Η κυβέρνηση επιχειρεί να διασκεδάσει τις πολύ αρνητικές εντυπώσεις που έχουν δημιουργηθεί από την είδηση ότι αιγυπτιακό Εφετείο αποφάσισε να περιέλθει στην κυριότητα του αιγυπτιακού κράτους η περιουσία της Μονής της Αγίας Αικατερίνης στο Σινά, ενός από τα πιο παλιά χριστιανικά μοναστήρια του κόσμου. Η πολύ έντονη δήλωση του αρχιεπισκόπου Ιερώνυμου προκάλεσε αίσθηση, αναδεικνύοντας τις διαστάσεις του ζητήματος τόσο για τον κόσμο της Ορθοδοξίας όσο και για την ελληνική εξωτερική πολιτική: «H περιουσία της Μονής υφαρπάζεται και δημεύεται και ο πνευματικός αυτός Φάρος της Ορθοδοξίας και του Ελληνισμού αντιμετωπίζει πλέον ζήτημα πραγματικής επιβίωσης».
Τηλεφώνημα Μητσοτάκη - Σίσι
Μετά από τη δήλωση του Παύλου Μαρινάκη και διαδοχικά κυβερνητικά non paper που διέψευδαν ότι απειλείται με κλείσιμο η Μονή, τη σκυτάλη την πήρε σήμερα ο ίδιος ο πρωθυπουργός. Ο Κυριάκος Μητσοτάκης συνομίλησε με τον Πρόεδρο της Αιγύπτου Αμπντέλ Φατάχ αλ Σίσι. Σύμφωνα με το Μαξίμου, κατά τη συνομιλία ο πρωθυπουργός «υπογράμμισε τη σημασία της διατήρησης του προσκυνηματικού και ελληνορθόδοξου χαρακτήρα της Μονής και την επίλυση του ζητήματος με τρόπο θεσμικό». Οι δύο ηγέτες, πάντα κατά την κυβερνητική ενημέρωση, συμφώνησαν ότι η λύση βρίσκεται στην ήδη καταγεγραμμένη κοινή κατανόηση των δύο πλευρών, καθώς και σε όσα είχαν συμφωνηθεί κατ’ ιδίαν και ανακοινωθεί δημοσίως κατά την επίσκεψη του Προέδρου της Αιγύπτου στην Αθήνα στις 7 Μαΐου. Τη Δευτέρα 2 Ιουνίου ελληνική αντιπροσωπεία θα μεταβεί στην Αίγυπτο για την περαιτέρω επεξεργασία της συμφωνίας με σκοπό την ταχεία ολοκλήρωση της.
Ο χαρακτήρας της Μονής
Η ενημέρωση του Μαξίμου αναφέρει την επισήμανση Μητσοτάκη για την ανάγκη διατήρησης του προσκυνηματικού και ελληνορθόδοξου χαρακτήρας της Αγίας Αικατερίνης. Δεν κάνει όμως καμία αναφορά στο τι απάντησε επ’ αυτού ο Σίσι. Περιορίζεται στη «συμφωνία» ότι η λύση βρίσκεται στην «καταγεγραμμένη κατανόηση» των δύο πλευρών. Μόνο που αυτή η «κατανόηση» παραβιάστηκε από την απόφαση του αιγυπτιακού Εφετείου.
Έχει πολύ μεγάλη σημασία να σταθούμε στο καθεστώς της Μονής, γιατί αυτό είναι το πραγματικό επίδικο. Ο Σίσι δεν γνωρίζουμε τι είπε στον Μητσοτάκη. Ξέρουμε όμως ότι η χτεσινή ανακοίνωση της Προεδρίας της Δημοκρατίας της Αιγύπτου είχε την εξής διατύπωση: «Η Προεδρία της Δημοκρατίας επιθυμεί να επιβεβαιώσει την πλήρη δέσμευσή της στη διατήρηση του μοναδικού και ιερού θρησκευτικού καθεστώτος της Μονής της Αγίας Αικατερίνης και στη διασφάλιση ότι αυτό το καθεστώς δεν θα παραβιαστεί. Η Προεδρία επιβεβαιώνει ότι η πρόσφατη δικαστική απόφαση εδραιώνει αυτό το καθεστώς».
Είναι διαφορετικό πράγμα το «ελληνορθόδοξο προσκυνηματικό» καθεστώς στο οποίο αναφέρεται ο Μητσοτάκης από το «ιερό θρησκευτικό καθεστώς» για το οποίο κάνει λόγο η αιγυπτιακή Προεδρία. Αυτό που λένε οι Αιγύπτιοι είναι ότι η Αγία Αικατερίνη δεν θα πάψει να είναι εκκλησία. Αλλά δεν δεσμεύονται ούτε ότι θα διοικείται από ελληνορθόδοξη κοινότητα ούτε ότι δεν θα τουριστικοποιηθεί πέρα από τους μοναστικούς κανόνες.
