«Σεισμός», «κοινωνικοπολιτικός σεισμός», «ιστορική καμπή για τη Γερμανία». Έτσι περιγράφουν πολιτικοί αναλυτές και μέσα ενημέρωσης τη σαρωτική νίκη του ακροδεξιού κόμματος Εναλλακτική για τη Γερμανία (AfD) στις περιφερειακές εκλογές στη Γερμανία την Κυριακή. Είναι υπερβολικοί;
Η Σαξονία-Άνχαλτ είναι μία από τις μικρότερες περιφέρειες της Γερμανίας, η οποία αποτελείται από 16 κρατίδια. Οι 1,7 εκατομμύρια ψηφοφόροι της αποτελούν μόλις ένα μικρό μέρος των 59 εκατομμυρίων εγγεγραμμένων ψηφοφόρων σε ολόκληρη τη χώρα. Πόσο σημαντικές, λοιπόν, μπορεί να είναι οι πολιτικές τάσεις μιας τόσο μικρής περιφέρειας, ιδιαίτερα από τη στιγμή που το AfD απέτυχε οριακά να εξασφαλίσει την απόλυτη πλειοψηφία;
Η απάντηση: πολύ σημαντικές.
ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ
Πρώτα και κύρια, οι επιπτώσεις θα φανούν στο εσωτερικό της ίδιας της Γερμανίας, σύμφωνα με ανάλυση του BBC.
Η εκλογική αναμέτρηση μπορεί να ήταν περιφερειακή, όμως το αποτέλεσμά της έχει εθνικές διαστάσεις. Η σαρωτική νίκη του AfD ασκεί ακόμη μεγαλύτερη πίεση στον ήδη αποδυναμωμένο κεντρώο κυβερνητικό συνασπισμό στο Βερολίνο. Ενδέχεται μάλιστα να αποτελέσει το τελειωτικό χτύπημα για την πολιτική καριέρα του βαθιά αντιδημοφιλούς συντηρητικού καγκελάριου της Γερμανίας, Φρίντριχ Μερτς. Ο ίδιος είχε δεσμευτεί να περιορίσει τη δημοτικότητα του AfD.
Η πολιτική αυτή αναταραχή θα αποδυναμώσει περαιτέρω τη Γερμανία και θα την αναγκάσει να επικεντρωθεί περισσότερο στα εσωτερικά της προβλήματα, τη στιγμή που, ως ο ισχυρότερος παίκτης της ΕΕ, καλείται να διαχειριστεί μια βαθιά κρίση στην ευρωπαϊκή ήπειρο - καθώς η Ευρώπη προσπαθεί να αντιμετωπίσει τη ρωσική επιθετικότητα, τις αλλεπάλληλες δασμολογικές κινήσεις του Ντόναλντ Τραμπ και την οικονομική απειλή από την Κίνα.
Το αποτέλεσμα στη Σαξονία-Άνχαλτ προκαλεί επίσης ευρύτερο προβληματισμό στη Γερμανία, όπου το ναζιστικό παρελθόν εξακολουθεί να ρίχνει βαριά τη σκιά του. Πρόκειται για την πρώτη εντυπωσιακή εκλογική νίκη ενός κόμματος της σκληρής δεξιάς με εθνικιστικό χαρακτήρα από την πτώση του Τρίτου Ράιχ το 1945.
Οι γερμανικές αρχές έχουν χαρακτηρίσει το AfD, εν μέρει, αντιδημοκρατικό, ενώ αρκετές περιφερειακές οργανώσεις του κόμματος, μεταξύ των οποίων και εκείνη της Σαξονίας-Άνχαλτ, έχουν χαρακτηριστεί εξτρεμιστικές οργανώσεις της ακροδεξιάς.
Το AfD είναι γνωστό ότι έχει ιδιαίτερα μεγάλη απήχηση στην ανατολική Γερμανία, όμως πλέον στις δημοσκοπήσεις εμφανίζεται και ως το μεγαλύτερο πολιτικό κόμμα σε ολόκληρη τη χώρα.
