Σε αυτό το πλαίσιο, στηλίτευσε τη μη ύπαρξη κοινής συναντίληψης στην ΕΕ, σημειώνοντας πως «δυστυχώς, αυτό που θεωρείται αυτονόητο στην περιοχή της Μεσογείου δεν είναι αυτονόητο και δεν το συμμερίζονται ή δεν έχουν διάθεση να το συμμεριστούν, με ανοικτή διάθεση και ανοικτό μυαλό, κράτη που είναι εταίροι και σύμμαχοι σε μεγαλύτερους πολιτικούς οργανισμούς, όπως η ΕΕ». Δεν υπάρχει η ίδια ταχύτητα αντανακλαστικών στην ανάγνωση των ιστορικών φαινόμενων, παρατήρησε χαρακτηριστικά.
Στη συνέχεια ο κ. Ξυδάκης σημείωσε πως η Ελλάδα βρίσκεται σε μια παράδοξη θέση, «να συγκεντρώνει τα βλέμματα της διεθνούς κοινότητας στο θέμα της προσφυγικής και μεταναστευτικής κρίσης και να έχει μια ακριβοπληρωμένη ευκαιρία να σωρεύει γνώση και εμπειρία πάνω σε αυτό το θέμα και να δοκιμάζεται σε ένα πεδίο που υπάρχει λίγη γνώση και ίσως λίγα αποθέματα ψυχοπνευματικής διάθεσης από τις ευρωπαϊκές κοινωνίες».
Εστιάζοντας περαιτέρω στην αντιμετώπιση της προσφυγικής και μεταναστευτικής κρίσης, ο κ. Ξυδάκης μίλησε για μια πολύ δύσκολη δοκιμασία στην οποία, όπως τόνισε, το ελληνικό κράτος και η ελληνική κοινωνία καταφέρουν να προχωρούν χωρίς απώλειες. Ωστόσο, εξέφρασε την ανησυχία του για το μέλλον, εκτιμώντας πως δεν είναι ένα πρόσκαιρο φαινόμενο και ότι η ευρύτερη περιοχή, και ιδίως η Μεσόγειος, θα δοκιμαστεί. «Οι ενδείξεις που έχουμε είναι ότι δεν θα έχουμε σύντομη ειρήνευση και μια γρήγορη βελτίωση», επισήμανε αναφερόμενος στις περιοχές της Μέσης Ανατολής έως τον Περσικό Κόλπο και από τη Βόρεια μέχρι και την Υποσαχάρια Αφρική.
Στην κατεύθυνση αυτή, υπογράμμισε την ανάγκη οι χώρες στη Νότια Ευρώπη να είναι προσεκτικές, ψύχραιμες και προετοιμασμένες για τη διατήρηση της ειρήνης και της σταθερότητας με πολύ κόπο, με πολλά μέσα και κυρίως με πάρα πολύ σκέψη. Ως απαραίτητο εφόδιο αντέταξε τη γνώση που έχει αποκτηθεί τα τελευταία χρόνια από τη διαχείριση και την αντιμετώπιση των προσφυγικών και μεταναστευτικών ροών, υποστηρίζοντας πως μπορεί να αποδειχθεί πολύτιμη αν αξιοποιηθεί.
Καλωσορίζοντας τον γενικό γραμματέα του Οργανισμού για την Ασφάλεια και τη Συνεργασία στην Ευρώπη (ΟΑΣΕ), πρέσβη Λαμπέρτο Ζανιέρ (Lamberto Zannier), ο κ. Ξυδάκης είπε ότι έρχεται από τη Βιέννη με πλούσια εμπειρία για να μεταφέρει τη γενικότερη οπτική ενός διεθνούς οργανισμού που ασχολείται με θέματα ασφάλειας και να δει τη μεγάλη εικόνα για τα θέματα σταθερότητας και ασφάλειας που δημιουργούν οι προσφυγικές και μεταναστευτικές κινήσεις.
