Με την εκκαθάριση των φετινών φορολογικών δηλώσεων οι φορολογούμενοι κινδυνεύουν να φορολογηθούν όχι με βάση τα πραγματικά εισοδήματά τους αλλά για μεγαλύτερα εισοδήματα που θα προκύψουν με την εφαρμογή των νέων αυξημένων ακόμη και 200% τεκμηρίων διαβίωσης τα οποία ισχύουν για τα φετινά εισοδήματα.
Τα νέα τεκμήρια «καίνε» και απειλούν κυρίως χαμηλόμισθους και χαμηλοσυνταξιούχους που διαμένουν σε ιδιόκτητη ή μισθωμένη κατοικία και διαθέτουν ένα αυτοκίνητο μικρό ή μεσαίου κυβισμού. Τα αυξημένα τεκμήρια σε συνδυασμό με το νέο μειωμένο αφορολόγητο όριο των 5.000 ευρώ αναμένεται να οδηγήσουν στα ταμεία της εφορίας εκατοντάδες χιλιάδες φορολογούμενους, οι οποίοι μέχρι σήμερα δεν πλήρωναν ούτε ένα ευρώ φόρο.
Ακόμα και για κάποιον που θα υποβάλει φορολογική δήλωση με μηδενικό εισόδημα αλλά έχει κύρια κατοικία 50 τ.μ. και ένα αυτοκίνητο 1.200 κυβικών εκατοστών ο αναλογούν φόρος θα είναι 400 ευρώ.
Κι αυτό, γιατί με βάση τα νέα τεκμήρια διαβίωσης, η εφορία θα υπολογίσει ότι ο συγκεκριμένος φορολογούμενος έχει ελάχιστες δαπάνες διαβίωσης 3.000 ευρώ και έξοδα 2.000 ευρώ για τη χρήση και τη συντήρηση της κατοικίας και άλλα 4.000 ευρώ για το αυτοκίνητο. Συνολικά δηλαδή, το τεκμαρτό του εισόδημα είναι 9.000 ευρώ και άρα τα 4.000 ευρώ που είναι πάνω από το νέο αφορολόγητο των 5.000 ευρώ φορολογούνται με συντελεστή 10% και έτσι προκύπτει καταβολή φόρου 400 ευρώ.
Συνταξιούχοι
Τα τεκμήρια περιορίζονται κατά 30% για συνταξιούχους που έχουν υπερβεί το 65ο έτος της ηλικίας τους.
Οι κωδικοί του πίνακα 5 του εντύπου Ε1 για αυτοκίνητα, σκάφη αναψυχής, πισίνες
- Κωδικοί 851-858. Γράψτε τα ποσά της ετήσιας αντικειμενικής δαπάνης των επιβατικών ή μεικτής χρήσης ή τύπου JEEP αυτοκινήτων σας ιδιωτικής χρήσης, αφού προηγουμένως γράψετε τις άλλες πληροφορίες που ζητάει ο πίνακας. Στις περιπτώσεις ενοικίασης ή χρηματοδοτικής μίσθωσης αυτοκινήτων επιβατικών ή μεικτής χρήσης ή αυτοκινήτων τύπου JEEP ιδιωτικής χρήσης, η ετήσια αντικειμενική δαπάνη, που αντιστοιχεί στο χρόνο χρησιμοποίησης αυτών, βαρύνει το μισθωτή τους. Για εκείνο ή εκείνα τα αυτοκίνητα που δεν εφαρμόζεται η ετήσια αντικειμενική δαπάνη διαβίωσης δεν θα συμπληρώνονται οι κωδικοί 851-858. Θα συμπληρώνονται μόνο τα υπόλοιπα στοιχεία της ένδειξης 1γ του Πίνακα 5. Στην περίπτωση που το σύνολο των αυτοκινήτων της οικογένειάς σας είναι περισσότερα από τέσσερα, θα συμπληρώσετε κατάσταση με την ίδια γραμμογράφηση με εκείνη της ένδειξης 1γ του πίνακα 5 της δήλωσης και θα γράψετε σε αυτήν κάθε ένα από το τέταρτο και επόμενα αυτοκίνητα (και τις πληροφορίες που ζητούνται γι' αυτά) που δεν έχει γραφτεί στις τρεις πρώτες σειρές στον πίνακα 5 της δήλωσης (στην ένδειξη 1γ αυτού) και το σύνολο αυτής της δαπάνης των αυτοκινήτων της κατάστασης αυτής θα αναγραφεί στην τέταρτη σειρά των κωδικών 857-858 και προ αυτού θα αναγραφεί η ένδειξη «ως συνημμένη κατάσταση».
