Αναδημοσιεύουμε χωρίς κανένα άλλο σχόλιο από τον «Ριζοσπάστη» του Σαββατοκύριακου:
Σταθερά στον άξονα όλων των κυβερνήσεων, «φιλελεύθερων» ή «σοσιαλδημοκρατικών», σε όλη την ΕΕ όπως και στη χώρα μας είναι η υποχρηματοδότηση και υποστελέχωση της δημόσιας Υγείας.
Ετσι επιτυγχάνεται από τη μία ο «εξορθολογισμός» του «κόστους» και από την άλλη το πεδίο επενδυτικής δράσης, με το αστικό κράτος να γίνεται «τροχονόμος» της επιχειρηματικής λειτουργίας και τον λαό να πληρώνει το μάρμαρο.
Πολύ περισσότερο με τη στροφή στην πολεμική οικονομία, η Υγεία αποτελεί ένα από τα «πρώτα θύματα» νέων αιματηρών περικοπών.
Στη χώρα μας, η προπαγάνδα της κυβέρνησης για «το καλύτερο ΕΣΥ όλων των εποχών» σημαίνει ακόμα περισσότερη επιχειρηματική δραστηριότητα, νέες περικοπές και άθλιες συνθήκες εργασίας. Δηλαδή γίνεται καλύτερο για τα κέρδη των ομίλων και χειρότερο για τον λαό, κάτι που αποτυπώνεται σε μια σειρά έρευνες και αναλύσεις, σαν αυτή που παρουσιάζει ο «Ριζοσπάστης».
Πρόκειται για έρευνα του ΚΕΠΥ (Κέντρου Ερευνας και Εκπαίδευσης στη Δημόσια Υγεία, στην Πολιτική Υγείας και στην Πρωτοβάθμια Φροντίδα Υγείας) με τίτλο «Το ΕΣΥ σε οριακό σημείο αντοχής: Μια διαχρονική αποτίμηση της απόδοσής του στον απόηχο της οικονομικής και πανδημικής κρίσης (2009 - 2024)», με τα ευρήματα να είναι αποκαλυπτικά της κατάστασης.
Η μελέτη εξετάζει την πορεία του Εθνικού Συστήματος Υγείας (ΕΣΥ) «στη διάρκεια δύο διαδοχικών και αλληλοτροφοδοτούμενων κρίσεων, της οικονομικής 2009 - 2019 και της πανδημικής 2020 - 2023». Αξιολογεί διαχρονικά τους πόρους, τις παρεχόμενες υπηρεσίες και τα αποτελέσματα του ΕΣΥ στην οικονομική προστασία και πρόσβαση του πληθυσμού σε Φροντίδα Υγείας, χρησιμοποιώντας συνολικά 12 διαχρονικούς δείκτες που καλύπτουν 9 τομείς.
Περίοδος 2009 - 2019
Πρόκειται για την περίοδο που χρονολογείται από την έναρξη της καπιταλιστικής οικονομικής κρίσης, περιλαμβάνοντας και το μετέπειτα διάστημα της ανάπτυξης. Σε αυτήν τη δεκαετία των μνημονίων και των μέτρων που εφάρμοσαν οι κυβερνήσεις των ΝΔ, ΠΑΣΟΚ, ΣΥΡΙΖΑ-ΑΝΕΛ, αποτυπώνεται η αποδυνάμωση του δημόσιου συστήματος Υγείας.
Βασικά στοιχεία που το αποδεικνύουν είναι τα εξής:
- Η δημόσια δαπάνη Υγείας μειώθηκε κατά 43,3%, συμπαρασύροντας τη χρηματοδότηση των νοσοκομείων του ΕΣΥ σε μείωση κατά 36,3%.
- Εκλεισαν το 13,6% των νοσοκομείων και χάθηκε το 1/4 των νοσοκομειακών κλινών (23,5%).
- Στερήθηκε το 12,9% των εργαζομένων στα νοσοκομεία (απώλεια 11.985 θέσεων εργασίας) και το 11,2% των εργαζομένων του στα Κέντρα Υγείας (816 θέσεις εργασίας).
Οι συνέπειες ήταν άμεσες για τον πληθυσμό, με αύξηση κατά 28,2% των ανικανοποίητων ιατρικών αναγκών (σοβαρή διατάραξη της πρόσβασης σε υπηρεσίες Υγείας) και κατά 4,1% των νοικοκυριών με καταστροφικές δαπάνες Υγείας1.
Η περίοδος της πανδημίας (2020 - 2024)
Ακολουθεί η περίοδος της πανδημίας, εκεί που αποκαλύφθηκε όλη η γύμνια του δημόσιου και εμπορευματοποιημένου συστήματος Υγείας, τόσο στη χώρα μας όσο και σε όλο τον καπιταλιστικό κόσμο.
Είναι χαρακτηριστικό ότι η αύξηση των δημόσιων δαπανών Υγείας κατά 9,7% για τη διαχείριση της πανδημίας συνοδεύτηκε από μείωση της χρηματοδότησης των νοσοκομείων του ΕΣΥ κατά 2,6%, με την πρόσθετη δημόσια δαπάνη να ανακατευθύνεται στον ιδιωτικό τομέα Υγείας, για αγορά υπηρεσιών από αυτόν. Είναι η εποχή που τα ιδιωτικά εργαστήρια και οι κλινικές κυριολεκτικά θησαύρισαν από τα κρατικά κονδύλια, ενώ το δημόσιο σύστημα μετατράπηκε ραγδαία σε «μίας νόσου» με τραγικά αποτελέσματα.