Σύμφωνα μάλιστα με τον Νομικό Σύμβουλο της Μονής, κ. Χρήστο Κομπιλίρη, που μίλησε χθες στο Dnews «υπήρχε συνφωνία με έτοιμο κείμενο μεταξύ των δύο πλευρών για εξωδικαστικό συμβιβασμό» κάτι που δεν τήρησε η πλευρά της Αιγύπτου, ενώ ο εκπρόσωπος της Μονής στην Ελλάδα αρχιμανδρίτης Πορφύριος Φραγκάκης δήλωσε στον ΑΝΤ1 ότι με τη δικαστική απόφαση οι μοναχοί γίνονται ενοικιαστές στο ίδιος τους το σπίτι.
Στο επίκεντρο των αιγυπτιακών σχεδιασμών βρίσκεται το σχέδιο της Μεγάλης Μεταμόρφωσης, ένα μεγάλο πρότζεκτ που στοχεύει στη μετατροπή της Αγίας Αικατερίνης σε παγκόσμιο προορισμό θρησκευτικού τουρισμού.
Το παζάρι
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον έχει η ανάλυση που έκανε σε ανάρτησή του ο καθηγητής Διεθνών Σχέσεων στο πανεπιστήμιο Πελοποννήσου Σωτήρης Ρούσσος: «Το συμπέρασμα που βγαίνει είναι το εξής. Η απόφαση βγήκε όπως την περιέγραψε ο Αρχιεπίσκοπος όχι για να εφαρμοστεί αλλά για να αρχίσει ένα εκβιαστικό παζάρι για την περιουσία του μοναστηριού αξίας πολλών εκατοντάδων εκατομμυρίων δολαρίων. Παζάρι τύπου “θα σου κάνω μια πρόταση που δεν θα μπορείς να αρνηθείς” γιατί αν την αρνηθείς υπάρχει πάντα η ανεξάρτητη αιγυπτιακή δικαιοσύνη να σε κλείσει κι εγώ την κρατάω με τα δόντια… Αυτού του είδους τον τσαμπουκά μπορείς να τον κόψεις με ανάλογο τρόπο. Μια καθυστέρηση ας πούμε στις ευρωπαϊκές ενισχύσεις προς την Αίγυπτο λόγω γραφειοκρατίας ή πίεσης από τις οργανώσεις ανθρωπίνων δικαιωμάτων…».
Η αποτυχία της εξωτερικής πολιτικής
Η σύγκρουση για την Αγία Αικατερίνη εντάσσεται στο γενικό πλαίσιο των αντιπαραθέσεων μεταξύ των αραβικών αρχών και των ορθόδοξων ιδρυμάτων καθώς και στη διαχρονική διαμάχη για τη θέση των ελληνορθόδοξων στις αραβικές ορθόδοξες εκκλησίες -στην Παλαιστίνη παίρνει την πιο οξεία μορφή της. Σε αυτές τις αντιπαραθέσεις διαπλέκονται οικονομικά συμφέροντα, θρησκευτικοί ανταγωνισμοί και γεωπολιτικά παίγνια. Σε ένα τόσο περίπλοκο πλαίσιο δεν είναι ξεκάθαρο ούτε ποιο είναι το επίδικο κάθε φορά ούτε ποιος ακριβώς έχει δίκιο -ειδικά όταν η διαμάχη αφορά ακίνητα και εκτάσεις γης.
Είναι όμως σίγουρο ότι αν η Αγία Αικατερίνη ανήκε στην Καθολική Εκκλησία ή σε κάποια αμερικανική εκκλησία βαπτιστών δεν θα είχε αυτήν την αντιμετώπιση από τις αιγυπτιακές αρχές. Δηλαδή, δεν θα υπήρχε περίπτωση η αιγυπτιακή κυβέρνηση να προωθήσει ένα μεγάλο τουριστικό πρότζεκτ κόντρα στη θέληση μιας ιστορικής θρησκευτικής κοινότητας. Είναι άλλο το ξεκαθάρισμα διαφιλονικούμενων εκτάσεων και άλλο η αμφισβήτηση του χαρακτήρα της Μονής.
Προφανώς στο Κάιρο δεν θεωρούν ότι η ελληνική κυβέρνηση μπορεί να τους δημιουργήσει μείζον πρόβλημα. Ακόμα και αν δεν υιοθετήσει κανείς τοποθετήσεις περί διεθνούς ανυποληψίας της χώρας, ο τρόπος που βλέπει την Ελλάδα η Αίγυπτος απέχει πολύ από τη ρητορεία του κυβερνητικού μηχανισμού περί αναβαθμισμένης γεωπολιτικής θέσης της χώρας. Το πρόβλημα γίνεται ακόμα πιο μεγάλο από το ότι η (υποτιθέμενη) συμμαχία με την Αίγυπτο αποτελεί πυλώνα της ελληνικής πολιτικής στην Ανατολική Μεσόγειο.
Όποια και θα είναι τελικά η κατάληξη των διαπραγματεύσεων, και μόνο ότι άνοιξε δημόσια θέμα για τη Μονή της Αγίας Αικατερίνης στο Σινά, αποτελεί μείζον πλήγμα για την ελληνική εξωτερική πολιτική.