- Κωδικοί 713-714. Γράψτε το συνολικό ποσό της ετήσιας αντικειμενικής δαπάνης σκαφών αναψυχής (εξαιρούνται τα σκάφη επαγγελματικής χρήσης).
- Κωδικός 747. Γράψτε τα μέτρα μήκους του σκάφους αναψυχής. Σημειώνεται ότι όταν το μήκος δεν είναι ακέραιος αριθμός μέτρων, τότε γράφεται ο αμέσως επόμενος ακέραιος αριθμός μέτρων. Διευκρινίζεται ότι ως μήκος του σκάφους θεωρείται το μήκος της ευθείας γραμμής που ενώνει τα πιο απομακρυσμένα σημεία της πλώρης και της πρύμνης του σκάφους.
- Κωδικοί 731-732. Γράψτε το ποσό της αμοιβής του πληρώματος προκειμένου για σκάφη αναψυχής με μόνιμο πλήρωμα, ναυτολογημένο για μέρος ή για ολόκληρο το έτος.
- Κωδικοί 715-716. Γράψτε το συνολικό ποσό της ετήσιας αντικειμενικής δαπάνης αεροσκαφών και ελικοπτέρων.
- Κωδικοί 765-766. Γράψτε το συνολικό ποσό της ετήσιας αντικειμενικής δαπάνης με βάση τις δεξαμενές κολύμβησης (πισίνες) που έχετε στην κυριότητα ή στην κατοχή σας.
- Κωδικός 769. Γράψτε την ετήσια δαπάνη που καταβάλετε για ιδιωτικά σχολεία στοιχειώδους και μέσης εκπαίδευσης, με εξαίρεση τα εσπερινά γυμνάσια και λύκεια, καθώς και τα ειδικά σχολεία ατόμων με ειδικές ανάγκες, όπως προκύπτει από τις σχετικές αποδείξεις παροχής υπηρεσιών.
- Κωδικός 770. Γράψτε την ετήσια δαπάνη που καταβάλετε για οικιακούς βοηθούς, οδηγούς αυτοκινήτων, δασκάλους και λοιπό προσωπικό, η οποία ορίζεται στο εκάστοτε κατώτατο όριο αμοιβών όπως αυτό προσδιορίζεται από τις ισχύουσες διατάξεις για την αντίστοιχη κατηγορία εργαζομένων. ΠΡΟΣΟΧΗ: Δεν εφαρμόζεται η αντικειμενική δαπάνη όταν ο φορολογούμενος απασχολεί έναν μόνο οικιακό βοηθό ή όταν ο ίδιος ή πρόσωπο που συνοικεί με αυτόν και τον βαρύνει έχει αναπηρία 67% από διανοητική καθυστέρηση ή φυσική αναπηρία ή είναι ηλικίας άνω των 65 ετών και απασχολεί ένα νοσοκόμο.