Το πολιτικό κατεστημένο της Γερμανίας φαίνεται πως απογοήτευσε τους ψηφοφόρους. Τι κάνει τώρα η μεγαλύτερη οικονομία της Ευρώπης και η πολυπληθέστερη χώρα της, αν εξαιρέσουμε τη Ρωσία;
Αναταράξεις και πέρα από τα σύνορα της Γερμανίας
Η μικρή Σαξονία-Άνχαλτ προκαλεί αναταράξεις και πέρα από τα σύνορα της Γερμανίας.
Μάλιστα, ο ίδιος ο πρόεδρος των ΗΠΑ έσπευσε την Κυριακή να αναρτήσει στην πλατφόρμα του, Truth Social, το exit poll από τη Σαξονία-Άνχαλτ.
Το αντιμεταναστευτικό, αντι-woke μήνυμα του AfD, «Η Γερμανία για τους Γερμανούς», βρίσκεται πολύ κοντά στη ρητορική MAGA του Ντόναλντ Τραμπ. Μαζί με αρκετά άλλα εθνικιστικά κόμματα στην Ευρώπη, το AfD αντλεί σε μεγάλο βαθμό στοιχεία από το πολιτικό εγχειρίδιο του Τραμπ - υπονομεύοντας τα κυρίαρχα μέσα ενημέρωσης, αμφισβητώντας την ουδετερότητα των δικαστών και υποσχόμενο να «κάνει τη Γερμανία ξανά μεγάλη».
Αξίζει, ωστόσο, να σημειωθεί ότι ο Αμερικανός πρόεδρος σπάνια αναφέρεται ονομαστικά στις προεκλογικές εκστρατείες στην Ευρώπη. Οι πολιτικοί γνωρίζουν πολύ καλά πόσο αντιδημοφιλής είναι μεταξύ των ψηφοφόρων.
Η Ρωσία
Το βράδυ της Κυριακής, μετά τον Τραμπ εμφανίστηκε στα social media και ο επιδραστικός Ρώσος επιχειρηματίας Κίριλ Ντμίτριεφ, διευθύνων σύμβουλος του Russian Direct Investment Fund. Χαρακτήρισε το αποτέλεσμα του AfD «ιστορικό», την κυβέρνηση της Γερμανίας «αναξιόπιστη» και τον Γερμανό καγκελάριο «ταπεινωμένο», συγκρίνοντας τον Φρίντριχ Μερτς με τον πρώην πρωθυπουργό του Ηνωμένου Βασιλείου, Κιρ Στάρμερ, ο οποίος οδηγήθηκε σε παραίτηση το καλοκαίρι.
Τι ενδιαφέρον μπορεί να έχει η Ρωσία για τις γερμανικές περιφερειακές εκλογές, μπορεί να ρωτήσει κάποιος, και τι ακριβώς υπονοούσε ο Ντμίτριεφ με την αναφορά του στο Ηνωμένο Βασίλειο;
Η γερμανική κυβέρνηση είναι ο μεγαλύτερος μεμονωμένος χρηματοδότης της Ουκρανίας, ενώ το Ηνωμένο Βασίλειο είναι γνωστό ότι έχει προμηθεύσει το Κίεβο με πυραύλους που χρησιμοποιήθηκαν για πλήγματα εντός ρωσικού εδάφους. Αυτό έχει εξοργίσει τη Μόσχα.
Σε αντίθεση με τη γερμανική κυβέρνηση, το AfD είναι σε μεγάλο βαθμό φιλορωσικό. Θέλει να σταματήσει η αποστολή στρατιωτικής βοήθειας προς την Ουκρανία, να τερματιστούν οι κυρώσεις κατά της Μόσχας και να αρχίσει ξανά η αγορά πολύ φθηνότερης ρωσικής ενέργειας. Η ενεργοβόρα γερμανική βιομηχανία υπέστη τεράστιο οικονομικό πλήγμα μετά τη διακοπή των εισαγωγών ρωσικής ενέργειας από τη χώρα, έπειτα από την πλήρους κλίμακας εισβολή στην Ουκρανία το 2022.
