Πρόκειται για καταιγίδες αέριας μάζας, που αναπτύσσονται είτε λόγω της έντονης θέρµανσης του εδάφους και του προσκείµενου σε αυτό αέρα κατά τη θερινή περίοδο του έτους (θερµικές καταιγίδες), είτε λόγω ύπαρξης αρκετά ψυχρών αερίων µαζών στα µέσα στρώµατα της ατµόσφαιρας (δυναµικές καταιγίδες).
Στην περίπτωση του καιρού «ψυχρής λίμνης», η αλληλεπίδραση ψυχρών αερίων μαζών της ανώτερης ατμόσφαιρας (cold pool), του θερμού εδάφους και του προσκείμενου σε αυτό αέρα σε συνθήκες αυξημένης υγρασίας ευνοεί την ανάδευση των ασταθών αερίων μαζών καθ’ ύψος, δημιουργώντας νέφη κατακόρυφης ανάπτυξης ή σωρείτες (cumulus), που αποτελούν προποµπούς των καταιγιδοφόρων νεφών ή σωρειτοµελανίες (cumulonimbus).
Το ανοδικό ρεύµα θερµού αέρα –που αναπτύσσεται µε αυξανόµενη ταχύτητα– ψύχεται, συμπυκνώνοντας τους υδρατμούς που περιέχει. Έχοντας μεγιστοποιήσει την ταχύτητά του, φτάνει σε υψόμετρο 10-12 χλμ., όπου τα καταιγιδοφόρα πλέον σύννεφα αποκτούν οριζόντια έκταση. Οι υδροσταγόνες και οι παγοκρύσταλλοι που περιέχονται µέσα σε αυτά αποκτούν αρκετό βάρος. Τότε, αρχίζει ένα καθοδικό ρεύµα που παρασύρει προς το έδαφος τη βροχή ή και το χαλάζι που ενδέχεται να έχει σχηµατιστεί.
Όπως αναφέρει το Εθνικό Αστεροσκοπείο Αθηνών, καταιγίδες αέριας μάζας εκδηλώνονται συνήθως πάνω από ηπειρωτικές περιοχές κατά τις µεσηµβρινές και πρώτες απογευµατινές ώρες, από τον Μάιο έως και τον Σεπτέµβριο.
