Η απόφαση του προέδρου των ΗΠΑ, Ντόναλντ Τραμπ, να διατάξει ναυτικό αποκλεισμό στα Στενά του Ορμούζ απειλεί να επιδεινώσει δραματικά τη μεγαλύτερη ενεργειακή κρίση των τελευταίων δεκαετιών, εντείνοντας την ήδη εκρηκτική αντιπαράθεση με το Ιράν και προκαλώντας σοκ στις παγκόσμιες αγορές ενέργειας.
Ο αποκλεισμός, που τέθηκε σε εφαρμογή από σήμερα Δευτέρα, αφορά όλα τα πλοία που εισέρχονται ή εξέρχονται από ιρανικά λιμάνια και παράκτιες περιοχές, σύμφωνα με ανακοίνωση της Κεντρικής Διοίκησης των ΗΠΑ. Η εξέλιξη είχε άμεσο αντίκτυπο στη ναυσιπλοΐα, καθώς η κίνηση δεξαμενόπλοιων μέσω των στενών πάγωσε εκ νέου μέσα σε λίγες ώρες από την ανακοίνωση, με αρκετά πλοία να αλλάζουν πορεία.
Οι αγορές αντέδρασαν έντονα, με το αμερικανικό αργό να εκτινάσσεται πάνω από 8%, στα 104,40 δολάρια το βαρέλι, και το Μπρεντ α ενισχύεται περισσότερο από 7%, αγγίζοντας τα 101,86 δολάρια, καθώς οι επενδυτές προεξοφλούν περαιτέρω περιορισμό στην προσφορά πετρελαίου από τον Περσικό Κόλπο.
Η απόφαση της Ουάσιγκτον ελήφθη μετά την κατάρρευση πολυήμερων διαπραγματεύσεων με την Τεχεράνη για το ιρανικό πυρηνικό πρόγραμμα, τον έλεγχο της θαλάσσιας οδού και τις συνεχιζόμενες επιθέσεις του Ισραήλ κατά της φιλοϊρανικής Χεζμπολάχ στον Λίβανο.
Τα Στενά του Ορμούζ αποτελούν κρίσιμη αρτηρία για την παγκόσμια αγορά ενέργειας, καθώς πριν από την έναρξη των πρόσφατων συγκρούσεων περίπου το 20% του παγκόσμιου πετρελαίου διέρχονταν από το συγκεκριμένο πέρασμα. Η ήδη μειωμένη ροή έχει διαταράξει σοβαρά τις εφοδιαστικές αλυσίδες για πετρέλαιο, λιπάσματα, βιομηχανικά προϊόντα και πρώτες ύλες.
Προβλέψεις για 150 δολάρια/βαρέλι
Αναλυτές προειδοποιούν ότι ένας πλήρης αποκλεισμός θα μπορούσε να εκτοξεύσει τις τιμές του πετρελαίου έως και στα 150 δολάρια το βαρέλι, επιβαρύνοντας περαιτέρω τον παγκόσμιο πληθωρισμό και αυξάνοντας τον κίνδυνο ύφεσης. Παράλληλα, προβλέπεται νέα άνοδος στις τιμές βασικών εμπορευμάτων, όπως τα λιπάσματα και το ήλιο, που θεωρούνται κρίσιμα για την αγροτική παραγωγή και τη βιομηχανία ημιαγωγών.
Η Διεθνής Νομισματική Τράπεζα και η Παγκόσμια Τράπεζα έχουν ήδη προειδοποιήσει για επιβράδυνση της παγκόσμιας ανάπτυξης και υψηλότερο πληθωρισμό, με τις αναδυόμενες οικονομίες να αναμένονται ως οι πλέον εκτεθειμένες στις συνέπειες της κρίσης.
Παράλληλα, η κίνηση της Ουάσιγκτον απειλεί να φέρει στο προσκήνιο και την Κίνα, τον μεγαλύτερο αγοραστή ιρανικού πετρελαίου. Οποιαδήποτε διακοπή των εξαγωγών της Τεχεράνης προς το Πεκίνο ενδέχεται να αναζωπυρώσει τις ήδη τεταμένες σινοαμερικανικές σχέσεις, ενώ χώρες όπως η Ινδία και το Πακιστάν κινδυνεύουν επίσης να βρεθούν στη μέση της αντιπαράθεσης λόγω ειδικών συμφωνιών διέλευσης που έχουν συνάψει με το Ιράν.
Παρά τις ανησυχίες, ορισμένοι αναλυτές θεωρούν ότι ο αποκλεισμός ενδέχεται να αποτελεί περισσότερο διαπραγματευτικό μοχλό πίεσης παρά προάγγελο γενικευμένης σύρραξης. Ωστόσο, προειδοποιούν ότι μια λανθασμένη εκτίμηση ή στρατιωτική απάντηση θα μπορούσε να πυροδοτήσει ανεξέλεγκτη κλιμάκωση στην περιοχή.
Το Ιράν, μέσω των Φρουρών της Επανάστασης, προειδοποίησε ήδη ότι κάθε στρατιωτική παρουσία στα Στενά του Ορμούζ θα θεωρηθεί παραβίαση της εκεχειρίας, απειλώντας με «θανατηφόρο δίνη» όσους προχωρήσουν σε επιθετικές ενέργειες.
Την ίδια ώρα, νομικοί εμπειρογνώμονες επισημαίνουν ότι ο αμερικανικός αποκλεισμός στερείται σαφούς νομικής βάσης βάσει του διεθνούς δικαίου, καθώς ούτε οι ΗΠΑ ούτε το Ιράν έχουν το δικαίωμα να εμποδίζουν τη διέλευση μέσω διεθνών στενών, γεγονός που ενδέχεται να προκαλέσει και διπλωματικές αντιδράσεις σε διεθνές επίπεδο.
