Σε υποδομή στρατηγικής σημασίας για την ενεργειακή ασφάλεια της Νοτιοανατολικής Ευρώπης εξελίσσεται ο αγωγός VARDAX, ο οποίος επανήλθε σε λειτουργία στις αρχές του 2026, έπειτα από 13 χρόνια αδράνειας, δημιουργώντας έναν νέο «κάθετο ενεργειακό διάδρομο» από τη Θεσσαλονίκη προς τις αγορές των Βαλκανίων. Σε ενημερωτικό σημείωμά της, η HELLENiQ ENERGY αναλύει τη σημασία της επαναλειτουργίας του αγωγού, τόσο για την ασφάλεια εφοδιασμού της περιοχής όσο και για την ενίσχυση του ενεργειακού και γεωοικονομικού ρόλου της Ελλάδας.
Ο VARDAX κατασκευάστηκε το 2002 και ανήκει στην ομώνυμη εταιρεία, στην οποία η HELLENiQ ENERGY συμμετέχει με 80%, ενώ το υπόλοιπο 20% ανήκει στο Δημόσιο της Δημοκρατίας της Βόρειας Μακεδονίας. Αρχικά συνέδεε τα διυλιστήρια Θεσσαλονίκης με το τότε διυλιστήριο της ΟΚΤΑ, θυγατρικής της HELLENiQ ENERGY, στα Σκόπια, για τη μεταφορά αργού πετρελαίου.
Το 2013 κρίθηκε επιχειρηματικά ασύμφορη η συνέχιση της λειτουργίας της ΟΚΤΑ ως διυλιστηρίου και αποφασίστηκε η μετατροπή των εγκαταστάσεών της σε περιφερειακή βάση εφοδιασμού για τα Δυτικά Βαλκάνια. Παράλληλα, άλλαξε ο σχεδιασμός για τη χρήση του αγωγού, ώστε να μπορεί να μεταφέρει προϊόντα διύλισης αντί για αργό.
Παρά τις επενδύσεις που πραγματοποιήθηκαν για την προσαρμογή των εγκαταστάσεων και του αγωγού, ο VARDAX παρέμεινε ανενεργός εξαιτίας διοικητικών και οικονομικών εκκρεμοτήτων.
Ο αγωγός έχει μήκος περίπου 213 χιλιομέτρων, από τα οποία τα 70 βρίσκονται στην ελληνική επικράτεια. Μετά τη ριζική αναβάθμισή του έχει τη δυνατότητα μεταφοράς έως 2,5 εκατ. τόνων αργού πετρελαίου και πετρελαϊκών προϊόντων ετησίως, μεταξύ των οποίων ντίζελ, κηροζίνη και βενζίνη.
ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ
Για την HELLENiQ ENERGY, η αποκατάσταση και ο εκσυγχρονισμός του VARDAX αποτέλεσαν στρατηγική επιλογή. Στο πλαίσιο αυτό υλοποιήθηκε εκτεταμένο πρόγραμμα αναβάθμισης, με σύγχρονες προδιαγραφές ασφάλειας, ψηφιακής παρακολούθησης και λειτουργικής αποδοτικότητας.
Ήδη, τα πρώτα στοιχεία δείχνουν τη σημασία της υποδομής. Από τις αρχές του 2026 έως το τέλος Αυγούστου μεταφέρθηκαν μέσω του αγωγού σχεδόν 400 εκατ. λίτρα diesel, τροφοδοτώντας πρωτίστως την αγορά της Δημοκρατίας της Βόρειας Μακεδονίας, αλλά και γειτονικές αγορές, όπως το Κόσσοβο και η Σερβία. Σύμφωνα με την εταιρεία, με αφετηρία τη Θεσσαλονίκη έχει δημιουργηθεί πλέον ένας «κάθετος ενεργειακός διάδρομος», ο οποίος συνδέει την Ελλάδα με τα Βαλκάνια και από εκεί με τις αγορές της Κεντρικής Ευρώπης. Η λειτουργία του περιορίζει την εξάρτηση της περιοχής από συγκεκριμένες πηγές και διαδρομές εφοδιασμού, ενώ ενισχύει τον ρόλο της Δημοκρατίας της Βόρειας Μακεδονίας ως περιφερειακού ενεργειακού κόμβου.
Η HELLENiQ ENERGY σχεδιάζει ήδη πρόσθετες επενδύσεις για την αύξηση των ποσοτήτων προϊόντων διύλισης που θα διακινούνται από τις Βιομηχανικές Εγκαταστάσεις Θεσσαλονίκης. Παράλληλα, στις εγκαταστάσεις της ΟΚΤΑ δημιουργείται γραμμή σιδηροδρομικού εφοδιασμού για τη μεταφορά προϊόντων προς γειτονικές χώρες.
Σημαντικό είναι και το περιβαλλοντικό αποτύπωμα. Σύμφωνα με την εταιρεία, έως τα τέλη Αυγούστου η λειτουργία του VARDAX είχε αντικαταστήσει περίπου 12.108 διαδρομές βυτιοφόρων, περιορίζοντας την κυκλοφοριακή επιβάρυνση και τους κινδύνους από τη μεταφορά καυσίμων μέσω του οδικού δικτύου. Η μείωση των οδικών μεταφορών υπολογίζεται ότι έχει οδηγήσει μέχρι σήμερα στην αποφυγή περίπου 5.475 τόνων εκπομπών CO₂. Παράλληλα, η λειτουργία του αγωγού ενισχύει τον ρόλο της Θεσσαλονίκης και συνολικά της Βόρειας Ελλάδας ως κομβικού σημείου ενεργειακών ροών προς τη Νοτιοανατολική Ευρώπη.
