Υπάρχουν ταξίδια που σου υπόσχονται χαλάρωση και άλλα, που σου προσφέρουν γεύσεις. Και υπάρχουν κι εκείνα που κουβαλούν κάτι πολύ βαθύτερο… ιστορία, παράδοση και μια αυθεντικότητα που δύσκολα περιγράφεται. Ένα τέτοιο ταξίδι ήταν το πρόσφατο media trip στη Λέσβο, με αφορμή την πρόσκληση του Ούζου Πλωμαρίου Ισιδώρου Αρβανίτου. Δύο μέρες γεμάτες αρώματα, μνήμες, γη και θάλασσα. Δύο μέρες εκεί όπου το ούζο δεν είναι απλώς ένα απόσταγμα, είναι πολιτισμός.
Φτάνοντας, η πρώτη ανάσα ήταν γεμάτη αλμύρα. Η Λέσβος είναι ένα νησί που σε κερδίζει με την πρώτη ματιά, αλλά στο Πλωμάρι αρχίζει το πραγματικό της αφήγημα. Από το άρωμα του γλυκάνισου που αιωρείται στον αέρα, μέχρι τις ιστορίες των ανθρώπων του τόπου που φυλάσσονται σαν μυστικά στα βαρέλια της απόσταξης.
Το αποστακτήριο: Εκεί που ξεκινούν όλα
Το πρώτο μας «ραντεβού» με την ουσία του τόπου ήταν στον «Κόσμο του Ούζου» το μουσείο και το αποστακτήριο του Ούζου Πλωμαρίου. Εκεί, ανάμεσα σε χάλκινους άμβυκες και μυρωδιές που ταξιδεύουν τη μνήμη, καταλάβαμε γιατί το ούζο είναι τελετουργία.
Οι άνθρωποι της αποσταγματοποιίας μάς υποδέχθηκαν εγκάρδια και μας μίλησαν για τον Ισίδωρο Αρβανίτη, τον άνθρωπο που το 1894, με μεράκι και τελειομανία, δημιούργησε την περίφημη, μυστική συνταγή. Με νερό κρυστάλλινο από τις πηγές του ποταμού Σεδούντα να κυλά στην καρδιά του αποστάγματος και πάνω από 15 ευλογημένα δώρα της γης, όπως αρωματικός μάραθος από την Εύβοια, μαστιχέλαιο από τη Χίο, θαλασσινό αλάτι από τις αλυκές της Καλλονής και, σαν σφραγίδα γνησιότητας, ο μοναδικός γλυκάνισος Λισβορίου.
Το εντυπωσιακό; Η διαδικασία της απόσταξης παραμένει ίδια εδώ και 131 χρόνια, 100% απόσταξη σε 18 μικρούς, χειροποίητους χάλκινους άμβυκες, δύο φορές, με ιδιαίτερη επιμέλεια ώστε να κρατηθεί μόνο η «καρδιά» του αποστάγματος. Και όλο αυτό όχι απλώς με σεβασμό στην παράδοση, αλλά με αφοσίωση σχεδόν ιερή.
Ξεναγηθήκαμε στο μουσείο, μυρίσαμε τον μάραθο, το μαστιχέλαιο, τον γλυκάνισο από το Λισβόρι, τον καλύτερο στον κόσμο, όπως μάθαμε, χάρη στο μικροκλίμα που δημιουργεί η αύρα του Κόλπου της Καλλονής. Όλα αυτά σε αρμονία, σαν συμφωνία φύσης και ανθρώπου, καταλήγουν σε κάθε γουλιά ούζου Πλωμαρίου.
Και όταν ήρθε η ώρα της δοκιμής, νιώσαμε τη διαφορά… Μια γεύση καθαρή, ισορροπημένη, με αρώματα που απλώνονται απαλά στον ουρανίσκο.
Μια ακόμα σταγόνα ιστορίας, στηρίζοντας τις ρίζες της ελληνικής ναυτοσύνης
Το Πλωμάρι δεν είναι συνδεδεμένο μόνο με το ούζο, αλλά και με τη ναυτοσύνη. Το βλέπεις στο βλέμμα των ανθρώπων, στα καρνάγια που κάποτε έσφυζαν από ζωή, στις παλιές βάρκες που λικνίζονται ακόμα σε μικρά λιμανάκια.
