Οι επόμενες ευρωεκλογές διενεργήθηκαν στις 18 Ιουνίου 1989, ταυτόχρονα και πάλι με τις βουλευτικές, που αυτή τη φορά είχαν διαρθρωθεί γύρω από το σκάνδαλο Κοσκωτά και το περίφημο αίτημα της «κάθαρσης». Ήταν έτσι αναμενόμενο να περάσουν ξανά σε δεύτερη μοίρα, παρά το γεγονός ότι η διενέργειά τους συνέπιπτε με σημαντικές εξελίξεις στον χώρο της κοινότητας, με αποφάσεις που αφορούσαν είτε τη διανομή των κοινοτικών κονδυλίων είτε που έθεταν το πλαίσιο για την κατοπινή Συνθήκη του Μάαστριχτ.
Από την άλλη πλευρά, η παράλληλη διενέργεια των πρακτικά αδιάφορων (και σχεδόν «αόρατων») ευρωεκλογών φαίνεται ότι έδωσε εν μέρει και το δικαίωμα σε ένα μικρό έστω μέρος των ψηφοφόρων να εκδηλώσουν μια τάση αμφισβήτησης και προς τις δύο βασικές κατευθύνσεις του εκλογικού ανταγωνισμού, αν όχι και στο γενικότερο πολιτικό σύστημα, απηχώντας ένα κλίμα απαξίωσης της πολιτικής όπως αυτή είχε εποικιστεί από τη σκανδαλολογία και την προσωπική αντιπαράθεση ανάμεσα στις ηγεσίες των δυο μεγάλων κομμάτων. Δεν είναι τυχαίο ότι για πρώτη φορά τα ποσοστά και των δύο σημείωσαν μια σχεδόν ισομερή πτώση των ποσοστών τους (της τάξης του 3-4% το καθένα) σε σχέση με τις βουλευτικές, διατηρώντας ωστόσο τους μεταξύ τους συσχετισμούς. Πρώτο κόμμα αναδείχθηκε η Ν.Δ. με ποσοστό 40,4% (και 10 έδρες) και δεύτερο το ΠΑΣΟΚ με ποσοστό 36% (και 9 έδρες).
ΕΚΛΟΓΙΚΟ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑ ΕΥΡΩΕΚΛΟΓΩΝ 1989
Η αμφίπλευρη αυτή μείωση του δικομματισμού δεν φάνηκε αυτή τη φορά να κινείται συμπαγώς προς κάποια συντονισμένη πολιτική κατεύθυνση, με κανένα μικρότερο κόμμα να μην κερδίζει εκπροσώπηση στο ευρωκοινοβούλιο, πέραν εκείνων που είχαν ήδη εισέλθει στην ελληνική βουλή και με τα ποσοστά ακόμα και των δευτερευόντων παικτών του κεντρικού εκλογικού ανταγωνισμού να εμφανίζουν περιορισμένη ενίσχυση σε σχέση με τις βουλευτικές. Ο (ενιαίος) Συνασπισμός έλαβε 14,3% (και 4 έδρες), η ΔΗΑΝΑ του Κ. Στεφανόπουλου με 1,4% (και 1 έδρα), ενώ ο μουσουλμανικός συνδυασμός της Ροδόπης δεν συμμετείχε στις ευρωεκλογές. Συνεπώς, η χαλαρή ψήφος των ευρωεκλογών οδήγησε απλώς σε έναν γενικότερο κατακερματισμό προς τα μικρά κόμματα απλώς οδήγησαν σε έναν γενικότερο κατακερματισμό της ψήφου προς τα πολύ μικρά κόμματα (κάποια εκ των οποίων, όπως π.χ. οι Οικολόγοι Εναλλακτικοί ή το κόμμα του Δ. Κολλάτου δεν είχαν λάβει μέρος στις βουλευτικές εκλογές), εκτοξεύοντας το αθροιστικό ποσοστό των σχηματισμών χωρίς εκπροσώπηση στο ευρωκοινοβούλιο στα πρωτοφανώς υψηλά για την εποχή επίπεδα του 8%.
Σχετικά με την επιλογή των 24 ευρωβουλευτών, αξίζει να αναφερθεί η συμπερίληψη του Γ. Πεσμαζόγλου ως επικεφαλής του ευρωψηφοδελτίου της ΝΔ, καθώς και η μετέπειτα αντικατάσταση της Μ. Γιαννάκου και του Τ. Χριστοδούλου, μετά την εκλογική νίκη του κόμματος τον Απρίλιο του 1990, προκειμένου να αναλάβουν κυβερνητικά καθήκοντα (Υπ. Υγειας και αναπλ. Υπ. Εξωτερικών αντίστοιχα). Από τον χώρο του ΠΑΣΟΚ, ανάλογες ήταν οι αντικαταστάσεις του Γ. Ρωμαίου και του Δ. Λιβανού τον Οκτώβριο του 1993 (προκειμένου να αναλάβουν τις θέσεις του υφυπουργού Εθνικής Οικονομίας και υπουργού Τουρισμού αντίστοιχα). Τέλος ας σημειωθεί ότι με το ΠΑΣΟΚ εκλέχθηκαν ο πρώην διοικητής της ΕΥΠ Κ. Τσίμας, αλλά και ο πρώην υπουργός Εθνικής Οικονομίας Παν. Ρουμελιώτης, γεγονός που απέτρεψε τη συμμετοχή του ως κατηγορούμενου στο Ειδικό Δικαστήριο.
ΕΚΛΕΓΜΕΝΟΙ ΕΥΡΩΒΟΥΛΕΥΤΕΣ 1989
Ενδεικτική Βιβλιογραφία
Π. Κουστένης, «Ευρωεκλογές: αναμετρήσεις στραμμένες στην ελληνική πολιτική σκηνή», στο Β. Βαμβακάς, Π. Παναγιωτόπουλος (επιμ.), Η Ελλάδα στη Δεκαετία του ’80: Κοινωνικό, Πολιτικό και Πολιτισμικό Λεξικό, Αθήνα: Επίκεντρο, 2014 (2η Εκδ.), σελ. 212-216.
Ε. Τεπέρογλου, Οι Άλλες «Εθνικές» Εκλογές: Η Ιστορία των Ευρωεκλογών στην Ελλάδα 1981-2004, Αθήνα: Παπαζήσης, 2016