Η πιο ήπια στάση του AfD απέναντι στη Ρωσία βρίσκει ανταπόκριση στην ανατολική Γερμανία, η οποία εξακολουθεί να είναι πολύ φτωχότερη από τη δυτική. Κι αυτό, παρά το γεγονός ότι η Γερμανία έχει δαπανήσει από 2,3 έως 3 τρισεκατομμύρια ευρώ - ανάλογα με τις εκτιμήσεις και το αν λαμβάνεται υπόψη ο πληθωρισμός - για να συμβάλει στην ενσωμάτωση του πρώην κομμουνιστικού τμήματος της χώρας μετά την πτώση του Τείχους του Βερολίνου το 1989.
Η Σαξονία-Άνχαλτ είναι η φτωχότερη περιφέρεια της Γερμανίας και εκεί, όπως και σε μεγάλο μέρος της ανατολικής Γερμανίας, συναντά κανείς συχνά μεταξύ των ψηφοφόρων το λεγόμενο «Ostalgie» . Πρόκειται, ουσιαστικά, για μια «νοσταλγία για την Ανατολή», δηλαδή νοσταλγία για τις συγκριτικά πιο σταθερές εποχές της κομμουνιστικής περιόδου.
Η Ευρώπη
Τις εκλογές στη Σαξονία-Άνχαλτ παρακολουθούσε στενά και η Ευρωπαϊκή Ένωση. Οι επόμενοι 12 μήνες αναμένεται να αποτελέσουν μια ιδιαίτερα έντονη εκλογική περίοδο σε ολόκληρη την ΕΕ. Κάλπες αναμένεται να στηθούν σε σημαντικές χώρες, όπως η Γαλλία, η Ιταλία, η Ισπανία και η Πολωνία. Οι Βρυξέλλες φοβούνται ότι περισσότερα «ακραία» κόμματα θα ενισχυθούν συνολικά.
Ο ηγέτης του ισπανικού ακροδεξιού κόμματος Vox, Σαντιάγο Αμπασκάλ, έγραψε την Κυριακή στην πλατφόρμα X ότι η νίκη του AfD στη Σαξονία-Άνχαλτ αποτελεί «μεγάλη ελπίδα για τη Γερμανία και την Ευρώπη».
Αντίθετα, ο υπουργός Ευρωπαϊκών Υποθέσεων της Γαλλίας, Μπενζαμέν Αντάντ, σύμμαχος του κεντρώου προέδρου Εμανουέλ Μακρόν, προειδοποίησε: «Είναι μια σοβαρή στιγμή για την Ευρώπη, βλέποντας την ακροδεξιά να κερδίζει σε μια περιφερειακή εκλογή στη Γερμανία. Πρέπει να ακούσουμε με ταπεινότητα την οργή, τις ανησυχίες και τους φόβους των πολιτών και να ανταποκριθούμε σε αυτά. Όμως ο εθνικισμός και η ξενοφοβία δεν αποτελέσουν ποτέ λύση. Δεν πρέπει ποτέ να πάψουμε να υπερασπιζόμαστε τις δημοκρατικές μας αξίες και το ευρωπαϊκό εγχείρημα. Δεν πρέπει να ξεχνάμε την ιστορία μας. Αυτό είναι το νόημα των επιλογών που έχουν κάνει η Γαλλία και η Γερμανία».
Ούτε το AfD ούτε άλλα ευρωπαϊκά κόμματα που χαρακτηρίζονται «ακροδεξιά» αποδέχονται αυτόν τον χαρακτηρισμό. Επίσης, διαφέρουν μεταξύ τους ως προς την ρητορική και το πολιτικό τους πρόγραμμα. Ο Εθνικός Συναγερμός της Γαλλίας, υπό τη Μαρίν Λεπέν, πριν από δύο χρόνια απέκλεισε το AfD από την πολιτική του ομάδα στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, θεωρώντας το υπερβολικά «ριζοσπαστικό». Αυτό που τείνουν, ωστόσο, να μοιράζονται τα κόμματα αυτά είναι η αντιμεταναστευτική πολιτική και η έντονη εθνικιστική ρητορική. Και αυτό προκαλεί μεγάλη ανησυχία στην ΕΕ.