- Κωδικοί 719-720. Γράψτε τα συνολικά ποσά (τίμημα και λοιπά έξοδα) που καταβάλατε (σε μετρητά) το 2011 για την αγορά ή χρηματοδοτική μίσθωση αυτοκινήτων Ι.Χ., δίτροχων ή τρίτροχων αυτοκινούμενων οχημάτων της οικογένειάς σας ή της ατομικής επιχείρησής σας. Εξαιρούνται όσα αποτελούν το άμεσο αντικείμενο εμπορικής δραστηριότητας καθώς και τα επιβατικά Δ.Χ. και Ι.Χ. καθώς και τα φορτηγά Δ.Χ. και Ι.Χ. που αποτελούν πάγιο εξοπλισμό επαγγελματικής χρήσης. Επίσης εξαιρούνται τα επιβατικά ιδιωτικής χρήσης αυτοκίνητα που είναι ειδικά διασκευασμένα για πρόσωπα που παρουσιάζουν κινητικές αναπηρίες που υπερβαίνουν σε ποσοστό το 67%. Επισυνάψτε κατάσταση στην οποία για κάθε όχημα που αγοράσατε θα αναγράψετε το είδος του οχήματος (φορτηγό αυτοκίνητο ιδιωτικής χρήσης, επιβατικό αυτοκίνητο ιδιωτικής χρήσης, τρίτροχο αυτοκινούμενο όχημα κτλ.), τον αριθμό κυκλοφορίας του, τα κυβικά εκατοστά, το μεικτό και καθαρό βάρος προκειμένου για φορτηγά κτλ., τους μήνες κυριότητας, το ποσοστό συνιδιοκτησίας, το έτος πρώτης κυκλοφορίας, τα στοιχεία του αγοραστή και του πωλητή κτλ., τα ποσά που καταβάλατε το 2011 (τίμημα, τυχόν συμβολαιογραφικά έξοδα, τυχόν εισφορές ή δασμούς στο δημόσιο, τυχόν αμοιβή σε μεσίτη κτλ.) για την αγορά κάθε τέτοιου οχήματος και το άθροισμα των ποσών αυτών για το σύνολο των οχημάτων θα το μεταφέρετε στους κωδικούς 719-720 της δήλωσης. Στη σχετική κατάσταση που θα επισυνάψετε, εκτός των άλλων, θα αναγράψετε και τον τρόπο καταβολής της οικείας δαπάνης (εφάπαξ ή σε δόσεις) και θα επισυνάψετε τα νόμιμα δικαιολογητικά.
- Κωδικοί 721-722. Γράψτε συνολικά το ποσό που καταβάλατε (σε μετρητά) το 2011για αγορά ή χρηματοδοτική μίσθωση πλοίων αναψυχής και λοιπών σκαφών αναψυχής (στα οποία υπάγονται και τα "τζετ σκι") και αεροσκαφών (εξαιρούνται όσα αποτελούν το άμεσο αντικείμενο εμπορικής δραστηριότητας, καθώς και όσα αποτελούν πάγιο εξοπλισμό επαγγελματικής χρήσης).
- Κωδικοί 723-724. Γράψτε το συνολικό ποσό που καταβάλατε (σε μετρητά) το 2010 για αγορά ή χρηματοδοτική μίσθωση κινητών πραγμάτων μεγάλης αξίας. Ως κινητά πράγματα μεγάλης αξίας νοούνται εκείνα που η αξία τους υπερβαίνει το ποσό των 10.000 ευρώ.
- Κωδικοί 725-726. Γράψτε το ποσό της ετήσιας δαπάνης που καταβάλατε το έτος 2011 για δωρεές, γονικές παροχές ή χορηγίες χρηματικών ποσών, εφόσον αυτά συνολικά υπερβαίνουν ετησίως τα 300 ευρώ, εκτός από τις δωρεές προς το Δημόσιο, τους δήμους, τις κοινότητες του Κράτους, τα ανώτατα εκπαιδευτικά ιδρύματα, τα κρατικά και δημοτικά νοσηλευτικά ιδρύματα κ.α.
- Κωδικοί 727-728. Γράψτε το ποσό της ετήσιας δαπάνης που καταβάλατε το έτος 2011 για την τοκοχρεολυτική απόσβεση δανείων και πιστώσεων γενικά. Επίσης, γράψτε το ποσό που καταβάλατε για την τοκοχρεολυτική απόσβεση των χρεώσεων των πιστωτικών καρτών, εφόσον οι χρεώσεις αυτές οφείλονται σε αγορά μη καταναλωτικών αγαθών μέσω αυτών των πιστωτικών καρτών (αγορά αυτοκινήτου, μηχανήματος, πινάκων ζωγραφικής και λοιπών περιουσιακών στοιχείων). Στην περίπτωση αναγραφής ποσού στους κωδικούς 727-728, θα συμπεριλάβετε στα ποσά αυτά και το ποσό τυχόν τόκων υπερημερίας. Επίσης στους κωδικούς αυτούς θα αναγράψετε το συνολικό ποσό που καταβάλατε το 2011 για χορήγηση δανείων προς οποιονδήποτε.