Ο κ. Ζανιέρ, από τη μεριά του, ξετύλιξε τις πτυχές του πλέγματος του μεταναστευτικού και προσφυγικού ζητήματος, σημειώνοντας πως έχει αναχθεί σε ένα ζήτημα μείζονος σημασίας για όλες τις χώρες της Γηραιάς Ηπείρου καθώς επιδρά αρνητικά στο ευρωπαϊκό οικοδόμημα. Ανέφερε πως «είναι σημαντικό που συζητάμε αυτό το ζήτημα στην Ελλάδα, καθώς αντιμετωπίζει αυτή τη στιγμή τεράστιες προκλήσεις όσον αφορά το προσφυγικό ζήτημα, που προκαλεί επίσης ανησυχία και στην υπόλοιπη Ευρώπη».
Διαπίστωσε δε την έλλειψη αλληλεγγύης μεταξύ των κρατών-μελών της ΕΕ απέναντι στην προσφυγική και μεταναστευτική κρίση, λέγοντας πως «βλέπουμε να υψώνονται τείχη και να ενισχύονται οι συνοριακοί έλεγχοι, δημιουργώντας διακρατικές εντάσεις».
Εξετάζοντας τις παραμέτρους που δημιουργούν την προσφυγική κρίση, πέρα από τη σύγκρουση στη Συρία ανέτρεξε και σε άλλους παράγοντες, που κατά τη γνώμη του είναι θεμελιακοί και προηγούνται. Πιο συγκεκριμένα, ο κ. Ζανιέρ αναφέρθηκε στις δημογραφικές πιέσεις που ασκούνται στην Ευρώπη τα τελευταία χρόνια, στην κλιματική αλλαγή, στο οργανωμένο έγκλημα και στην εμπορία ανθρώπων.
Για την αντιμετώπιση του ζητήματος, προέταξε την ανάγκη ανάπτυξης μιας συνεκτικής και συλλογικής στρατηγικής, με την εξεύρεση τρόπων ενίσχυσης της συνεργασίας μεταξύ των χωρών και των υπηρεσιών πληροφοριών τους, καθώς και την ανάπτυξη νέων συνεργασιών εκτός Ευρώπης, όπως η συνεργασία των μεσογειακών χωρών. «Πρέπει να χτίσουμε γέφυρες και όχι τείχους μεταξύ των χωρών μας για να προστατεύσουμε την κοινή μας ευημερία και ασφάλεια», υπογράμμισε χαρακτηριστικά και προσέθεσε: «Η πρώτη γέφυρα που πρέπει να χτιστεί είναι μεταξύ του κράτους και της ανθρώπινης ασφάλειας, καθώς το ένα ενισχύει το άλλο και συνιστά τον απόλυτο ορισμό της έννοιας της ασφάλειας».
Ο γενικός διευθυντής του ΕΛΙΑΜΕΠ Δρ Θάνος Ντόκος, αναφερόμενος στην προσφυγικό και μεταναστευτικό ζήτημα, επισήμανε πως η κρίση στη Συρία είναι η κορυφή του παγόβουνου και υποστήριξε πως απειλεί να αποσταθεροποιήσει τις γειτονικές της χώρες, τον Λίβανο, την Ιορδανία, την Τουρκία, και ότι απειλεί να δημιουργήσει μια ακόμη διαχωριστική γραμμή στην Ευρώπη. Προφανώς, υπογράμμισε, δεν είναι αποκλειστικά ζήτημα ασφάλειας, αλλά το να υποτιμήσουμε ή να παραγνωρίσουμε τη σημασία της ασφάλειας στην προσφυγική κρίση θα ήταν σημαντικό λάθος.
Η ημερίδα με θέμα: «Μετανάστευση, Πρόσφυγες και Ευρωπαϊκή Ασφάλεια: Ενισχύοντας τη συνεργασία, οικοδομώντας συμμαχίες», που διοργανώθηκε από τον Οργανισμό για την Ασφάλεια και τη Συνεργασία στην Ευρώπη (ΟΑΣΕ) και το Ελληνικό Ίδρυμα Ευρωπαϊκής και Εξωτερικής Πολιτικής (ΕΛΙΑΜΕΠ) πραγματοποιήθηκε στο Ίδρυμα Εικαστικών Τεχνών και Μουσικής Βασίλη και Μαρίνας Θεοχαράκη.
Στο περιθώριο της ημερίδας, ο κ. Ξυδάκης συναντήθηκε με τον κ. Ζανιέρ, με αντικείμενο συζήτησης το προσφυγικό ζήτημα και τις εξελίξεις στο επίπεδο της ασφάλειας στην Ευρώπη.
