Η φετινή σεζόν των βραβείων Νόμπελ ξεκινά σήμερα με το βραβείο Ιατρικής και ακολουθούν καθημερινές ανακοινώσεις, την Τρίτη για τη Φυσική, την Τετάρτη για τη Χημεία και την Πέμπτη για τη λογοτεχνία. Το Νόμπελ Ειρήνης 2022 θα ανακοινωθεί την Παρασκευή και το βραβείο των Οικονομικών στις 10 Οκτωβρίου. Ακολουθούν κάποια βασικές πληροφορίες για τα βραβεία:
-Τα βραβεία στην ιατρική, τη φυσική, τη χημεία, τη λογοτεχνία και την ειρήνη καθιερώθηκαν με τη διαθήκη του Άλφρεντ Νόμπελ, ενός πλούσιου Σουηδού βιομήχανου και εφευρέτη της δυναμίτιδας. Τα πρώτα βραβεία απονεμήθηκαν το 1901, πέντε χρόνια μετά το θάνατο του Νόμπελ.
-Το Βραβείο Νόμπελ Οικονομικών Επιστημών δεν θεσπίστηκε από τον Νόμπελ, αλλά από την κεντρική τράπεζα της Σουηδίας το 1968.
-Αυτή τη βδομάδα θα ανακοινωθούν τα ονόματα των νικητών και η απονομή θα πραγματοποιηθεί σε ζωντανή λαμπερή εκδήλωση στη Σουηδία στις 10 Δεκεμβρίου- την ημερομηνία του θανάτου του Νόμπελ το 1896-όπου κάθε νικητής θα λάβει δίπλωμα και χρυσό μετάλλιο. Την τελετή ακολουθεί ένα πλούσιο δείπνο στην μπλε αίθουσα του δημαρχείου της Στοκχόλμης, υπό την παρουσία της βασιλικής οικογένειας.
-Η αξία κάθε βραβείου ανέρχεται σχεδόν στα $ 900.000. Στο χρονικό διάστημα μεταξύ 1901 και 2021, τα βραβεία Νόμπελ έχουν απονεμηθεί 609 φορές σε 975 άτομα (από τα οποία 58 είναι γυναίκες) σε 25 οργανισμούς.
-Το καταστατικό του Νόμπελ απαγορεύει στην κριτική επιτροπή να συζητά για τις απονομές εάν δεν περάσουν 50 χρόνια, οπότε μάλλον θα περάσει αρκετός καιρός μέχρι να μάθουμε με βεβαιότητα το πώς οι κριτές έκαναν τις επιλογές τους για το 2022 και ποιοι ήταν υποψήφιοι στις σύντομες λίστες τους.
-Χιλιάδες άτομα σε όλο τον κόσμο έχουν δικαίωμα να υποβάλουν υποψηφιότητα ή να προτείνουν υποψηφίους για τα βραβεία Νόμπελ, καθηγητές πανεπιστημίου, νομοθέτες, προηγούμενοι αποδέκτες του Νόμπελ, ακόμη και τα ίδια τα μέλη της κριτικής επιτροπής. Αν και οι υποψηφιότητες κρατούνται μυστικές για 50 χρόνια, όσοι τις υποβάλλουν μερικές φορές τις ανακοινώνουν δημόσια, ιδιαίτερα αυτές για το Νόμπελ Ειρήνης.
-Το Νόμπελ Ειρήνης απονέμεται στη Νορβηγία ενώ τα υπόλοιπα βραβεία στη Σουηδία. Έτσι το ήθελε ο Άλφρεντ Νόμπελ. Οι ακριβείς λόγοι είναι ασαφείς. Κατά το παρελθόν σημειώθηκαν εντάσεις στις σχέσεις μεταξύ του Ιδρύματος Νόμπελ στη Στοκχόλμη, το οποίο διαχειρίζεται το χρηματικό έπαθλο, και της σκληρής ανεξάρτητης επιτροπής για τα βραβεία ειρήνης στο Όσλο.
-Οι επιστήμονες πρέπει συχνά να περιμένουν δεκαετίες για να αναγνωριστεί το έργο τους από τους κριτές του Νόμπελ, οι οποίοι θέλουν να βεβαιωθούν ότι οποιαδήποτε σημαντική ανακάλυψη αντέχει στη δοκιμασία του χρόνου. Αυτό αποκλίνει από τη διαθήκη του Νόμπελ, η οποία αναφέρει ότι τα βραβεία πρέπει να απονέμονται σε «εκείνους που, κατά τη διάρκεια του προηγούμενου έτους πρόσφεραν το μεγαλύτερο όφελος στην ανθρωπότητα». Η επιτροπή του βραβείου ειρήνης είναι η μόνη που επιβραβεύει τακτικά τα επιτεύγματα της προηγούμενης χρονιάς. Σύμφωνα με τις επιθυμίες του Νόμπελ, το βραβείο ειρήνης θα πρέπει να απονέμεται «στο πρόσωπο που έχει κάνει το μεγαλύτερο ή το καλύτερο έργο για την αδελφοποίηση των εθνών, για την κατάργηση ή τη μείωση των εξοπλισμών και για την προώθηση της ειρήνης».