6 «όπλα» για να αποφύγετε τα τεκμήρια
Δάνεια από συγγενείς, τραπεζικά δάνεια, πώληση περιουσιακών στοιχείων, καθώς και γονική παροχή ή δωρεά χρηματικών ποσών μπορεί να αποδειχθούν σωτήρια για τους φορολογούμενους που θέλουν να αποφύγουν τη παγίδα των τεκμηρίων. Σημειώστε ότι δωρεές ή γονικές παροχές χρηματικών ποσών φορολογούνται από το πρώτο ευρώ με συντελεστή 10% αν γίνονται σε συγγενείς πρώτου βαθμού και 20% για τους υπόλοιπους.
Για να αποφύγετε τις παγίδες των τεκμηρίων χρησιμοποιήστε τα «όπλα» που προσφέρει η φορολογική νομοθεσία όπως:
1. Αποταμιεύσεις παλαιοτέρων ετών. Η ανάλωση κεφαλαίου προηγούμενων ετών είναι η πιο προσφιλή μέθοδος των φορολογουμένων όταν αντιμετωπίζουν πρόβλημα με τα τεκμήρια. Μπορείτε να ανατρέξετε στις προηγούμενες δηλώσεις και να συγκεντρώσετε τα ποσά που σας περισσεύουν. Ειδικότερα για εισοδήματα και δαπάνες που πραγματοποιούνται από 1.1.2010 και μετά ισχύουν τα εξής:
- Για τον προσδιορισμό κάθε χρόνο, του κεφαλαίου που μπορεί να επικαλεστεί ο φορολογούμενος, από τα πραγματικά εισοδήματα που έχουν υπαχθεί σε φορολογία με τις γενικές διατάξεις ή σε αυτοτελή φορολογία με εξάντληση της φορολογικής υποχρέωσης (π.χ. τόκοι καταθέσεων ή ομολόγων του Ελληνικού Δημοσίου) ή νόμιμα έχουν απαλλαγεί της φορολογίας (π.χ. υπεραξία από την εξαγορά μεριδίων αμοιβαίων κεφαλαίων), καθώς και από τα χρηματικά ποσά που δεν θεωρούνται εισόδημα, χρηματικά ποσά που προέρχονται από την διάθεση περιουσιακών στοιχείων, εισαγωγή συναλλάγματος μη υποχρεωτικά εκχωρητέου στην Τράπεζα της Ελλάδος, δάνεια, δωρεά ή γονική παροχή χρηματικών ποσών καθώς και από οποιαδήποτε άλλο ποσό το οποίο αποδεδειγμένα έχει εισπραχθεί π.χ. αποζημίωση αγροτικών ζημιών λόγω καταστροφής της καλλιέργειας εκπίπτουν οι αντικειμενικές δαπάνες διαβίωσης.
- Οι ζημίες πρέπει να συμψηφίζονται με τα θετικά εισοδήματα και η αφαίρεση των δαπανών που προσδιορίζονται τεκμαρτά θα γίνεται έστω και αν ο φορολογούμενος εξαιρείται από αυτά (π.χ. ανάπηρος για τη δαπάνη επιβατικού αυτοκινήτου, που απαλλάσσεται από τα τέλη κυκλοφορίας, αγορά επιβατικού αυτοκινήτου Ι.Χ., ειδικά διασκευασμένου από πρόσωπο με κινητική αναπηρία άνω του 67%). Στην περίπτωση που δεν υπάρχουν τεκμαρτές δαπάνες ή αυτές που υπάρχουν είναι μικρότερες των 3.000 ευρώ προκειμένου για άγαμο, διαζευγμένο ή χήρο και των 5.000 ευρώ, προκειμένου για συζύγους, κατά τον προσδιορισμό κεφαλαίου προηγούμενων ετών θα αφαιρούνται ποσά που θα προσδιορίζονται με βάση την κοινωνική, οικονομική και οικογενειακή κατάσταση των φορολογουμένων και τις αποδεδειγμένες δαπάνες διαβίωσης. Τα ποσά αυτά σε καμία περίπτωση δεν μπορεί να είναι κατώτερα των 3.000 ευρώ και 5.000 ευρώ αντίστοιχα.
