Η εκτίμηση για την αύξηση της θερμοκρασίας αέρα για την περιοχή του ευρύτερου πολεοδομικού συγκροτήματος της Αθήνας κατά 3,5 βαθμούς Κελσίου (ή ακόμα και 4 βαθμούς για ορισμένες περιοχές της) για την κλιματική περίοδο 2041-2070 σε σχέση με την ιστορική περίοδο 1971-2000, προκύπτει από πρόσφατη έρευνα στο ΕΚΠΑ στο πλαίσιο του έργου CLIMPACT που υποστηρίζεται από τη Γενική Γραμματεία Ερευνας και Καινοτομίας. Η έρευνα αποτυπώνει το συνδυαστικό αποτέλεσμα της αστικής θερμικής νησίδας και της κλιματικής αλλαγής για το δυσμενέστερο σενάριο των Ηνωμένων Εθνών, δηλαδή τη συνέχιση της εξάρτησης στα ορυκτά καύσιμα.
Η αστική θερμική νησίδα (ΑΘΝ) είναι αποτέλεσμα της αστικοποίησης και αφορά την αύξηση της θερμοκρασίας σε μία πόλη σε σύγκριση με τις περιαστικές ζώνες (λ.χ. την πεδιάδα του Μαρκόπουλου) λόγω των κατασκευαστικών υλικών (που απορροφούν εντονότερα την ηλιακή ακτινοβολία), της αστικής πολεοδομίας (δηλαδή ψηλά κτίρια και στενοί δρόμοι), των πηγών θερμότητας (κυκλοφορία οχημάτων, κτίρια, βιοτεχνίες, κ.ά.) αλλά και της έλλειψης πρασίνου. Στην αύξηση της θερμοκρασίας λόγω της ΑΘΝ προστίθεται και αυτή που αντιστοιχεί στην κλιματική αλλαγή (όπως έχει εκτιμηθεί με βάση το δυσμενέστερο σενάριο των Ηνωμένων Εθνών, δηλαδή τη συνέχιση της εξάρτησης στα ορυκτά καύσιμα).
Στην κατάσταση που διαμορφώνεται, το ερώτημα είναι αν υπάρχουν λύσεις. Σε ό,τι αφορά τον μετριασμό της κλιματικής αλλαγής, μόνη λύση είναι η στροφή στην καθαρή ενέργεια και η κατάργηση σταδιακά μέχρι το 2050 της χρήσης των ορυκτών καυσίμων.
Ως προς τη βελτίωση της ανθεκτικότητας της πόλης στις υψηλές θερμοκρασίες και τους καύσωνες (τον συνδυασμό δηλαδή των επιπτώσεων της ΑΘΝ και της κλιματικής αλλαγής), οι λύσεις περιλαμβάνουν την ενίσχυση του πρασίνου στην επιφάνεια αλλά και στις οροφές των κτιρίων (και μάλιστα με είδη που είναι ανθεκτικά στις υψηλές θερμοκρασίες), τη μείωση της κυκλοφορίας οχημάτων κυρίως στο κέντρο, τη χρήση (ψυχρών) υλικών που απορροφούν λιγότερο την ηλιακή ακτινοβολία, τη θερμική θωράκιση κτιρίων ιδίως σε περιοχές όπου ο θερμικός κίνδυνος είναι αυξημένος, κ.ά. Ο κλιματισμός βελτιώνει την ποιότητα ζωής σε επιβαρυμένες θερμικές συνθήκες, δεν θα λύσει όμως το πρόβλημα της υπερθέρμανσης των πόλεων.
(Ο Κώστας Καρτάλης είναι καθηγητής ΕΚΠΑ, μέλος επιστημονικής επιτροπής ΕΕ για την κλιματική αλλαγή- Το άρθρο αποτελεί αναδημοσίευση από την εφημερίδα "Τα Νέα")
