών ιναδογόνου, οι οποίες διεγείρουν τη λεμφαγγειογένεση και ενισχύουν τη δημιουργία νέων λεμφικών οδών.
Ποιο είναι το αποτέλεσμα για τον ασθενή;
Μετά το χειρουργείο, η συνέχιση του εξειδικευμένου προγράμματος λεμφικών μαλάξεων είναι απαραίτητη. Τα ποσοστά βελτίωσης κυμαίνονται από 30% έως 70% μέσα σε έναν χρόνο, με ουσιαστική ανακούφιση των συμπτωμάτων, βελτίωση της λειτουργικότητας και σημαντική ενίσχυση της ποιότητας ζωής και της ψυχολογίας των ασθενών.
Το λεμφοίδημα μπορεί να είναι μια χρόνια κατάσταση, όμως η σύγχρονη ιατρική προσφέρει πλέον λύσεις που αλλάζουν τα δεδομένα - και κυρίως, την καθημερινότητα όσων ζουν με αυτό.
Ευχαριστούμε θερμά για τις επιστημονικές πληροφορίες τον χειρουργό, κ. Κωνσταντίνο Μαρκόπουλο. O Κωνσταντίνος Μαρκόπουλος, Θωρακοχειρουργός – Αγγειοχειρουργός και Διευθυντής Κλινικής Ιατρικού Κέντρου Ψυχικού είναι στη διάθεσή σας στο 693 747 4174 για αναλυτική ενημέρωση πάνω στο θέμα. Εναλλακτικά επισκεφτείτε την ιστοσελίδα www.drmarkopoulos.gr.