2. Διάθεση περιουσιακών στοιχείων. Χρησιμοποιήσετε τα χρήματα που εισπράξατε από πωλήσεις αυτοκινήτων, ακινήτων, σκαφών αναψυχής κτλ Προσοχή όμως: Τα έσοδα που προέκυψαν από την πώληση μετοχών ή ακινήτων πρέπει να είναι μειωμένα με το κόστος αγοράς τους αν είχαν αγοραστεί, ή με το φόρο δωρεάς αν είχαν αποκτηθεί από δωρεά κ.ο.κ.. Εξαιρούνται οι περιπτώσεις κατά τις οποίες το κόστος απόκτησης των εσόδων αυτών είχε ληφθεί υπόψη ως τεκμήριο κατά τον προσδιορισμό του εισοδήματος του έτους που καταβλήθηκε και ο φορολογούμενος επικαλείται ανάλωση κεφαλαίου του έτους αυτού.
Για παράδειγμα, αν ένας φορολογούμενος πουλάει τη χρήση 2011 ένα ακίνητο το οποίο είχε αγοράσει τη χρήση 2005 και επικαλείται το έσοδο από την πώληση του ακινήτου για την κάλυψη ή τον περιορισμό της συνολικής ετήσιας δαπάνης, θα πρέπει από το έσοδο της πώλησης να αφαιρέσει το κόστος αγοράς του ακινήτου, εκτός αν η αγορά του ακινήτου αποτέλεσε την χρήση 2005 που αγοράστηκε τεκμήριο και ο φορολογούμενος επικαλείται εκτός από το έσοδο της πώλησης και ανάλωση κεφαλαίου προηγουμένων ετών στα οποία συμπεριλαμβάνεται και το έτος 2005.
3. Δάνεια, γονικές παροχές. Τα ποσά που προέρχονται από δάνεια συνήθως αποδεικνύονται σωτήρια για την κάλυψη των τεκμηρίων. Σε κάθε περίπτωση το δάνειο θα πρέπει να έχει ληφθεί πριν γίνει η συγκεκριμένη δαπάνη ενώ η δήλωση για το φόρο δωρεάς ή γονικής παροχής πρέπει να έχει υποβληθεί στην αρμόδια Δ.Ο.Υ. μέχρι 31 Δεκεμβρίου 2011.
4. Ποσά που δεν θεωρούνται εισόδημα. Τέτοια ποσά είναι η αποζημίωση για ατύχημα, το εφάπαξ ασφαλιστικού οργανισμού κλπ.
5. Κέρδη από τυχερά παιχνίδια. Τα κέρδη από τυχερά παιχνίδια και λαχεία μπορούν να χρησιμοποιηθούν για την κάλυψη των τεκμηρίων εφόσον επισυναφθεί σχετική βεβαίωση από τον ΟΠΑΠ ή τη Διεύθυνση Λαχείων. Η εφορία δεν αναγνωρίζει τα κέρδη από καζίνο.
6. Δωρεές από συγγενικά πρόσωπα. Ένας νόμιμος τρόπος κάλυψης τεκμηρίων είναι οι δωρεές από τρίτα πρόσωπα συγγενικά ή μη.
Αμφισβήτηση τεκμηρίων
Το ποσό των τεκμηρίων μπορεί να αμφισβητηθεί από τον φορολογούμενο όταν αυτό είναι μεγαλύτερο από την πραγματική δαπάνη του φορολογουμένου και των μελών που τον βαρύνουν, εφόσον αυτό αποδεικνύεται από τον υπόχρεο με βάση πραγματικά περιστατικά ή στοιχεία. Αυτό μπορεί να γίνει για όσους:
α) υπηρετούν τη στρατιωτική θητεία τους στις Ένοπλες Δυνάμεις,
β) είναι φυλακισμένοι,
γ) νοσηλεύονται σε νοσοκομείο ή κλινική,
δ) είναι άνεργοι και δικαιούνται βοήθημα ανεργίας,
ε) συγκατοικούν με συγγενείς πρώτου βαθμού και έχουν μειωμένες δαπάνες διαβίωσης, λόγω αποδεδειγμένης συμβολής στις δαπάνες αυτές των συγγενών τους με την προϋπόθεση ότι οι τελευταίοι αυτοί έχουν εισόδημα από εμφανείς πηγές,
στ) είναι ορφανοί ανήλικοι οι οποίοι έχουν στην κυριότητά τους επιβατικά αυτοκίνητα ιδιωτικής χρήσης από κληρονομιά του πατέρα ή της μητέρας τους και
ζ) προσκομίζουν στοιχεία από τα οποία αποδεικνύεται ότι για λόγους ανώτερης βίας πραγματοποίησαν δαπάνη μικρότερη από την αντικειμενική.
