Δυσκολεύομαι να κατανοήσω την νομική ουσία του θορύβου για την ψήφιση νομοθετικής διάταξης που προβλέπει την αναστολή της υποβολής αιτήσεων χορήγησης ασύλου όσων φθάνουν στην Ελλάδα παράνομα από τη Βόρεια Αφρική με πλωτά μέσα και επιστροφή των ανθρώπων αυτών, χωρίς καταγραφή, στη χώρα προέλευσης ή καταγωγής τους.
Σύμφωνα με όσα στιβαρά, έγκαιρα και μεγαλοπρεπή καταγγέλλει προειδοποιώντας ο Ευάγγελος Βενιζέλος, η διάταξη αυτή παραβιάζει το αντίστοιχο με το άρθρο 48 του Συντάγματος (που αναφέρεται στην θέση σε εφαρμογή του νόμου περί καταστάσεως πολιορκίας), άρθρο 15 της Ευρωπαϊκής Σύμβασης των Δικαιωμάτων του Ανθρώπου (ΕΣΔΑ), το οποίο επιτρέπει προσωρινή απόκλιση από τις περισσότερες -όχι όλες- τις διατάξεις της. Παραβιάζει επίσης τη Σύμβαση της Γενεύης για τους Πρόσφυγες, παραβιάζει το άρθρο 3 της ίδιας της ΕΣΔΑ, το οποίο μάλιστα δεν αναστέλλεται ούτε με επίκληση του άρθρου 15 αυτής, παραβιάζει το Διεθνές Σύμφωνο για τα Ατομικά και Πολιτικά Δικαιώματα, τη Σύμβαση κατά των Βασανιστηρίων του ΟΗΕ, τον Χάρτη Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της ΕΕ, τον Κώδικα Συνόρων Σένγκεν, ακόμη και τη Διεθνή Σύμβαση για το Δίκαιο της Θάλασσας, μας θυμίζει άλλος γνωστός συνταγματολόγος, ενώ άλλοι σημειώνουν ότι παραβιάζει και το Σύνταγμα.
***
Δεν ενεργοποιείται το άρθρο 15 της ΕΣΔΑ (ούτε το 48 του Συντάγματος), υπάρχουν όμως οι προϋποθέσεις εφαρμογής του άρθρου 15, αντιτάσσει ο εκ των καθεστωτικών συνταγματολόγων Υπουργός Εξωτερικών Καθηγητής κ. Γεραπετρίτης. Ο Καθηγητής -Υπουργός αποσαφηνίζει στη βουλή ότι με την νομοθετική αυτή πρόβλεψη δεν γίνεται μεν ενεργοποίηση της ρήτρας διαφυγής που προβλέπει το άρθρο15, αλλά η βουλή νομοθετεί λαμβάνοντας υπόψη ότι συντρέχουν οι προϋποθέσεις της εφαρμογής του, οι οποίες, κατά διαπίστωσή του, «όπως θα έλεγε και ο κ. Βενιζέλος [έχουν] καταστήσει [το άρθρο 15 ΕΣΔΑ] ως οιονεί συντακτικού χαρακτήρα.» Νομοθετεί δηλαδή, κατά τον συλλογισμό αυτόν, η βουλή με βάση προϋποθέσεις εφαρμογής μιας διάταξης, την οποία όμως δεν φέρει σε εφαρμογή. Ο κ. Γεραπετρίτης μάλιστα ψέγει τον Βενιζέλο, με σεβασμό πάντοτε, για «σύγχυση».
Δεν πρόκειται για συνεκτικό λόγο, δεν είναι νομικό επιχείρημα, ανταπαντά, απορώντας, ο Βαγγέλης. Είναι «απλώς μια επιτηδευμένα σκληρή ρητορεία που για αμιγώς επικοινωνιακούς λόγους απαξιώνει την Ευρωπαϊκή Σύμβαση Δικαιωμάτων του Ανθρώπου και όταν αντιλαμβάνεται ότι έτσι απαξιώνει και το Σύνταγμα και ότι όλο αυτό είναι πρακτικά ανέφικτο να διαφύγει του δικαστικού ελέγχου, εθνικού και διεθνούς, αντιφάσκει λέγοντας ότι εφαρμόζεται απαρέγκλιτα το Σύνταγμα αλλά όχι η ΕΣΔΑ!»
Σύγχυση; Για κάποιους μπορεί, όχι όμως για την κυβερνητική πλευρά για την οποία, όπως και για εμένα, τα πράγματα είναι απολύτως σαφή. Υπάρχει πεντακάθαρο προηγούμενο, και μάλιστα φρέσκο, ολόφρεσκο: η κυβερνητική πλευρά, κατ’ ουσία θεμελιώνοντας τα νομικά της στα περί «ζωντανού Συντάγματος» όπως τα ανέπτυξε ο Ευάγγελος Βενιζέλος καθώς και άλλοι ακαδημαϊκοί συνταγματολόγοι, βεβαίως και δεν παραβίασε το «απαγορεύεται» του άρθρου 16 του Συντάγματος. Το «ερμήνευσε» ως «επιτρέπεται.» Εντελώς πρόσφατα μάλιστα, και με ταχύτατα που διαψεύδει τα περί βραδύτητας στην απονομή της δικαιοσύνης, το Συμβούλιο της Επικρατείας επικύρωσε την μεταβολή του συνταγματικού «απαγορεύεται» σε «επιτρέπεται». Τι αλλιώτικο έγινε εδώ; Και εδώ το «πολυεπίπεδο Σύνταγμα» -αφού μπλέκεται και η Ευρώπη, μόνο στο ελληνικό επίπεδο θα μείνουμε;- και εδώ το «ζωντανό Σύνταγμα» (ή «η ζωντανή ΕΣΔΑ ή όποιο άλλο ζωντανό θέλετε) δεν προσαρμόσθηκε στην «πραγματικότητα», επιτρέποντας να νομοθετηθούν πράγματα που, όσο ήταν κανονικό Σύνταγμα, ΕΣΔΑ κλπ., και όχι βρικόλακας (ένα απέθαντο τέρας δηλαδή, που επιβιώνει πίνοντας αίμα όσων ζούμε), θα τα απαγόρευε; Τι ακριβώς αλλάζει;
***
Καλός μαθητής του Βαγγέλη και των άλλων των παιδιών αποδεικνύεται η κυβέρνηση, πολύ καλός. Ας μη την μεμφόμαστε για αυτό. Αν η καλή αυτή μαθητεία ενοχλεί, ας πρόσεχαν όσοι την έδιναν, αφειδώς και με στεντόρεια φωνή.
(O Γιάννης Δρόσος είναι ομότιμος καθηγητής του Πανεπιστημίου Αθηνών)