Ομοίως, η αύξηση κατά 9,7% του προσωπικού των νοσοκομείων του ΕΣΥ συνοδεύτηκε από μείωση κατά 0,5% του μόνιμου προσωπικού (341 μόνιμες θέσεις εργασίας), καταδεικνύοντας ότι «η ενίσχυση του ΕΣΥ σε ανθρώπινο δυναμικό την εν λόγω περίοδο υπήρξε εμβαλωματική». Δηλαδή έγιναν προσωρινές προσλήψεις για τις έκτακτες ανάγκες, την ίδια ώρα που το μόνιμο προσωπικό συνέχιζε να συρρικνώνεται εξαιτίας αποχωρήσεων, συνταξιοδοτήσεων κ.λπ.
Επιπρόσθετα, η μετατροπή του ΕΣΥ σε «σύστημα Υγείας μίας νόσου» προκάλεσε τεράστιες απώλειες στη νοσηλευτική του κίνηση:
- Απώλεια άνω των 350.000 χειρουργικών επεμβάσεων στα νοσοκομεία.
- Απώλεια άνω των 9,5 εκατ. επισκέψεων στα Κέντρα Υγείας.
Αποτέλεσμα ήταν να αυξηθούν κατά 48,4% οι ανικανοποίητες ιατρικές ανάγκες και κατά 20% οι καταστροφικές δαπάνες Υγείας.
Μεταπανδημική περίοδος (2024)
Περνώντας στην περίοδο μετά την πανδημία, η έρευνα διαπιστώνει «σαφείς ενδείξεις ρηγμάτωσης», με την αισθητά μειωμένη χρηματοδότησή του να συμβάλλει στην ένταση της επιχειρηματικής λειτουργίας.
Ορισμένα ενδεικτικά στοιχεία:
- Η χρηματοδότηση των νοσοκομείων παραμένει κατά 38% μικρότερη σε σχέση με τα επίπεδα του 2009.
- Το υγειονομικό προσωπικό είναι κατά 9,6% λιγότερο.
- Η χειρουργική δραστηριότητα των δημόσιων νοσοκομείων, ακόμα και πέντε χρόνια μετά την έναρξη της πανδημίας, αδυνατούσε να επανέλθει στα προ πανδημίας επίπεδα.
Στις δομές ΠΦΥ παρατηρείται:
- Αυξημένη φθορά ιατρικού προσωπικού, με μείωσή του κατά 9,8% την τελευταία τετραετία.
- Οι επισκέψεις σε Κέντρα Υγείας και ΤΟΜΥ 5 χρόνια μετά την έναρξη της πανδημίας παρέμεναν κατά 16,5% λιγότερες σε σχέση με τα προ πανδημίας επίπεδα.
Σύμφωνα με το ΚΕΠΥ, τα στοιχεία αποκαλύπτουν «μια θεμελιώδη αντίφαση στον καπιταλισμό, το γεγονός δηλαδή ότι στις κρίσεις του, είτε με δημοσιονομικό περιορισμό (λιτότητα) είτε με δημοσιονομική χαλάρωση και επέκταση, οι δημόσιες υπηρεσίες Υγείας παραμένουν αποδυναμωμένες και ευάλωτες, με τις κρίσεις τις περισσότερες φορές να χρησιμοποιούνται ως ευκαιρία για την επιτάχυνση και εμβάθυνση των πολιτικών ιδιωτικοποίησης και εμπορευματοποίησης της Υγείας».
Τεράστιο το κενό της υποχρηματοδότησης
Για να γίνει αντιληπτό το μέγεθος της υποχρηματοδότησης και υποστελέχωσης του δημόσιου συστήματος Υγείας από όλες τις κυβερνήσεις, ακόμα και η επιστροφή στα προ κρίσεων επίπεδα - που σε καμία περίπτωση δεν καλύπτει τις πραγματικές λαϊκές ανάγκες - θα απαιτούσε την άμεση αύξηση της κρατικής χρηματοδότησης των νοσοκομείων κατά 2 δισ. ευρώ ετησίως (από 3,6 δισ. ευρώ το 2023 σε 5,6 δισ. ευρώ - σε σταθερές/αποπληθωρισμένες τιμές του 2020), όπως και την «ανάκτηση 5.778 νοσοκομειακών κλινών (ισοδύναμες δηλαδή 6 νοσοκομείων, δυναμικότητας το καθένα αντίστοιχης με αυτής του ΓΝ "Ευαγγελισμός" στην Αθήνα ή του ΓΝ "Ιπποκράτειο" στη Θεσσαλονίκη)».
Αντίστοιχα, για το υγειονομικό προσωπικό, πέρα από την ετήσια κάλυψη των αποχωρήσεων (λόγω συνταξιοδότησης, παραιτήσεων ή θανάτων) θα απαιτούνταν η πρόσθετη πρόσληψη 11.000 μόνιμων εργαζομένων (8.884 στα νοσοκομεία του ΕΣΥ και κατ' εκτίμηση 1.300 - 2.000 στις δομές ΠΦΥ του ΕΣΥ), καθώς και η μονιμοποίηση των 9.884 επικουρικών υπαλλήλων που υπηρετούν σήμερα στα νοσοκομεία.
Σημείωση:
1. Οι καταστροφικές δαπάνες Υγείας αποτυπώνουν το ποσοστό των νοικοκυριών μιας χώρας των οποίων οι ιδιωτικές πληρωμές για υπηρεσίες Υγείας (out-of-pocket payments) ξεπερνούν το 40% του διαθέσιμου εισοδήματος μετά την κάλυψη βασικών αναγκών, όπως σίτισης, στέγασης και Ενέργειας.