Με αφορμή αυτή τη βαθιά σχέση του τόπου με τη θάλασσα, η Ποτοποιία Πλωμαρίου της οικογένειας Καλογιάννη έχει ξεκινήσει μια πρωτοβουλία που δεν περιορίζεται μόνο στο ποτήρι. Εδώ και τέσσερα χρόνια, συμβάλλει ενεργά στη διάσωση και ανακατασκευή παραδοσιακών ξύλινων καϊκιών και στην αναβίωση της τέχνης του καραβομαραγκού, ενός επαγγέλματος που σταδιακά σβήνει από τον ελληνικό ορίζοντα.
Το πιο πρόσφατο παράδειγμα η «Ηλιαχτίδα», ένα μικρό ξύλινο καΐκι, «μπατέλο», που φτιάχτηκε το 1972 και, μετά από δεκαετίες φθοράς, απέκτησε ξανά ζωή και χρώμα. Ανακατασκευάστηκε με μεράκι στη Σκάλα Λουτρών Λέσβου και σήμερα στέκει στον προαύλιο χώρο του αποστακτηρίου, γεμάτο φως και μνήμες.
Εκεί είχαμε τη δυνατότητα να αποτυπώσουμε σε χαρτί μια αγαπημένη μας ανάμνηση από τον ήλιο, τη θάλασσα και το καλοκαίρι. Στη συνέχεια, η κάθε λέξη θα γίνει χρώμα, μοτίβο και μια πινελιά στο παραδοσιακό καΐκι που θα διακοσμηθεί με βάση τις ιστορίες μας, έτσι, ώστε η «Ηλιαχτίδα» να ανήκει πια σε όλους μας.
Η Ποτοποιία Πλωμαρίου ενισχύει με αυτόν τον τρόπο, τη δέσμευσή της για τη διατήρηση της παραδοσιακής ναυπηγικής τέχνης και την ουσιαστική στήριξη της τοπικής κοινωνίας. Γιατί η πολιτιστική κληρονομιά δεν είναι κάτι που απλώς τιμούμε, είναι κάτι που συνεχίζουμε να δημιουργούμε, μαζί.
Το Ούζο Πλωμαρίου είναι πολλά περισσότερα από ένα απόσταγμα
Επόμενος σταθμός του ταξιδιού μας, μια ψαροταβέρνα πάνω στο κύμα στο Πλωμάρι, με το τραπέζι να γεμίζει τοπικές νοστιμιές. Το ούζο αυτή τη φορά παγωμένο, μόνο του, με τα ποτήρια να θολώνουν από τη δροσιά. Εκεί καταλαβαίνεις γιατί το ούζο δεν πίνεται βιαστικά. Θέλει κουβέντα, χρόνο, ήλιο και ανθρώπους γύρω από το τραπέζι.
Η εμπειρία συνεχίστηκε και στη Μυτιλήνη, όπου απολαύσαμε εμπνευσμένα cocktails με βάση το Άδολο Ούζο Πλωμαρίου, ένα τριπλής απόσταξης Ούζο, από 100% απόσταξη. Ήταν σαν το παλιό να συναντούσε το νέο, σε μια δημιουργική συνάντηση εποχών και αισθήσεων.
Γυρίζοντας από το ταξίδι, φέρνω μαζί μου ένα μπουκάλι Ούζο Πλωμαρίου. Όχι για να θυμάμαι μόνο τις στιγμές, αλλά για να τις ξαναζώ, γιατί κάθε φορά που ανοίγεις ένα τέτοιο μπουκάλι, ξεχύνεται μια ιστορία.
Και κάπως έτσι, καταλαβαίνεις γιατί το Πλωμάρι είναι η πατρίδα του ούζου. Γιατί εδώ, κάθε σταγόνα κρύβει γη, αέρα, παράδοση, ανθρώπους. Και το καλοκαίρι, έχει πάντα γεύση από γλυκάνισο.