Η ανησυχία στις Βρυξέλλες είναι ότι η άνοδος των εθνικιστικών κομμάτων υπονομεύει την ευρωπαϊκή συνοχή, σε μια περίοδο κατά την οποία οι εξωτερικές εξελίξεις απαιτούν την ευρωπαϊκή ενότητα περισσότερο από ποτέ.
Εθνικιστικά κόμματα όπως το AfD ή η ιταλική Λέγκα είναι βαθιά ευρωσκεπτικιστικά. Οι Βρυξέλλες, όμως, υποστηρίζουν ότι η Ευρώπη πρέπει να παραμείνει ενωμένη, για να αντιμετωπίσει, για παράδειγμα, τις πιέσεις και τις επιθετικές κινήσεις του Ντόναλντ Τραμπ ή για να προστατεύσει αποτελεσματικά τις ευρωπαϊκές επιχειρήσεις από την Κίνα που κατακλύζει τις αγορές με φθηνά προϊόντα.
Ο ευρωπαϊκός αμυντικός μηχανισμός προειδοποιεί επίσης ότι οι ρωγμές στην ευρωπαϊκή πολιτική κυρώσεων κατά της Ρωσίας ή η διστακτική στάση ορισμένων χωρών απέναντι στο ΝΑΤΟ - όπως, για παράδειγμα, του Εθνικού Συναγερμού της Μαρίν Λεπέν ή του AfD στη Γερμανία - απλώς ενθαρρύνουν τη Μόσχα.
Οι επικεφαλής των υπηρεσιών ασφαλείας υποστηρίζουν ότι τα κράτη πρέπει να παραμείνουν ενωμένα για να σταματήσουν τη ρωσική επιθετικότητα στην Ουκρανία.
Διαφορετικά, το Κρεμλίνο μπορεί να μπει στον πειρασμό να επιτεθεί σε χώρα-μέλος του ΝΑΤΟ, όπως για παράδειγμα στα κράτη της Βαλτικής.
Οι Ευρωπαίοι ψηφοφόροι έχουν πλήρη επίγνωση αυτών των εξωτερικών απειλών και των επιπτώσεων στο εσωτερικό των χωρών. Ανησυχούν για τις συνέπειες των πολέμων στην Ουκρανία και τη Μέση Ανατολή, για την υποβάθμιση των υπηρεσιών υγείας στις χώρες τους και για τη μειωμένη οικονομική ασφάλεια των ίδιων και των οικογενειών τους. Η ανεξέλεγκτη μετανάστευση και η ασφάλεια στους δρόμους αποτελούν επίσης μείζονες ανησυχίες, αναφέρει η ανάλυση του BBC.
Και εδώ ακριβώς αναδεικνύεται η σημασία του εκλογικού αποτελέσματος στη Σαξονία-Άνχαλτ. Πρόκειται για ένα ηχηρό προειδοποιητικό μήνυμα προς τα παραδοσιακά πολιτικά κόμματα, αλλά και προς θεσμούς σε ολόκληρη την Ευρώπη, όπως η δικαιοσύνη και οι υπηρεσίες ασφαλείας - θεσμούς που το AfD απορρίπτει ως μέρος του «κατεστημένου».
Οι ψηφοφόροι στην Ευρώπη αισθάνονται απογοητευμένοι από τα κόμματα που στήριζαν ξανά και ξανά επί δεκαετίες. Το γεγονός ότι στις εκλογές στρέφονται πλέον προς τα δεξιά ή προς τα αριστερά δεν σημαίνει ότι ξαφνικά όλοι έγιναν εξτρεμιστές, σχολιάζει το BBC.
Το προεκλογικό σύνθημα του AfD στη Σαξονία-Άνχαλτ ήταν το αισιόδοξο «Όλα είναι δυνατά!». Παράλληλα, το κόμμα υποσχόταν να κάνει τους Γερμανούς να αισθανθούν ξανά υπερήφανοι για τη χώρα τους. Χωρίς μέχρι σήμερα να έχει κυβερνήσει και να έχει δοκιμαστεί στην πράξη, το AfD φαίνεται πως κερδίζει όλο και περισσότερο την εμπιστοσύνη των πολιτών, οι οποίοι είναι πλέον πιο πρόθυμοι να του δώσουν μια ευκαιρία...
Ανάλυση από BBC