Όταν συντρέχει μία ή περισσότερες από τις περιπτώσεις αυτές, ο φορολογούμενος υποχρεούται να υποβάλει μαζί με τη δήλωσή του και τα αναγκαία δικαιολογητικά για την απόδειξη των ισχυρισμών του. Ο έφορος ελέγχει την αλήθεια των ισχυρισμών και την ακρίβεια των αποδεικτικών στοιχείων του φορολογουμένου και μειώνει ανάλογα την ετήσια αντικειμενική δαπάνη, στην οποία αναφέρονται οι ισχυρισμοί και τα αποδεικτικά στοιχεία.
Ειδικά για τα τεκμήρια των φαντάρων η διαφορά αντικειμενικής και πραγματικής δαπάνης «χρεώνεται» σε εκείνον τον γονέα που έχει το μεγαλύτερο εισόδημα.
Πότε δεν εφαρμόζεται το τεκμήριο
Το τεκμήριο δεν εφαρμόζεται για:
1.Την αντικειμενική δαπάνη που προκύπτει με βάση το αυτοκίνητο Ι.Χ. αναπήρου με την προϋπόθεση ότι αυτό απαλλάσσεται από τα τέλη κυκλοφορίας.
2. Τους αλλοδαπούς που δεν διαμένουν μόνιμα στην Ελλάδα ή για τους Έλληνες που διαμένουν μόνιμα στο εξωτερικό και απασχολούνται αποκλειστικά σε γραφεία επιχειρήσεων που είναι εγκατεστημένα στη χώρα μας για το ποσό που προκύπτει με βάση το επιβατικό αυτοκίνητο Ι.Χ. ή της κατοικίας.
3. Τις επιχειρήσεις μεταπώλησης αυτοκινήτων από την αντικειμενική δαπάνη που προκύπτει με βάση τα επιβατικά αυτοκίνητα που έχουν αγοραστεί για μεταπώληση εφόσον η άδεια και οι πινακίδες κυκλοφορίας του μεταβιβαζόμενου αυτοκινήτου οχήματος έχουν παραμείνει στη ΔΟΥ στην οποία έγινε η μεταβίβαση του αυτοκινήτου προς την επιχείρηση μεταπώλησης μέχρι και την ημερομηνία μεταπώλησης από αυτή σε τρίτο και εφόσον βέβαια το αυτοκίνητο κατά το χρονικό διάστημα δεν κυκλοφόρησε παράνομα.
4. Τους μόνιμους κατοίκους εξωτερικού για την αντικειμενική δαπάνη που προκύπτει με βάση σκάφη αναψυχής ιδιωτικής χρήσης, ανεξάρτητα από το μήκος και αν χρησιμοποιούν ή όχι προσωπικό.
5. Την αγορά πάγιου εξοπλισμού επαγγελματικής χρήσης από πρόσωπα που ασκούν εμπορική (ατομική) επιχείρηση ή γεωργική επιχείρηση ή ελευθέριο επάγγελμα. Στην έννοια του πάγιου εξοπλισμού περιλαμβάνονται μηχανήματα, υπολογιστές, έπιπλα, σκεύη, φορτηγά αυτοκίνητα δημόσιας και ιδιωτικής χρήσης, επιβατικά αυτοκίνητα δημόσιας χρήσης καθώς και επιβατικά αυτοκίνητα ιδιωτικής χρήσης, μοτοποδήλατα, μοτοσυκλέτες, σκάφη, αεροσκάφη που χρησιμοποιούνται αποκλειστικά για την άσκηση επιχείρησης ή ελευθέριου επαγγέλματος.
6. Τα πρόσωπα που παρουσιάζουν κινητικές αναπηρίες που υπερβαίνουν σε ποσοστό το 67% για αγορά επιβατικών αυτοκινήτων ιδιωτικής χρήσης, ειδικά διασκευασμένων.
